Ο αστοιχείωτος - και μία απάντηση

Δήλωση του κ. Πετσάλνικου, Προέδρου της Βουλής των Ελλήνων:

«Εμείς τα τελευταία 40 χρόνια πήραμε δύο Νομπέλ λογοτεχνίας κι έχουμε στο τομέα της δημιουργίας πολλά πρόσωπα με διεθνή ακτινοβολία όπως ο Χατζιδάκις, ο Θεοδωράκης και άλλοι. Αυτοί, μία χώρα 85 εκατομμυρίων τι έχουν να επιδείξουν; Μπας και βγάλαν κανένα νέο Μπετόβεν και δεν το πήραμε χαμπάρι;».

Αυτοί, κύριε Πετσάλνικε, μετά τον πόλεμο πήραν 56 (ολογράφως: πενήντα έξη) Νόμπελ – κι άλλα πενήντα πριν. Κρίμα κι είσαστε Γερμανοσπουδαγμένος! Ούτε το Νόμπελ Ειρήνης του Βίλλυ Μπραντ θυμηθήκατε, ούτε τα Νόμπελ λογοτεχνίας στον Χάινριχ Μπελ, τον Γκύντερ Γκρας και το τελευταίο (2009) στην Χέρτα Μύλλερ.

Προφανώς ο άνθρωπος είναι αστοιχείωτος. Τουλάχιστον δεν ρωτάει κανένα, πριν ανοίξει το στόμα του;

_____________________________________

Υ.Γ. Είχα αρχικά γράψει 35 Νόμπελ, ακολουθώντας τα 40 χρόνια που ορίζει ο πρόεδρος. Αλλά μετά παρατήρησα πως τα έχει ο ίδιος υπερβεί, μια και ο Σεφέρης πήρε το βραβείο το 1963. (Κι άλλη γκάφα). Άρα πήγα κι εγώ πιο πίσω και πρόσθεσα άλλα 21...

Υ.Γ. 2. Δέχθηκα email από τον κ. Πετσάλνικο στο οποίο διαμαρτύρεται για τους "απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς" και διότι αυτά που αναφέρω δεν ανταποκρίνονται ακριβώς σε όσα είπε. Μου έστειλε αντίγραφο της μαγνητοφωνημένης συνέντευξης. Για να είμαι λοιπόν ακριβής, παραθέτω το σχετικό απόσπασμα όπως μου το έστειλε:

"Ε, ναι αλλά εγώ θυμάμαι ότι τα τελευταία 40 χρόνια αυτή η μικρή χώρα των 10 εκατομμυρίων, η Ελλαδίτσα όπως συνηθίζουμε να λέμε… δύο φορές είχε νόμπελ λογοτεχνίας, είχε μουσικοσυνθέτες όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Χατζηδάκης, γνωστοί πέρα από τα σύνορα της Ελλάδας και επιτέλους αναρωτιόμουνα και εγώ μήπως το τελευταίο διάστημα γεννήθηκε κάποιος νέος Μπετόβεν στη Γερμανία, συνθέτει και δεν τον έχουμε πάρει είδηση, από τη χώρα των 85 εκατομμυρίων;"

Ας σημειωθεί ότι το κείμενο που σχολίασα είχε δημοσιευθεί επί μέρες στις εφημερίδες χωρίς να διαψευσθεί - και τελικά δεν βλέπω να διαφέρει ουσιαστικά από το απομαγνητοφωνημένο. Και στα δύο γίνεται σύγκριση Νόμπελ και επιτευγμάτων.

Limericks!

Τα Limericks («λιμερίκια» κατά Γιώργο Σεφέρη) είναι πεντάστιχα ποιήματα με ρίμες ΑΑΒΒΑ και με τους δύο ενδιάμεσους στίχους (3,4) πιο κοντούς. Υπήρχαν από παλιά στην Ιρλανδία (εξ ου και το όνομα από την πόλη του Limerick) και ήταν 99% άσεμνα. Ένα ανώνυμο λέει πως τα καλά είναι τα βρώμικα και τα καθαρά δεν είναι αστεία.

The limerick packs laughs anatomical
In space that is quite economical,
But the good ones I've seen
So seldom are clean,
And the clean ones so seldom are comical.

Τα ανέδειξε και τα διέδωσε ο ποιητής, ζωγράφος (τοπιογράφος της Ελλάδας) και πατέρας του Βρετανικού nonsense (μαζί με τον Carroll) Edward Lear (1812 – 1888). Η εικονογράφηση που παραθέτω είναι από την πρώτη έκδοση των Nonsense Books (που έχω την τύχη να κατέχω). Έβαζε τους δύο κοντούς στίχους μαζί - με εσωτερική ομοιοκαταληξία. Σε μας έχει γράψει αρκετά ο Σεφέρης. Και παιδικά και άσεμνα.

Τα λιμερίκια του Ληρ ήταν τρελά αλλά σεμνά. Αρχίζουν πάντα με την παραδοσιακή φράση «Ήταν κάποιος (νέος – γέρος κλπ) από…». Ακολουθεί όνομα πόλης, το πιο δύσκολο δυνατό για ομοιοκαταληξία.

Ο Γιάννης Ευθυμιάδης άνοιξε μία σχετική σελίδα στο Facebook. "Limericks για παιδιά". Πήγα και εγώ και άφησα μερικά (όχι μόνο για παιδιά). ΚάνετεCLICK Τα μετακόμισα και εδώ.


Ιδού αυτά:

Ένας νέος απ’ το Λιδορίκι
Ήθελε να παντρευτεί με πανωπροίκι
Του προξένεψαν μία γριά
Δίχως δόντια και μαλλιά.
Σαν την είδε, λιποθύμησε απ’ τη φρίκη.

Μια κυρία απ’ τη Σφακτηρία
Στηριζότανε σε μία βακτηρία
Ένα σκυλί τρεχάτο
Την επέταξε κάτω
Κι έμεινε στην κυρία, η αβελτηρία.

Ένας γέρος από την Ειδομένη
είπε: πρέπει να' βρω ερωμένη
αλλά η μία
απ' τη Λαμία
Είναι πιο γριά από μένα, η καημένη...

Ένας τύπος απ' την Αλαμάνα
φώναζε δυνατά: ρε μάνα!
Με τα νάζια
και τα χάζια
μου φαγε το χρήμα η πουτάνα!

Μια κοπέλα απ’ την Ερζερούμ
Ρώταγε τους Γερμανούς: Βαρούμ
είστε τόσο σκυθρωποί
μόνο δουλειά και προκοπή;
Απάντησαν: τι άλλο να χαρούμ’;

Μια γκόμενα που την λέγανε Βίκυ
πήγε τουρισμό στη Μοζαμβίκη
Βρήκε έναν αράπη
που της πούλησε αγάπη...
Δυστυχώς απεδείχθη καθήκι.

«Ράβδος εν γωνία – άρα βρέχει»

Η δήλωση του Λάκη Λαζόπουλου που αντιπαραθέτει την (διασκευασμένη) Αφροδίτη της Μήλου στον Χίτλερ, ανήκει ήδη στο πάνθεον του λαϊκισμού. Μαζί με τις διάσημες αντισταθμιστικές φράσεις: «Όταν εμείς χτίζαμε Παρθενώνες εσείς τρώγατε βελανίδια», το: «αλλά εσείς καταπιέζετε τους μαύρους» και το αθάνατο: «δεν δικαιούσθε δια να ομιλείτε!».

Λαϊκίστικη είναι η άποψη που περιμένει να ακούσει ο λαός. Αυτή που του χαϊδεύει τ’ αυτιά. Που οδηγεί στην αντίδραση: «καλά τους τα είπε!» Που τον δικαιώνει, έστω και χωρίς επιχείρημα. Διότι βεβαίως ούτε η ύπαρξη του Χίτλερ, ούτε τα βελανίδια, δικαιολογούν τις δικές μας απάτες.

Στην χιουμοριστική (έστω και χυδαία) κίνηση ενός περιοδικού, απαντάμε χωρίς χιούμορ – αλλά και χωρίς λογική.


Υ. Γ. (10 ώρες μετά). Παίρνω email που γράφουν: "Οι Γερμανοί έκαναν αυτό... εκείνο". Προσοχή: το Focus δεν είναι η εφημερίδα της κυβερνήσεως - ένα περιοδικό είναι και όχι το πιο σοβαρό. Του παραδώσαμε σημασία!
_______________________________________________

Το σημερινό κείμενο LiFO ΕΔΩ

Ιστορίες του στόματος

Πηγαίνω πίσω στη μνήμη να θυμηθώ ποιος με πρωτοτρόμαξε. Η ιστορία με τους φόβους του στόματος μάλλον ξεκίνησε με τον Θείο Παντελή και τα κρεατάκια. Γράφω στους «Δρόμους μου» τα εξής:

Για λόγους οικογενειακής αλληλεγγύης πηγαίναμε για τα δόντια μας στον θείο Παντελή (και για τα ρούχα μας στον θείο Βλάση). Ο θείος Παντελής ήταν ένας ρωμαλέος και γραφικός Σμυρνιός που λάτρευε το καλό φαγητό. (Ψώνιζε μόνος του από την Κεντρική Αγορά και μαγείρευε αυτοπροσώπως τα σουτζουκάκια του). Δεν είχε όμως - αλίμονο - καμιά γνώση παιδικής ψυχολογίας.

"Δεν το πειράζω!" με διαβεβαίωσε όταν με πήγαν για το πρώτο δόντι που κουνιόταν. "Να το δω θέλω μόνο!" Το έπιασε όμως με τα χοντρά του δάχτυλα (καυχιόταν ότι ξερίζωνε κανονικό δόντι με το χέρι, χωρίς τανάλια) και το ξεκόλλησε.

Τότε έχασα το πενήντα τα εκατό της εμπιστοσύνης μου στους γιατρούς.

Το υπόλοιπο πενήντα τα εκατό εξαφανίστηκε λίγα χρόνια μετά, όταν με πήγαν για εγχείρηση εκβλαστήσεων (τα γνωστά "κρεατάκια"). Εκεί ο γιατρός με διαβεβαίωσε ότι θα ψεκάσει με ένα αναισθητικό και δεν θα νιώσω τίποτα - απολύτως τίποτα.

Λιποθύμησα από τον πόνο.

Έτσι, όταν κάποτε θεωρήθηκε εντελώς απαραίτητο να κάνω εγχείρηση αμυγδαλών (πυώδεις κλπ.) έκανα τον γύρο όλων των ωτορινολαρυγγολόγων της Αθήνας. Πρώτα πηγαίναμε επίσκεψη - όπου διαπιστωνόταν η αναγκαιότητα της αφαίρεσης. Ύστερα κλείναμε ραντεβού για την επέμβαση (όπου κάθε φορά υποσχόμουν πως "αυτή τη φορά θα καθίσω!"). Κι ύστερα, την τελευταία στιγμή το έσκαγα μέσα από το χειρουργείο. Αδύνατον να με κάνουν καλά (ήμουν εν τω μεταξύ δεκατετράχρονος με πρόωρη ανάπτυξη) ας αφήσουμε που αυτή η επέμβαση δεν γίνεται με το ζόρι. (Τότε δεν έκαναν γενική αναισθησία).

Αλλάζαμε μετά γιατρό ("με τι μούτρα να ξαναπάμε σε αυτόν" έλεγε για τον παλιό η μητέρα) και ξανά η ίδια ιστορία. Κάθε φορά ήμουν πεπεισμένος πως θα "καθίσω". Αλλά μόλις έβλεπα την τεράστια σύριγγα με την αναισθητική ένεση να πλησιάζει στο στόμα μου, ήταν αδύνατο να ελέγξω τον πανικό μου.

Νομίζω πως πρέπει να ήταν η πρώτη νίκη επάνω στον φόβο μου, όταν τελικά, σε ηλικία δεκαπέντε ετών, πήγα και έκανα την επέμβαση μόνος μου, χωρίς να το ξέρουν οι γονείς μου. Έκλεισα ο ίδιος ραντεβού στον ιατρό Καναγκίνη, ο οποίος τηλεφώνησε στο σπίτι μου μετά το τέλος της εγχείρησης. Έχω ακόμα ένα από τα βιβλία που μου χάρισε ο πατέρας μου για έπαθλο, να τα διαβάζω όσο θα ήμουν σιωπηλός. Μία ανθολογία της Αγγλόφωνης ποίησης με σημειωμένη στο εσώφυλλο την ημερομηνία Απρίλιος 1951. Είχα διαλέξει τις διακοπές του Πάσχα για να αποδείξω την γενναιότητά μου.

Κάπου εκεί βρίσκονται λοιπόν οι ρίζες του φόβου. Ενώ αντιμετωπίζω με (σχετική) γενναιότητα επεμβάσεις σε άλλα μέρη του σώματος (έχω κάνει ήδη οκτώ) όταν πρόκειται να ανοίξω το στόμα μου, δεν κοιμάμαι καλά πολλές νύχτες. Ακόμα κι αν πρόκειται για διαδικασίες ρουτίνας.

Ένα αντίδοτο στο φόβο μου: αντί για βλοσυρούς Παντελήδες διαλέγω νέες και όμορφες οδοντογιατρίνες. Όχι πως παύω να φοβάμαι αλλά όσο να’ ναι… Ντρέπομαι και να το δείξω.

(Αλήθεια, όταν ήμουν παιδί, υπήρχε μόνο μία ειδικότητα: οδοντίατρος. Τώρα έχω ζαλιστεί: Περιοδοντολόγος, ενδοδοντιστής, εμφυτευματολόγος, ορθοδοντικός, γναθοχειρουργός - κι εγώ δεν ξέρω τι άλλο…).

Τα γράφω όλα αυτά γιατί εχθές κατάφερα πάλι να υπερνικήσω τους φόβους μου και να υποστώ μία (ελπίζω επιτυχή) επέμβαση. Να ξέρατε πόσο ξαλαφρωμένος νιώθω…

Peter Calvocoressi 1912 - 2010

Στις 5 Φεβρουαρίου πέθανε στην Αγγλία σε ηλικία 97 χρόνων ο Peter Calvocoressi μακρινός συγγενής. Ήταν ένας σπάνιος άνθρωπος, ιστορικός συγγραφέας, αρθρογράφος των Times, πρόεδρος των Penguin Books . Το βιβλίο του Total War (ιστορία του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου - 965 σελ.) θεωρείται κλασικό όπως και το World Politics Since 1945 (9 εκδόσεις). Ο γιός του, ιστορικός της τέχνης David, είναι διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης στη Σκωτία. Οι Βρετανικές εφημερίδες του αφιέρωσαν ολοσέλιδες νεκρολογίες. Στην Ελλάδα η μόνη αναφορά έγινε από τον Στέφανο Κασιμάτη στην «Καθημερινή» 14. 2. 10. ΕΔΩ


ο P. C. το 1942



Με την ευκαιρία αντιγράφω από το αυτοβιογραφικό «Οι Δρόμοι μου» (2004) μία αναφορά στην οικογένεια Καλβοκορέσση (το γένος της μητέρας μου).

Το 1980 είχα κληθεί στην Χίο, να δώσω μία διάλεξη στο "Ιωνικό Κέντρο". Εκεί βλέποντας δρόμους και πλατείες να φέρουν αυτό το όνομα, είπα ότι είμαι κι εγώ - κατά πενήντα τα εκατό - Καλβοκορέσσης. Τότε με οδήγησαν στην βιβλιοθήκη Κοραή, όπου και βρήκα πολλά στοιχεία, μερικά από τα οποία σας παραθέτω. Αρκετά από αυτά μου επιβεβαίωσαν τις αφηγήσεις της μητέρας και του εξαδέλφου μου.

Τα πρώτα στοιχεία για την ύπαρξη της οικογένειας Calvocoressi, κλάδου των Calvi, βρίσκονται τον δέκατο αιώνα στο Libro d' Oro της Γένοβας. Ίσως η σκοτεινή εκείνη Τέταρτη Σταυροφορία να έφερε κάποιο μέλος της οικογένειας στα μέρη μας. Στην Χίο εντοπίζονται τεκμηριωμένα από τον 14ο αιώνα - υπάρχουν προικοσύμφωνα και άλλες ενδείξεις. Αναφέρονται ανάμεσα στις ευγενείς οικογένειες του νησιού και ανήκουν στην "δωδεκάδα" (των πλέον επιφανών). Γαιοκτήμονες στην αρχή (ακόμα υπάρχει το αρχοντικό τους στον Κάμπο - και μία ολόκληρη περιοχή ονομάζεται τα Καλβοκορεσέικα) γύρισαν πολύ αργότερα στο εμπόριο και την ναυτιλία. Δηλαδή από φεουδάρχες έγιναν (μεγάλο)αστοί.

Με γοητεύουν πάντα οι πρώτες αποσπασματικές νύξεις μιας προϊστορίας. Σαν διάττοντες στο σκοτάδι, διάφορες μαρτυρίες, διάσπαρτες στο χρόνο, δίνουν στίγματα. "Η σύζυγος του Πρώτου Δραγομάνου και Γραμματέως της Υψηλή Πύλης Παναγιώτη Νικούση (1613-1673) ήταν το γένος Καλβοκορέσση, μίας οικογένειας καταχωρημένης από το 1527 μεταξύ των ευγενών της Γένοβας." Στους καταλόγους μαθητών του Ελληνικού Κολεγίου του Αγίου Αθανασίου στη Ρώμη αναφέρονται πολλοί Καλβοκορέσση όπως π.χ. ο Ιωάννης, γιος του Φραντζέσκου και της Ανγκερούς το γένος Πετροκόκκινου που φοίτησε εκεί από το 1708 ως το 1715. (Πως να ένιωθε το επαρχιωτόπουλο, ο Γιάννης, φερμένος από τη Χιό, στην παρακμιακή πολύβουη Ρώμη του χίλια επτακόσια;).

Η οικογένεια έδωσε επιφανείς γιατρούς (αναφέρεται ο Ζαννής Κ. το 1718) μέχρι και έναν επίσκοπο (Μελέτιος Καλβοκορέσσης, επίσκοπος Οχρίδος τον 17ο αιώνα). Έδωσε και επιφανείς εκκεντρικούς σαν τον καλοφαγά θείο Ιάσονα που πεθαίνοντας ζήτησε να φάει δύο αυγά brouillιs (και τα έφαγε), τον Θείο Ντουμά (παρατσούκλι - τον ονόμαζαν έτσι επειδή ήταν μυθομανής) και τον "Στρατηγό" (άλλο παρατσούκλι).

Το 1822 με την καταστροφή της Χίου οι Καλβοκορέσση σκόρπισαν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Ας δούμε μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις: Ο Λεωνής Κ., σε ηλικία οκτώ χρόνων σέρνεται αιχμάλωτος στο σκλαβοπάζαρο της Πόλης. Ελευθερώθηκε, επέστρεψε και υπέργηρος, το 1902, αφηγήθηκε τις περιπέτειές του στον συνονόματο εγγονό του (και μετέπειτα δήμαρχο Χίου). Αυτός τις κατέγραψε και τις τύπωσε σε ένα μικρό βιβλίο που κυκλοφόρησε το 1914. Έξη αδέρφια είχε ο Λεωνής, απ΄αυτά, όπως λέει στην αφήγησή του, ο Παντελής γλύτωσε κι έγινε αξιωματικός στον ελληνικό στρατό, “τον δεύτερο τον Ζωρζή τον πήραν σκλάβο στην Κόνια και τον τούρκεψαν” ο τέταρτος, “ο Νικολής, χάθηκε ολότελα στην καταστροφή και ούτε ποτέ μάθαμε γι αυτόν τι έγινε”, ο Δημήτρης πέθανε μικρός στο Τριέστι, όπου είχε καταφύγει και “τον τελευταίο μας τον Μικέ τον βρήκαμε στα χέρια μιανής αραπίνας [ ] και τον αγοράσαμε για πεντακόσια γρόσια”. Ο πατέρας είχε ήδη δολοφονηθεί από τους Τούρκους κι η μάνα πέθανε ένα χρόνο αργότερα.

Ακόμα πιο μυθιστορηματική ήταν η τύχη του Γιώργη Καλβοκορέση-Μουζάλα (οι Μουζάλα ήταν ένας από τους βασικούς κλάδους της οικογένειας από ένωση με το μεγάλο βυζαντινό σόι των Μουζάληδων η Μουζαλώνων, που έβγαλε Πρωτοβεστιάριους και Πατριάρχες). Και αυτός πιάστηκε αιχμάλωτος, εξαγοράστηκε από Αμερικάνους, βρήκε προστάτη τον Αμερικανό Λοχαγό Partridge και σταδιοδρόμησε στο Αμερικανικό ναυτικό. Έτσι ξεκίνησε η δυναστεία των Partridge-Calvocoressi που έδωσε στις Η.Π.Α. τρεις ναυάρχους και ένα διοικητή της περίφημης Ναυτικής Ακαδημίας της Annapolis.

Η διασπορά του 1822 δεν έχει τέλος. Ο Γάλλος μουσικολόγος Michel de Calvocoressi φίλος και συνεργάτης του Ravel και συγγραφέας πολλών μουσικών μονογραφιών που συναντά κανείς ακόμα στα ελληνικά βιβλιοπωλεία (και καροτσάκια) ή ο σύγχρονός μας
Άγγλος ιστορικός (και για πολλά χρόνια πρόεδρος των Penguin Books) Peter Calvocoressi είναι κι αυτοί απόγονοι κλάδων της οικογένειας που ξενιτεύτηκαν για να γλυτώσουν.

Ωστόσο το πρώτο καταφύγιο των κατατρεγμένων του 1822 υπήρξε η Σύρα. Χιώτες ήταν, κατά 75%, οι πρώτοι οικιστές και δημιουργοί της Ερμούπολης. Του πρώτου αστικού οικισμού στην νεότερη ελληνική ιστορία. Ένας κλάδος Καλβοκορέσση κατευθύνθηκε προς τα εκεί. Από αυτούς η καταγωγή της μητέρας - και η δική μου.

Στο βιβλίο του Αργέντη για τις Ευγενείς Οικογένειες της Χίου, το γενεαλογικό δέντρο του ελληνικού κλάδου της οικογένειας τερματίζει στη μητέρα μου και την αδερφή της. Η οποία παντρεύτηκε το 1924 στη Σύρο τον Λύσανδρο Ροβολόπουλο. Καρπός αυτού του γάμου ήταν ο ξάδερφός μου Νίκος που έζησε την περισσότερη ζωή του στην Αφρική. Αυτός είχε ασχοληθεί συστηματικά με την ιστορία της οικογένειας και διατηρούσε επαφή με τους διάφορους κλάδους της.

Η μητέρα του, η αγαπημένη μου θεία Μαρία, ήταν ένας γενναίος άνθρωπος. Αφού ατύχησε και αυτή στον γάμο της χώρισε, βρήκε δουλειά κι ανάθρεψε ολομόναχη το γιο της. Στην Αθήνα του τριάντα, για μία 'κόρη καλής οικογένειας' χωρίς ειδικές σπουδές (μόνο τραγούδι) αυτό το επίτευγμα ήταν άθλος.

*

Το παλιό κοιμητήρι της Ερμούπολης είναι ίσως το ωραιότερο στην Ελλάδα. Μουσείο επιτύμβιας γλυπτικής. Οι προύχοντες της εποχής συναγωνίζονταν ποιος θα φτιάξει το επιβλητικότερο μαυσωλείο. Έφερναν ξένους γλύπτες, ξόδευαν αλόγιστα για μεταθανάτια δόξα. Εκεί βρίσκονται ακόμα τα στερνά μνημεία μας. Σπίτια δεν έχουν απομείνει - πουλήθηκαν ή ρήμαξαν. Μόνο το μαυσωλείο Νικηφόρου Γεωργιάδη (πατέρα της γιαγιάς μου) και το μαυσωλείο των Καλβοκορέσση. Το μόνο περιουσιακό στοιχείο της οικογένειας που μου ανήκει - και θα του ανήκω κι εγώ με τη σειρά μου.

________________________________________________

Σημειώσεις:

Οι περισσότερες πληροφορίες μου προέρχονται από το βιβλίου του Φίλιππου Αργέντη (Argenti): Libro d' Oro de La noblesse de Chios, 1955 αλλά και από το πιο αναλυτικό δίτομο έργο του Νίκου Ζ. Περρή: Ο Κάμπος, Χίος 1972.
Λ.Μ. Καλβοκορέσση: Η ιστορία του Παππού, 1822. Α΄ έκδοση, Χίος 1914. Β΄ έκδοση από τον "Φιλοπρόοδο Όμιλο Κάμπου" Χίος 1983
Νέα υποσημείωση 2010: το 2006 κυκλοφόρησε σε δύο τόμους στα Ελληνικά το έργο του Γ. Μ. Καλβοκορέσση για την εξερευνητική Αποστολή Γουίλκς 1838 1842 – έκδοση της Alpha Trust.

Καλή Σαρακοστή!

Να λοιπόν που μας ήρθε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο – έστω κι από την πίσω πόρτα.

Τώρα νηστεία και προσευχή για πολύ χρόνο (ίσως και για πολλά χρόνια). Καλά φάγαμε, καλά ήπιαμε – ε, δεν θα ερχόταν κάποτε και η λυπητερή;

Η πολυπλοκότητα του κόσμου

Θεωρητικά όλοι συμφωνούμε ότι ο κόσμος είναι σύνθετος και κάθε γεγονός αποτέλεσμα πολλών αιτίων. Όμως είναι δύσκολο να βλέπει κανείς ταυτόχρονα πολλά διαφορετικά (συχνά και αντίθετα) πράγματα. Η φυσική αντίδραση του ανθρώπου μπροστά την πολυπλοκότητα είναι η απλοποίηση. Από τις πολλές αιτίες διαλέγουμε μία – είτε την πιο σημαντική, είτε αυτή που θα θέλαμε να είναι η πιο σημαντική, και της αποδίδουμε τα πάντα. Επίσης ξεχνάμε ότι πίσω από αυτή την αιτία υπάρχουν και άλλες που την καθορίζουν.

Έτσι φτάνουμε στην μονοσήμαντη ερμηνεία των πραγμάτων. «Για όλα φταίει το μεγάλο κεφάλαιο» λέει το ΚΚΕ – και τελείωσε. Με τον ίδιο τρόπο φτάνουμε στις θεωρίες συνωμοσίας: για όλα ευθύνονται οι Εβραίοι, οι Μασόνοι, η CIA, ή τα γνωστά-άγνωστα «ξένα κέντρα».

Η απλοποίηση είναι το ψωμοτύρι των ΜΜΕ. Τα πιο περίπλοκα και σύνθετα γεγονότα συμπιέζονται και ερμηνεύονται με κύριο γνώμονα ποια ερμηνεία πουλάει – ποια αρέσει στο κοινό. Τώρα με την κρίση, η απλοποίηση (και δαιμονοποίηση) πάει σύννεφο. Κι αν π. χ. στην τηλεόραση εμφανιστεί κάποιος σοβαρός επιστήμονας που προσπαθεί να δώσει μία πλήρη εικόνα, απαριθμώντας πολλά αίτια, ο ανυπόμονος παρουσιαστής θα τον διακόψει: «Την βασική αιτία να μας πείτε!».

Ο σοβαρός επιστήμονας δεν θα ξαναβγεί στην τηλεόραση...

__________________________________________________________

(H εικόνα του M. C. Escher).

Οι κακοί γιατροί

Όσοι καταφέρονται, λάβροι, εναντίον του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου μου θυμίζουν αυτούς που βρίζουν το γιατρό, διότι εφαρμόζει μία επώδυνη θεραπεία.

Λες και φταίει ο γιατρός για την αρρώστια...

Καλή θητεία Πρόεδρε!

Σήμερα ψηφίζεται ο Κάρολος ( - Κάρολος; Δεν άκουσα ποτέ ενστάσεις από την άκρα δεξιά) Παπούλιας για δεύτερη φορά. Καλή θητεία!

Δεν τον ζηλεύω. Η θέση του Προέδρου απαιτεί αρετές που μου είναι ξένες: υπομονή, τυπικότητα, φιλικότητα. Πρέπει να είσαι συμπαθής και αρεστός, να μην ενοχλείς κανένα.

Το αντίθετο από μένα δηλαδή.

Ωστόσο του οφείλω κάτι. Όταν παραπονιέμαι για την ηλικία μου, θυμίζω στον εαυτό μου πως ο Κάρολος Παπούλιας ξεκινά την δεύτερη πενταετή θητεία του στα 81 του χρόνια. Και θα την τελειώσει (ελπίζω υγιής και ακμαίος) είκοσι ένα χρόνια μετά την μέγιστη - μέχρι σήμερα - ηλικία συνταξιοδότησης.

(Είπαμε στα πλαίσια του Προγράμματος Σταθερότητας να αυξήσουμε το όριο – αλλά όχι και έτσι!).

_____________________________________________________

(Το σκίτσο από γελοιογραφία του Πετρουλάκη στην σημερινή «Καθημερινή»).

Ξόρκι

Στο εξώφυλλο του σημερινού «Κοντέινερ» (λόγιο ένθετο της «Ελευθεροτυπίας») εμφανίζεται ένα ασπρόμαυρο iPad. Στην οθόνη του είναι γραμμένη σε επτά γλώσσες η φράση: «Το iPad πέθανε».

Θυμήθηκα τον Mark Twain: «Η είδηση για τον θάνατό μου ήταν υπερβολική».

Έστω πρόωρη. Το iPad θα κυκλοφορήσει σε δύο μήνες.

Σε δεύτερη σκέψη καταλαβαίνω πως η φράση αυτή είναι περισσότερο μία μαγική επίκληση, ένα ξόρκι για να επιφέρει τον θάνατο. Φαντάζομαι πως οι καλόγεροι των ιστορημένων χειρογράφων το 1440 θα έγραφαν: «Η τυπογραφία είναι νεκρή». Επτά φορές, σε επτά γλώσσες.

Το βιβλίο πέθανε – ζήτω το βιβλίο!

Οι τελευταίοι αιώνες ήταν γεμάτοι από ψευδή αγγελτήρια θανάτου. Όταν εφευρέθηκε η φωτογραφία, αναγγέλθηκε ο θάνατος της ζωγραφικής. Μετά τον κινηματογράφο ήρθε ο θάνατος του θεάτρου, μετά την τηλεόραση, του κινηματογράφου.

Τελικά δεν πέθανε τίποτα – όλα επιβιώνουν παράλληλα και μάλιστα προοδεύουν και καινοτομούν. Το ίδιο θα γίνει και με το βιβλίο στην ψηφιακή εποχή.

Τι είναι ένα βιβλίο; Ένα μέσο επικοινωνίας που μεταφέρει λέξεις και εικόνες. Παλιά ήταν πάπυρος και ιστορημένο χειρόγραφο – με τον Γουτεμβέργιο προστέθηκε η δυνατότητα μαζικής αναπαραγωγής κι έτσι έγινε το πρώτο μέσο μαζικής επικοινωνίας. Στην ψηφιακή εποχή πήρε άλλες μορφές. Έγινε ψηφιακό αρχείο και απαντά στο Διαδίκτυο, σε οπτικό μέσο – CD ή DVD – σε μνήμη SSD, ή σκληρό δίσκο. Έγινε επίσης «πολυμέσο»: στις λέξεις και εικόνες προστέθηκαν ήχοι, οπτικοακουστικά βίντεο, δυνατότητες αναζήτησης.

Μα θα μου πείτε: ένα αρχείο στο Διαδίκτυο δεν είναι βιβλίο! Αν εννοείτε ότι δεν είναι τυπωμένο χαρτί με βιβλιοδεσία και ράχη, συμφωνώ. Αλλά αυτό αφορά μόνο τη εξωτερική μορφή. Αν ξαναγυρίσουμε στον ορισμό μας: «μέσο επικοινωνίας που μεταφέρει λέξεις και εικόνες» τότε παραμένει βιβλίο. Τα κλασικά κείμενα της λογοτεχνίας και της επιστήμης που έχουν ανέβει στο Διαδίκτυο (όλα!) δεν έπαψαν να είναι βιβλία.

Άρα δεν έχουμε θάνατο του βιβλίου – αλλά μετάλλαξη. Η οποία προϋποθέτει και την μετάλλαξη των παραγωγών και διακινητών του.

Όταν π. χ. η μουσική άρχισε να διακινείται από το διαδίκτυο, όλοι θεώρησαν ότι ήρθε το τέλος των δισκογραφικών εταιριών. Οι πιο ευφυείς από αυτές αντί να θρηνούν, έδωσαν τα δικαιώματα της μουσικής τους σε εταιρίες που εμπορεύονται δικτυακά όπως το iTunes της Apple. (Πούλησε μουσική αξίας 3.34 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2008). Οι εταιρίες και οι καλλιτέχνες κερδίζουν πάλι χρήματα τώρα. Χαμένο από την εξέλιξη είναι το λιανεμπόριο – τα δισκοπωλεία κλείνουν ομαδικά.

Ανάλογο φαινόμενο παρατηρείται ήδη και στα βιβλία – όχι με την ψηφιακή, αλλά την παραδοσιακή τους μορφή. Τα δικτυακά βιβλιοπωλεία (π.χ. Amazon.com) αναπτύσσονται τάχιστα γιατί έχουν μία σειρά από πλεονεκτήματα: άπειρο κατάλογο βιβλίων (μια και δεν χρειάζεται να έχουν στοκ – παραγγέλνουν στον εκδότη), πλήθος πληροφοριών, κριτικών και σχολίων για κάθε βιβλίο, άμεση θεματική εύρεση και φθηνότερη τιμή.
Είναι φυσικό ότι κανένα βιβλιοπωλείο δεν μπορεί να τα ανταγωνιστεί. Έτσι και εκεί το λιανεμπόριο θα υποφέρει.

Η ψηφιοποιημένη μορφή του βιβλίου (e-book) έχει ήδη επικρατήσει στα βιβλία αναφοράς (reference books) όπως εγκυκλοπαίδειες, λεξικά, κλπ. Εκεί η ευκολία του να έχεις όλες τις πληροφορίες στον δίσκο σου ή στο Διαδίκτυο (αντί να ψάχνεις σε τόμους) να κάνεις ανεύρεση σε δευτερόλεπτα και να έχεις οπτικοακουστική τεκμηρίωση, τα κάνει ασυναγώνιστα.

Τα παραδοσιακά βιβλία θα περάσουν ένα μεταβατικό στάδιο – η παραγωγή τους θα γίνεται ταυτόχρονα και σε κλασικό φορμά και σε e-book. Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς τι θα επικρατήσει, μια και η τεχνολογία εξελίσσεται συνεχώς. Ήδη εδώ και δέκα χρόνια έχω μία μεγάλη βιβλιοθήκη (3.000 τόμους) στο κινητό μου τηλέφωνο – αλλά εκτός από λεξικά, εγκυκλοπαίδειες και άτλαντες, σπάνια την χρησιμοποιώ. (Στα αεροπλάνα και τα αεροδρόμια…). Όμως οι μεγαλύτερες οθόνες (π. χ. iPhone) και η βελτιωμένη ευκρίνεια κάνουν τώρα αυτή την ανάγνωση πιο εύκολη.

Δεν ξέρω τι μέλλον θα έχουν οι οθόνες ανάγνωσης (Kindle, κλπ) εμένα μου μοιάζουν μεταβατικές. Μάλλον κάποια στιγμή θα γίνουν όλα ένα – όπως στο νέο iPad της Apple. Με μία συσκευή θα διαβάζουμε, θα γράφουμε, θα επικοινωνούμε, θα βλέπουμε βίντεο και τηλεόραση. Ήδη τα έξυπνα κινητά (smartphones) το πετυχαίνουν…

Το θέμα της πειρατείας θα επιλυθεί μάλλον τεχνολογικά. Τα αρχεία μπορούν να περιέχουν ενσωματωμένο κώδικα που θα επιτρέπει την ανάγνωση μόνο στον νόμιμο αγοραστή.

Στην ψηφιακή εποχή το βιβλίο έχει λαμπρό μέλλον. Ειδικά το Διαδίκτυο έφερε μία πρωτοφανή άνθιση του γραπτού λόγου. Η αλληλογραφία είχε πεθάνει – ξαναγεννήθηκε με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (email). Τα ημερολόγια είχαν εξαφανιστεί – σήμερα υπάρχουν εκατομμύρια ιστολόγια (blogs). Η ανθρωπότητα ουδέποτε είχε τέτοια παραγωγή κειμένων όπως σήμερα. Άρα περιεχόμενο υπάρχει άφθονο. Κατευθύνεται και προς τα παραδοσιακά μέσα. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα καλύτερα blogs γίνονται βιβλία.

Και βέβαια το βιβλίο θα παραμείνει εσαεί ως έργο τέχνης: τυπογραφία, χαρτί, εικονογράφηση, βιβλιοδεσία. Όπως άλλα αντικείμενα, που μπορεί να μην έχουν πια την παλιά χρηστική σημασία, έχουν όμως επιβιώσει ως καλλιτεχνικά δημιουργήματα. Οι βιβλιόφιλοι επίσης είναι σήμερα περισσότεροι παρά ποτέ – το ίδιο και οι εκδόσεις τέχνης.

Όπως και αν εξελιχθεί το βιβλίο, θα χρειάζεται πάντα εκδότες και διακινητές. Θα επιζήσουν όμως όσοι θα έχουν τα σωστά Δαρβινικά ανακλαστικά – ως συνήθως συμβαίνει τα τελευταία εκατομμύρια χρόνια…

__________________________________________________

(Η εικονογράφηση από το εξώφυλλο του τελευταίου Economist. Το κείμενο είναι προδημοσίευση από σχετική έκδοση του οίκου "Δαρδανός".

Matrix

Την πρώτη φορά που είδα λιωμένη γάτα στην άσφαλτο ήμουν παιδί. Θυμάμαι την αντίδρασή μου μετά το πρώτο σοκ: «Α – έτσι είναι από μέσα!»

Το «από μέσα» ήταν βασική παράμετρος των παιδικών μου χρόνων. Έσπαγα τα παιχνίδια μου «να δω πώς είναι από μέσα». Αποσυναρμολογούσα ό,τι μπορούσε να αποσυναρμολογηθεί για τον ίδιο λόγο. Είχα μία λυσσαλέα περιέργεια να βρω τους κρυφούς μηχανισμούς των πραγμάτων. Και μία ενδόμυχη πεποίθηση πως τίποτα δεν είναι από μέσα όπως φαίνεται απέξω.

Ίσως γι αυτό αργότερα σπούδασα φιλοσοφία.

Αυτή η ματιά του «από μέσα» μπορεί και να σε τρελάνει. Αν το καλοσκεφθείς όλα είναι μία απάτη. Η τρυφερή και γοητευτική γάτα, από μέσα είναι ένα συνονθύλευμα από εντόσθια και ιστούς. Το ίδιο και μία όμορφη γυναίκα που κάθεται δίπλα σου. Αλλά και το τραπέζι μπροστά σου είναι ένα πλέγμα από άτομα, ηλεκτρόνια και πρωτόνια. Τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται.

Δεν χρειάζονται λοιπόν πολύπλοκα σενάρια τύπου Matrix με θεωρίες συνωμοσίας για μεθοδευμένη εικονική πραγματικότητα. Ο κόσμος είναι μία εικονική πραγματικότητα. Κι όταν ξαφνικά τον βλέπεις «από μέσα» παθαίνεις μεγάλο σοκ.

Χάος!

Σήμερα στην LiFO:

KΛΙΚ

Αλληλεγγύη

Επειδή συχνά παραπονιόμαστε για την «κατάντια» και την «παρακμή» του σύγχρονου κόσμου – ας σκεφθούμε και τις θετικές του πλευρές. Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλη την υφήλιο βοηθάνε την Αϊτή. Με εισφορές, χρήματα, είδη.

Πριν 100 χρόνια ούτε θα είχαν πληροφορηθεί την τραγωδία. Πριν από 50 χρόνια ίσως να είχαν διαβάσει κάτι στα ψιλά των εφημερίδων, αλλά εκτός από τίποτα εθελοντές του Ερυθρού Σταυρού, δεν θα είχε πάει καμία βοήθεια. Δεν υπήρχαν ούτε Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, ούτε UNICEF (τότε ξεκίναγε), ούτε έγχρωμη τηλεοπτική εικόνα να φέρνει την οδύνη μέσα στα σπίτια μας. Συνέβαιναν και τότε σεισμοί, λιμοί, σφαγές – αλλά ήταν απλώς «ειδήσεις». Οι άνθρωποι στην Αφρική, την Ασία, την Καραϊβική έσβηναν σιωπηλά από τις καταστροφές, την πείνα και τις αρρώστιες.

Όλα αυτά που καταριόμαστε καθημερινά – τα ΜΜΕ, η Παγκοσμιοποίηση – δείχνουν εδώ την καλή τους πλευρά. Να μη το ξεχνάμε. Σίγουρα δεν έχουμε ξεπεράσει τα προβλήματα του πλανήτη. Αλλά πριν έναν αιώνα ούτε τα ξέραμε.

Πώς το Ατζούρο έγινε Μουτζούρω

Στην γατοαποικία των Κιούρκων προστέθηκε πριν μερικούς μήνες μία μικρή γατούλα. Στην αρχή νομίζαμε πως ήταν στην εφηβεία – αλλά δεν μεγάλωσε. Φαίνεται πως καταγόταν από ράτσα μικρόσωμη (μακρινός απόγονος του bonzai Σατανάκι).



Πολύ ήσυχο γατάκι – τόσο που η ιατρός το αποκαλούσε καταθλιπτικό. Αλλά με πανέμορφα διάφανα γαλάζια ματάκια – οπότε η ίδια το ονόμασε Azzuro (Ατζούρο) που ιταλικά θα πει γαλάζιο.

Κάπου πήγαινε και κρυβότανε το Ατζούρο, κι όλο μουτζουρωμένο ήτανε. Το καθάριζα αλλά πάλι τα ίδια. Μέχρι που μία μέρα κατάφερε να μουτζουρωθεί ολόκληρο από την κορφή ως τα νύχια. Και μάλιστα με μία μουτζούρα (φούμο θα ήταν) κολλώδη, λιπαρή και ανθεκτική σε κάθε προσπάθεια καθαρισμού.

Έτσι το μετονόμασα σε Ατζούρο-Μουτζούρω.



Πρέπει να είναι πολύ δυστυχισμένο το Ατζούρο-Μουτζούρο. Οι γάτες θέλουν να είναι πεντακάθαρες και πλένονται συνέχεια με την γλώσσα τους. Αλλά εδώ πώς να πλυθεί που η γλώσσα κολλάει στο φούμο!

Άλλη μία μικρή (πικρή) μοίρα από τον κόσμο των γάτων…

Η μοίρα των φωτογράφων

Οι παλιότεροι αναγνώστες του «Φωτογράφου» γνωρίζουν – μια και ήμουν για πολλά χρόνια συνεργάτης του περιοδικού – ότι εκτός από συγγραφέας είμαι και ολίγον φωτογράφος. Κατατάσσω τον εαυτό μου στην κατηγορία του advanced amateur (προχωρημένου ερασιτέχνη) παρόλο που έχω εκδώσει δύο άλμπουμ κι έχω κάνει και τρεις εκθέσεις.

Επαγγελματικά δούλεψα λίγο στη διαφήμιση και κάτι ξένα περιοδικά μου πήραν ή μου παράγγειλαν φωτογραφίες. Φωτογραφικές δοσοληψίες με ελληνικά έντυπα δεν είχα. Εκτός από μία περίπτωση – τις φωτογραφίες του Οδυσσέα Ελύτη. Τις θυμήθηκα διαβάζοντας το άρθρο του Παναγιώτη Καλδή: «Φωτογράφοι εναντίον Hachette 1 - 0».

Ο Ελύτης δεν είχε καλές φωτογραφίες. Οι τελευταίες ήταν κάτι σκληρές με φλας από το Νόμπελ. Αρκετές φορές του είχα προτείνει να τον φωτογραφίσω. «Άσε,» μου έλεγε, «δεν βγαίνω καλά, στήνομαι και παγώνω. Για να μη σου πω ότι καίω και τα φιλμ». Και μου είχα αναφέρει μυθικούς φωτογράφους στη Γαλλία, που απέτυχαν.

Έτσι ξαφνιάστηκα όταν το καλοκαίρι του 1990 με πήρε τηλέφωνο και μου ζήτησε να τον φωτογραφίσω. Έμενε τότε στο Πόρτο Ράφτη, στην έπαυλη του Τάκη Χορν, που ήταν κοινός φίλος. Πήγα με όλα μου τα σύνεργα. Η κατάρα αποδείχθηκε αληθής. Η ολοκαίνουργια Nikon F4 που είχα φέρει από το Λονδίνο έπαθε μία σπάνια βλάβη και ενώ έδειχνε ότι λειτουργεί, δεν έβγαλε τίποτα. Ευτυχώς η F3 και μία compact δούλεψαν σωστά. Δημιουργήθηκε έτσι ένα υλικό από περίπου πενήντα καλές λήψεις. (Οι πρωτότυπες διαφάνειες και τα αρνητικά βρίσκονται στο φωτογραφικό μου αρχείο – Μουσείο Μπενάκη).

Τις φωτογραφίες τις ξέρετε σίγουρα. Πρωτοδημοσιεύτηκαν στον «Φωτογράφο» (τεύχος 6, 1990) και μετά άπειρες φορές σε ελληνικά και ξένα έντυπα. Εμφανίζεται ο ώριμος Ελύτης με ναυτικό πηλίκιο, τις περισσότερες φορές μόνος, με την σύντροφό του Ιουλίττα ή – σε λίγες – με τον Χορν.

Τα πορτρέτα του Ελύτη με έκαναν να διαπιστώσω πόσο ανυπεράσπιστος είναι ένας φωτογράφος στην Ελλάδα. Φυσικά δεν περίμενα να πληρωθώ γι αυτά – ήταν δώρο στον μεγάλο ποιητή και ακριβό φίλο. Η μόνη μου απαίτηση ήταν, όπου εμφανίζονται, να αναγράφεται το όνομα του φωτογράφου – πράγμα που επιβάλλει κι ο νόμος για τα πνευματικά δικαιώματα.

Ποιος νόμος; Οι ξένοι ρωτούσαν – δεν τύπωναν, χωρίς άδεια κι αν δεν μάθαιναν το όνομα. Εδώ μόνο στα περιοδικά (και όχι όλα) αναφέρονται ονόματα φωτογράφων. Ενώ οι ξένες εφημερίδες βάζουν πάντα με ψιλά γράμματα το όνομα στο περιθώριο εδώ, σχεδόν ποτέ.

Κι έτσι, κάθε φορά που αναφερόταν σε εφημερίδα ή περιοδικό ο Ελύτης (πρόσφατα: «Νέα», «Εικόνες») να και φωτογραφίες μου – ανώνυμες. Να μην αναφερθώ στα αφιερώματα και τα εξώφυλλα.

Γι αυτό ήταν ευχάριστη έκπληξη όταν μου τηλεφώνησε συνεργάτης της «Ελευθεροτυπίας» ζητώντας την άδεια να χρησιμοποιήσει φωτογραφίες μου για το βιβλίο «Οδυσσέας Ελύτης», της σειράς «Λέσχη Αθανάτων» που θα κυκλοφορούσε στις 5.12. Δέχθηκα υπενθυμίζοντας τον όρο της επωνυμίας.

Τι απογοήτευση! Από τις πέντε που χρησιμοποίησαν, υπογραφή είχαν μόνο τρεις – η μία λάθος. Ξέχασαν την σπουδαιότερη – του εξωφύλλου. Όταν διαμαρτυρήθηκα, μου απάντησαν: «A, και στα άλλα εξώφυλλα της σειράς δεν βάλαμε όνομα φωτογράφου». Το επανέλαβαν και στην δημοσιευμένη απάντηση τους (14.12.): «Για το εξώφυλλο έχει δίκιο, παρότι σε αυτή τη σειρά δεν αναφέρθηκε σε κανένα βιβλίο ο φωτογράφος του εξωφύλλου. Και από την στιγμή που νιώθει προσβεβλημένος είμαστε υποχρεωμένοι να του ζητήσουμε συγγνώμη».

Δηλαδή την παρανομία τους – σε κανένα εξώφυλλο! – την έκαναν κανόνα και δικαιολογία! Και ζητούν συγγνώμη μόνον επειδή ένιωσα «προσβεβλημένος».

Δεν ένιωσα. Δεν προσέβαλαν εμένα αλλά τον νόμο – και το δικαίωμα του δημιουργού.

Ψιλά γράμματα θα μου πείτε. Και καλά εγώ, περιστασιακός και ερασιτέχνης είμαι – τι γίνεται όμως με όλους τους άλλους, επαγγελματίες και καλλιτέχνες, που οι φωτογραφίες τους δημοσιεύονται συστηματικά χωρίς αναγνώριση;

Δύσκολη η μοίρα των Ελλήνων φωτογράφων….


(Επιστολή στο περιοδικό "Φωτογράφος" 23.1.10)

Όχι δυναμικές λύσεις…

…είπε ο Πρωθυπουργός μιλώντας για τους αγρότες. Αλλά όταν εκείνοι χρησιμοποιούν δυναμικά μέσα; Όταν εκβιάζουν σαν κακομαθημένα παιδιά μία ολόκληρη κοινωνία;

Δυστυχώς κύριε Πρόεδρε, αν δεν χρησιμοποιήσετε δυναμικές λύσεις, θα βουλιάξουμε όλοι μαζί. Δεν αναφέρομαι μόνο στο αγροτικό αλλά και στην οικονομία και το ασφαλιστικό και όλα τα άλλα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο τόπος. Με την διαβούλευση δεν γίνεται δουλειά.

(Δεν ξέρω πως μου έχει κολλήσει τις τελευταίες ημέρες: βλέπω τον Γ. Π. σαν τον τελευταίο εκπρόσωπο των «παιδιών των λουλουδιών», άκακο ειρηνιστή που θέλει να τον αγαπάνε όλοι. Θα πήγαινε στη ζούγκλα και μπροστά στα λιοντάρια θα άρχιζε διαβούλευση. Ίσως κάποιος πρέπει να του πει ότι πάνε οι χίπις χάθηκαν, το New Age εξατμίστηκε και ο κόσμος δεν άλλαξε… Είναι πάντα άγριος και σκληρός, ξέρετε…).

Έχουμε ρατσιστική κυβέρνηση;

Ότι έχουμε ρατσιστές και αντισημίτες στην Ελλάδα είναι γνωστό. Αλλά έχουμε και ρατσιστική κυβέρνηση;

Στα Χανιά, δύο φορές μέσα στον Γενάρη οι (εκεί πολύ γνωστοί) άγνωστοι, έβαλαν φωτιά στην αρχαία Συναγωγή. Την δεύτερη πέτυχαν καλύτερα την δουλειά τους – έκαψαν το μισό κτήριο και πολύτιμα βιβλία, χειρόγραφα και κειμήλια.

Ξαναρωτάω: έχουμε και ρατσιστική κυβέρνηση; Διότι τρεις μέρες πέρασαν, η υφήλιος βούιξε και ο πρωθυπουργός μας δεν βγήκε να καταδικάσει την πράξη. Κάτι νερόβραστες και καθυστερημένες αντιδράσεις υπουργών δεν αρκούν - μόνο ο επίτιμος μίλησε σκληρά. Άλλωστε κανείς δεν καταδικάζει τις δεκάδες βεβηλώσεις εβραϊκών τάφων και μνημείων, που σπάνια απασχολούν ακόμα και τα ψιλά των εφημερίδων. Ο συνήθως λαλίστατος κύριος Χρυσοχοΐδης - που ευθύνεται για την μη-φύλαξη της Συναγωγής μετά την πρώτη απόπειρα - ούτε λέξη.

Κι εγώ που είχα την εντύπωση ότι ο πρωθυπουργός μας έχει ιδιαίτερη ευαισθησία για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ανεξιθρησκία και τις μειονότητες...

Τα μεταξωτά βρακιά...

Εμείς, οι παλιοί του Internet, που έχουμε κλείσει δύο δεκαετίες στο δίκτυο, (από τα χρόνια του UNIX) θα είχαμε κάθε λόγο να είμαστε ενθουσιασμένοι με τα opengov, την δικτυακή διαβούλευση, την ανοιχτή ψηφιακή διακυβέρνηση, κλπ. Κι όμως από την αρχή ήμασταν οι πιο σκεπτικοί.

Ίσως επειδή ξέραμε ότι δεν αρκεί να δημοσιεύσεις κάτι στο Διαδίκτυο (αυτό είναι το πιο εύκολο) για να αλλάξουν τα πράγματα. Πάρτε παράδειγμα τους γενικούς γραμματείς. Πριν από την δημοσίευση της πρόσκλησης (άρα και πριν από τις εκλογές) έπρεπε να έχει εκπονηθεί ένα πρόγραμμα αξιολόγησης που αυτόματα θα ξεσκαρτάρει τις εκατοντάδες αιτήσεις. Παράλληλα να έχουν εκπαιδευτεί αξιολογητές που θα έκαναν τον τελικό έλεγχο και θα δημιουργούσαν την shortlist των υποψηφίων.

Αντ’ αυτού τι έγινε; Πνίγηκαν μέσα στις αιτήσεις, δεν μπορούσαν να τις αξιολογήσουν και τελικά κατέφυγαν στην πατροπαράδοτη (από την εποχή του Τζουμπέ!) μέθοδο. Προσέλαβαν τους κολλητούς, τους κομματικούς, τους αποτυχημένους βουλευτές και πολιτευτές. Δηλαδή ξεφτίλισαν και το Internet και το opengov.

Η ουσία είναι πως η τεχνολογία από μόνη της δεν αποτελεί πανάκεια – ούτε καν καινοτομία. Επαληθεύεται η παλαιά παροιμία ότι: «τα μεταξωτά βρακιά, θέλουν κι επιδέξιους κώλους». Όταν το κόμμα βρίσκεται ακόμα στην εποχή του παπουτσή και του πεταλωτή (μιλάω για επαγγέλματα) δεν αρκεί μια γρήγορη πρόσβαση στο Internet για να περάσει στον ψηφιακό αιώνα.

Το σφάλμα αυτό κυριαρχεί στην σύγχρονη Ελλάδα. Αγοράζουμε τα πιο σύγχρονα ιατρικά μηχανήματα, τα πιο μοντέρνα οπλικά συστήματα και δεν εκπαιδεύουμε χειριστές που να τα γνωρίζουν σε βάθος και να τα αξιοποιούν. Είμαστε τεχνολογικά νεόπλουτοι. Έχω δει φοβερά μηχανήματα σε σπίτια προσφάτως (και συνήθως παρανόμως) πλουτισάντων, που δεν ήξεραν ούτε πως να τα ενεργοποιήσουν.

Έστω – δεν υπάρχει άλλος τρόπος μάθησης και προόδου, από την δοκιμή και το λάθος. Ας δεχθούμε πως έγινε μία αρχή που σε ορισμένα πράγματα θα έχει σίγουρα θετικό αποτέλεσμα (π. χ., η δημοσίευση όλων των αποφάσεων στο Διαδίκτυο). Τα άλλα έπονται. Με τον καιρό έρχονται οι (επι)δεξιότητες...

Το πρόβλημα είναι πως δεν έχουμε καιρό. Αλλά η σημερινή κυβέρνηση παρά τα ψηφιακά και εκσυγχρονιστικά της, έχει μία αίσθηση χρόνου παλιοκαιρινή, σχεδόν ανατολίτικη. Σε καλό να μας βγει...

Αϊτή

Όσοι πιστεύουν σε Θεό, παντοδύναμο και πανάγαθο, πως τον συμφιλιώνουν με την καταδίκη και το μαρτύριο των συνανθρώπων μας της Αϊτής;




Υ. Γ. Και δεν είχε περάσει ούτε ένα 24ωρα από το post όπου έλαβα την ακόλουθη είδηση:

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ. Σάλο έχει προκαλέσει στην Αμερική και σε ολόκληρο τον κόσμο η εξωφρενική δήλωση του διάσημου ευαγγελιστή «τηλε-πάστορα» Πατ Ρόμπερτσον, σύμφωνα με την οποία η Αϊτή υποφέρει σήμερα «διότι την καταράστηκε ο Θεός για τη συμφωνία που έχει κάνει ο λαός της με τον Διάβολο» .


(Φωτογραφίες ΒΒC).

Οι άνθρωποι ως αριθμοί

Με τον φίλο Τ. Μ. διαφωνήσαμε για τη νέα γρίπη. Εκείνος την θεωρεί ασήμαντη υπόθεση που παραφουσκώθηκε για λόγους σκοπιμότητας από τους έχοντες συμφέρον.

Στην παρατήρησή μου ότι έχουμε ήδη εκατό νεκρούς (κι ακόμα δεν έπιασαν τα κρύα) η απάντησή του ήταν περιφρονητική. «Και τι είναι 100 νεκροί σε έντεκα εκατομμύρια πληθυσμό;».

Πράγματι, στατιστικά το ποσοστό είναι μικρό. Αλλά εκατό νεκροί είναι εκατό χαμένοι άνθρωποι – με οικογένειες, παιδιά, γονείς, φίλους. Οι περισσότεροι ήταν νέοι (η γρίπη αυτή ειδικεύεται στις νεότερες ηλικίες). Αν είχαν εμβολιασθεί, θα είχαν γλιτώσει. Και όπως είδαμε το εμβόλιο δεν έχει παρενέργειες .

Αυτοί που, όπως ο φίλος μου, καταφέρονται εναντίον του εμβολιασμού, σκέπτονται αυτές τις εκατό ανθρώπινες τραγωδίες; (Που σύντομα θα γίνουν περισσότερες). Ή κάθονται επάνω στην στατιστική τους ασημαντότητα;

Πάλι από το μηδέν

+ 100 – 100 = 0

Οι 100 ημέρες που πέρασαν, ήταν ημέρες προετοιμασίας, προπαρασκευής, αναζήτησης, συζήτησης, ψαξίματος. Έπρεπε να έχουν προηγηθεί των εκλογών – ώστε μετά τις εκλογές να υπάρξουν αποφάσεις και πράξεις.

Ενώ τώρα οι εκατό ημέρες αρχίζουν την 100στή πρώτη.

Το είπε και ο Γιώργος Παπανδρέου: με την συμπλήρωση των πρώτων εκατό ημερών αρχίζει η εφαρμογή του προγράμματος των πρώτων εκατό ημερών.

Μηδενίζουμε το κοντέρ και ξαναρχίζουμε.

Άντε να δούμε τι θα γίνει στις διακόσιες...

Και να πεις ότι έχουμε άνεση χρόνου!

Έλλειμμα Ορθολογισμού

[S. O. S.]

Διαβάζοντας τον καθηγητή Νίκο Αλιβιζάτο (“Kαθημερινή”, 3.1.10), θυμήθηκα μία παλιά προσπάθεια. Είχα προτείνει – μαζί με μερικούς φίλους και γνωστούς – την δημιουργία ενός Συνδέσμου Ορθολογικής Σκέψης (αρχικά ΣΟΣ). Πιστεύω ότι το έλλειμμα ορθολογισμού σε αυτή τη χώρα είναι απείρως μεγαλύτερο από το έλλειμμα του ισοζυγίου πληρωμών – και πολύ πιο επικίνδυνο.

Ζούμε ανάμεσα στον μύθο και την παράνοια – και αδυνατούμε να πάρουμε σωστές αποφάσεις. Μία ένωση πολιτών με στόχο τον εξορθολογισμό της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, που θα παρενέβαινε δυναμικά όπου εμφανιζόταν η παράνοια (περίπτωση νέας γρίπης) ή ο παραλογισμός (περίπτωση Δραγώνα) θα μπορούσε ίσως να εξυγιάνει την ατμόσφαιρα.

(Αλήθεια τι έγιναν όλοι όσοι μας έλεγαν ότι θα πεθάνουμε από τις παρενέργειες του εμβολίου Η1Ν1; Μύτη δεν άνοιξε…).


_____________________________________________
Επιστολή στην "Κ" 10.1.10

Ο Μίκης στο ΛΑΟΣ!

Με αφορμή την επανάληψη μιας παλιάς τηλεοπτικής μου εκπομπής (του 2006) ο Μίκης Θεοδωράκης έστειλε επιστολή στον Στέφανο Ληναίο, η οποία κυκλοφορεί ευρύτατα στο Διαδίκτυο. Στην επιστολή αυτή ο Μίκης αναπαράγει όλη την επιχειρηματολογία του ΛΑΟΣ (μέχρι και τα πλαστογραφημένα αποσπάσματα κειμένων της Θάλειας Δραγώνα) εναντίον των «προδοτών» που απεργάζονται τον αφελληνισμό των Ελλήνων.

Με όλα τα κόμματα είχε ως τώρα συνοδοιπορήσει ο Μίκης, η ακροδεξιά του έλειπε. Φαίνεται ότι θέλει να τελειώσει την πολιτική του σταδιοδρομία ως ουρά του Καρατζαφέρη. Κρίμα στο «Άξιον Εστί»!

Χρήστος Λαμπράκης (revised)

Όταν θυμάμαι τον Χρήστο Λαμπράκη η πρώτη εικόνα που μου έρχεται στο νου είναι παράξενη αλλά απόλυτα ενδεικτική για τον άνθρωπο. Πεσμένος στα τέσσερα, κάτω από το τραπέζι της τραπεζαρίας μου, να συνομιλεί με ένα γάτο που είχε καταφύγει εκεί.

Γατόφιλος και γενικά ζωόφιλος, μανιακός για την φύση και τις απλές χαρές της, ο Χρήστος Λαμπράκης ήταν ένας απλός και σοφός άνθρωπος γεμάτος τρυφερότητα. Όλα όσα έγραψαν γι αυτόν (ευπατρίδης, καλλιεργημένος, ευφυής, κλπ.) είναι σωστά και μαζί λίγα. Ήταν σπάνια προσωπικότητα. Αισθάνομαι τυχερός που για μερικά χρόνια υπήρξα συνεργάτης του.

Γεννήθηκε προικισμένος με πολλά χαρίσματα, είχε μία εξαίρετη μόρφωση, κληρονόμησε έναν οργανισμό με πολλές δυνατότητες. Τις οποίες αξιοποίησε όχι για προσωπικό του όφελος (ήταν λιτός, σχεδόν ασκητικός) αλλά για το κοινό καλό.

Όλοι έγραψαν για τα επιτεύγματά του – τον ΔΟΛ, το Μέγαρο, το Ίδρυμα. Δεν ήταν όμως η ζωή του ανέφελη, όλο νίκες και επιτεύγματα. Είχε και δύσκολες στιγμές. Πάλεψε αρκετά με δαίμονες.

Άρχισα να συνεργάζομαι με το Βήμα το 1983. Σύντομα ο Λαμπράκης μου ζήτησε συμβουλές για γενικότερα θέματα. Έτσι μπόρεσα να τον γνωρίσω καλύτερα. Η σχέση εξελίχθηκε σε (σχεδόν) φιλία. Η λέξη αυτή είναι δύσκολο να ισχύσει για κάποιον που κρατούσε πάντα απόσταση από όλους. Μετά την απομάκρυνσή μου από το Βήμα (που προσπάθησε με κάθε τρόπο να αποτρέψει) βλεπόμασταν πια μόνο στο Μέγαρο.

Την εποχή εκείνη (αρχές της δεκαετίας του 80) είχε κουραστεί. Δεν του πήγαινε να είναι εκδότης και επιχειρηματίας – ένιωθε πολύ καλύτερα στο καΐκι του. Αντιμετώπιζε σχέδια αποχώρησης. Έγιναν και συζητήσεις με Έλληνα εφοπλιστή της Νέας Υόρκης για πώληση του ΔΟΛ.

Τον ξύπνησε η υπόθεση Κοσκωτά. Υπήρξε το ερέθισμα που τον ώθησε να δραστηριοποιηθεί και να επικεντρωθεί στην δουλειά. Τότε άρχισε η μεγάλη ανάπτυξη του ΔΟΛ, που πολλαπλασίασε το μέγεθος, τις εταιρίες και τα έντυπά του.

Και μετά ήρθε το Μέγαρο. Θυμάμαι πως με ξενάγησε στο γιαπί, που είχε μείνει ημιτελές τόσα χρόνια, περιγράφοντας ζωντανά, σαν οραματιστής, όλα ό,σα έγιναν μετά. «Να», μου είπε, «γιατί χρειαζόταν ο ΔΟΛ!». Εκείνη τη στιγμή δεν τον έβλεπε σαν σκοπό, αλλά σαν μέσο για την επίτευξη του μεγάλου του ονείρου.

Πρόλαβε να ολοκληρώσει το όνειρο. Έτσι θα ήθελε να τον θυμούνται. «Ο Λαμπράκης που ανεβοκατέβαζε κυβερνήσεις», ήταν ένας φτηνός μύθος, άλλο ένα εφεύρημα της ελληνική παράνοιας. Δεν νομίζω ότι τον ενδιέφερε αυτό. «Ο Λαμπράκης που ανεβοκατέβαζε όπερες», ήταν η πραγματικότητα. Ο Λαμπράκης, που ως «Αντώνης Καστελλάνος» έκανε μία από τις πιο ωραίες μουσικές εκπομπές στο ελληνικό ραδιόφωνο. Ο Λαμπράκης, που έπαιζε με τις γάτες.

Θυμάμαι: είχα γράψει ένα μεγάλο, ολοσέλιδο ταξιδιωτικό για την Φλωρεντία. Όταν τυπώθηκε, κάποιος είχε επέμβει και είχε (σωστά) διορθώσει τις "όχθες του Άρνο" σε Lungarni. Ρώτησα: ήταν αυτός. Που αθόρυβα διάβαζε τα πάντα.

Ο Χρήστος Λαμπράκης.

Η παιδική ηλικία των blogs

Χρόνια δεν είχα επισκεφθεί τα παλιά μου blogs. Πήγα χθές μία βόλτα και γύρισα με περίεργα συναισθήματα. Μερικά αντέχουν περισσότερο στο χρόνο – ιδιαίτερα το φωτογραφικό (doncat2) και το τεχνολογικό (dimoutech – οι διευθύνσεις δίπλα).

Άλλα δείχνουν τα συμπτώματα της παιδικής ηλικίας (και της δικής μου – ως blogger): ανωριμότητα, υπερβολικός ενθουσιασμός (για ένα συγγραφέα ήταν τόσο περίεργο το συναίσθημα της άμεσης ανταπόκρισης του αναγνώστη…), εριστικότητα. Όμως είναι μνημεία ζωντανού διαλόγου.

Επισκέφθηκα και το μυστικό μου αγγλόφωνο blog (λίγο πριν τελειώσει μερικοί το είχαν ανακαλύψει) το doodle . Εκεί ησυχία, όπως εδώ τώρα. Ελάχιστα σχόλια (μόνο προς το τέλος) καμία φωνασκία.

Τελικά ήταν ευχάριστη η βόλτα. Και η ιδέα ότι αυτά τα πεντακόσια κείμενα, οι χίλιες φωτογραφίες και τα ογδόντα χιλιάδες σχόλια θα παραμείνουν όσο υπάρχει Internet (ή όσο υπάρχει Google) δεν είναι άσκημη.

Και αυτό εδώ, τι είναι; Μα μία σιωπηλή υποσημείωση στα μεγάλα blogs.

Υ. Γ. Διάλεξα, για εικονογράφηση της παιδικής ηλικίας, την κόρη ενός αγαπητού blogger του «Andy Dufresne» που φωτογράφησα πρόσφατα. Γεννήθηκε κάπου στην μέση των blogs μου.

Η κρίση ανάποδα

Το μόνο που με κάνει αισιόδοξο αυτή την εποχή είναι η άλλη πλευρά της κρίσης. Τρέφω μία ελπίδα ότι θα μας αναγκάσει να αλλάξουμε ζωή, να ιεραρχήσουμε πιο σωστά τις προτεραιότητες, να εκσυγχρονίσουμε το κράτος και τους θεσμούς, να απαλλάξουμε την οικονομία από τα βαρίδια και τις αγκυλώσεις. Η πίεση της κρίσης θα μπορούσε να ανατρέψει καταστάσεις παγιωμένες από χρόνια, τόσο οικονομικά όσο και κοινωνικά.

Το πρόβλημα όλων των ηγεσιών στην Ελλάδα είναι ότι δεν τολμούν να πάρουν δυσάρεστες αποφάσεις. Ο λαϊκισμός και η διαφθορά διαβρώνουν τα πάντα. Ε – εκεί η κρίση θα μπορούσε να δράσει θεραπευτικά. Και ίσως μετά από χρόνια να την δούμε σαν το πικρό φάρμακο που θεράπευσε την αρρώστια.

(Απάντηση σε έρευνα του "Εθνους").

Βρήκε τη λύση!

ο Don αποφάσισε να περάσει την υπόλοιπη ζωή του ανάσκελα.

Κατάλαβε πως μόνον αν είναι ανάποδα, θα μπορεί να βλέπει τα πράγματα σωστά.

Επέτειος - 4 χρόνια!

Το "ψάρεμα" κράτησε 27 μήνες... (τελευταίο post "πάω για ψάρεμα" στις 9.10.07). Αλλά σήμερα το blog έχει γενέθλια. Μου τα θύμισε ένας παλαιός αναγνώστης του. Ξεκίνησε ως nikosdimou στις 2. 1. 2006. Τέσσερα χρόνια. Κι είναι σαν χθες...

Ή επέτειος μου δίνει αφορμή να ανεβάσω δύο φωτογραφίες και ένα κείμενο. Όχι - δεν ξαναρχίζω... αν και τώρα δεν θα είχα πάλι εκατοντάδες σχόλια κάθε μέρα. Έχουν γίνει τόσο πολλά τα blogs...

Σήμερα το βράδυ έζησα μία σκηνή που ήθελα να την μοιραστώ. Δυστυχώς το site μου πάλι δεν ανεβάζει φωτογραφίες. Έτσι θα τις βάλω εδώ με ένα σύντομο κείμενο (που σχεδόν δεν χρειάζεται - είναι τόσο εύγλωττες...).


Οι φτωχοί και η μοίρα τους

Δύο του Γενάρη, βράδυ, στο Μοναστηράκι. Όταν πήγαινα, δεκάδες μικροπωλητές πρόσφεραν την πολύχρωμη πραμάτεια τους. Όταν γύριζα, τους βλέπω να μαζεύουν βιαστικά το εμπόρευμα μέσα στο σεντόνι που τους χρησίμευε για κατάστημα. Τι είχε γίνει; Να, εδώ: μία περίπολος αστυνομικών. Οι μικροπωλητές – σχεδόν όλοι μαύροι - έχουν κάνει μπόγο το κατάστημα και έχουν παραταχθεί στην άκρη της πλατείας περιμένοντας την επόμενη κίνηση της αστυνομίας. Απίθανη στοίχηση.



Δεν έμεινα να δω τη συνέχεια.

Πάλι για ψάρεμα... (διαρκείας)

Τέλος εποχής


Αυτό το blog ξεκίνησε σαν παιχνίδι και εξελίχθηκε σε αρκετά σοβαρή υπόθεση – χάρη στην ευρύτατη συμμετοχή των επισκεπτών του. (Οι καθημερινοί αναγνώστες του ξεπερνούσαν τις πέντε χιλιάδες και από αυτούς πολλοί ήταν ενεργοί σχολιαστές).

Θέλησα να καλλιεργήσω δύο τάσεις που με καθοδηγούσαν μία ζωή: ορθολογισμό και ευαισθησία.

Έτσι τo blog έπαιζε ανάμεσα στο δοκίμιο και τον λυρισμό – ανάμεσα στην αναλυτική σκέψη και την λογοτεχνία.

Σε 20 μήνες, μαζί με το προκάτοχό του nikosdimou παρέθεσε 356 posts και 964 φωτογραφίες (οι περισσότερες πρωτότυπες).

Για τα 118 posts του nikosdimou γράφτηκαν 24.468 σχόλια από 1.168 διαφορετικούς σχολιαστές. Για τα 238 του doncat, 48.028, από 2.015. Σύνολο 72.496 σχόλια - μέσος όρος περισσότερα από 210 σχόλια ανά post.

(Τα στοιχεία είναι του Broccoli – τον ευχαριστώ θερμά – που επιμελήθηκε και τα αρχεία των δύο blogs. Tα βρίσκετε και εδώ (στην δεξιά στήλη) αλλά και στην αρχική σελίδα του site μου (www.ndimou.gr). Δεν περιλαμβάνουν τα άλλα μικρότερα blogs - doncat2, satanaki, dimoutech: άλλα 50 posts και αρκετές εκατοντάδες σχόλια).

Ορθολογισμός και ευαισθησία λοιπόν. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα;

Τώρα που γράφω ο ΛΑΟΣ ορκίζεται στην Βουλή, το Βιβλίο Ιστορίας της Στ' Δημοτικού αποσύρεται (αν και διορθωμένο), το ψευδοπρόβλημα του Σκοπιανού αναδεικνύεται πάλι σε μείζον «εθνικό θέμα» και το Συμβούλιο Επικρατείας, προστάτης της ανεξιθρησκείας, κάνει ορθόδοξο αγιασμό. Αυτά ως προς τον ...ορθολογισμό.

Φυσικά ένα blog δεν μπορεί να αλλάξει την κοινωνία. Μπορεί να επηρεάσει μερικά άτομα. Μπορεί επίσης να κουραστεί, να αποπροσανατολιστεί μέσα στον λαβύρινθο των αντεγκλήσεων, να νιώσει «φωνή βοώντος» και τέλος να χάσει την φωνή του από την βραχνάδα.

Ωστόσο θέλω να είμαι αισιόδοξος. Πριν, μαζί και μετά από αυτό το blog ξεκίνησαν πολλά άλλα (μερικά παίρνοντας αφορμή από αυτό) και χαίρομαι να βλέπω πόσα εξακολουθούν τον αγώνα. Απολαμβάνω την γραφή και την μαχητικότητά τους.

Τα blogs είναι η φωνή του πολίτη - ελπίδα για το μέλλον. Τους εύχομαι καλή δύναμη.

Εγώ έκλεισα τον κύκλο μου ως blogger. Ευχαριστώ όσους με διάβαζαν και περισσότερο εκείνους που, συμμετέχοντας, δημιούργησαν αυτό το συλλογικό έργο. Ανήκει σε όλους.




Y. Γ. Στα Επίκαιρα μικρά νέα κείμενα.

Τα Τριάντα Βιβλία

Πολλοί από σας μου ζητήσατε τον κατάλογο των "30 βιβλίων" που χρησιμοποιούσα στο μάθημα της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας.

Από τον Μεσαίωνα ως το 1950 αυτές είναι οι επιλογές μου (αυστηρά προσωπικές). Δεν είναι η λίστα που έδινα στους μαθητές μου – εκεί είχα αντικαταστήσει μερικά βιβλία, λόγω δυσκολίας:

Δάντης: Η Θεία Κωμωδία

Βοκκάκιος: Το Δεκαήμερο

Μονταίνι: Τα Δοκίμια

Ραμπελαί: Γαργαντούας

Θερβάντες: Δον Κιχώτης

Σαίξπηρ: Άπαντα

Ντε Φόου: Ροβινσώνας Κρούσος

Σουίφτ: Ταξίδια του Γκιούλιβερ

Βολτέρος: Καντίντ και άλλες ιστορίες

Γκαίτε: Φάουστ

Τζαίην Ώστεν: Περηφάνια και Προκατάληψη

Μπαλζάκ: Μπάρμπα Γκοριό ή οποιοδήποτε από την «Ανθρώπινη Κωμωδία»

Σταντάλ: Το κόκκινο και το μαύρο

Β. Ουγκώ: Οι Άθλιοι

Πόε: Διηγήματα

Φλομπέρ: Μαντάμ Μποβαρύ

Ντίκενς: Νταίηβιντ Κόπερφιλντ

Μοπασάν: Διηγήματα

Ντοστογέφσκυ: Δαιμονισμένοι (ή/και όποιο άλλο από τα 4 αριστουργήματα: Έγκλημα και Τιμωρία, Αδελφοί Καραμαζόφ, Ο Ηλίθιος)

Τολστόι: Πόλεμος και Ειρήνη ή/και Άννα Καρένινα).

Τσέχοφ: Διηγήματα

Μέλβιλ: Μόμπυ Ντικ

Ντίκινσον: Ποιήματα

Τουαίην: Χωκ Φιν

Φ. Κάφκα: Η Δίκη (ή/και Το Κάστρο)

Προυστ: Αναζητώντας τον Χαμένο Χρόνο

Τζόυς: Οδυσσέας

Τόμας Μαν: Το μαγικό βουνό (ή/και Δόκτωρ Φάουστους, Μπούντενμπρουκς)

Ρ. Μούζιλ: Ο Άνθρωπος χωρίς Ιδιότητες

Τ. Σ. Έλιοτ: Ποιήματα.

Αυτά είναι τα τριάντα βιβλία που (νομίζω πως) ο κάθε καλλιεργημένος άνθρωπος θα έπρεπε να έχει διαβάσει. Όχι μόνο επειδή είναι τα καλύτερα - αλλά επειδή είχαν μεγάλη επιρροή και καθόρισαν την πορεία του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Η επιλογή έγινε από την Ευρώπη, εκτός Ελλάδας. Στην Ευρωπαϊκή λογοτεχνία συγκαταλέγω και την Αμερικάνικη – μια και είναι η ίδια κουλτούρα.

Φυσικά ο αριθμός τριάντα είναι αυθαίρετος – έκοψα μεγάλους ποιητές όπως τους Βιγιόν, Ντον, Χέλντερλιν, Πούσκιν, Μπωντλαίρ, Ρίλκε, Μπρεχτ και Λόρκα, φιλοσόφους όπως τους Καρτέσιο, Σπινόζα, Καντ, Σοπενάουερ και Νίτσε (οι δύο τελευταίοι είναι και σπουδαίοι λογοτέχνες) τις αδελφές Μπροντέ, τον Στερν και τον Γκόγκολ…

Επίσης, μια και μιλάμε για λογοτεχνία, δεν αναφέρω σημαντικά βιβλία επιστημονικού λόγου που άλλαξαν την σκέψη της ανθρωπότητας όπως: "Ο Πλούτος των Εθνών" του Άνταμ Σμιθ, "Το Κεφάλαιο" του Μαρξ, "Η Καταγωγή των Ειδών" του Δαρβίνου και η "Ερμηνεία των Ονείρων" του Φρόυντ.

Μη με ρωτήσετε για ελληνικές μεταφράσεις. Όσα έργα γράφτηκαν Αγγλικά, Γαλλικά ή Γερμανικά, τα έχω διαβάσει στο πρωτότυπο. Για τις γλώσσες που δεν γνώριζα (π.χ. Ρώσικα, Ισπανικά) είχα πάλι ξενόγλωσσες μεταφράσεις. Εκτός από τον Ντοστογέφσκυ όπου διάβασα τις μεταφράσεις του Άρη Αλεξάνδρου. Για την Θεία Κωμωδία καλή ελληνική μετάφραση δεν υπάρχει – βρείτε μία ξένη.

Y.Γ. Η εικόνα είναι ο Δον Κιχώτης με τα μάτια του Νταλί

Αποχαιρετισμός στον Ν. Ν.

Πενθώ την απουσία ενός σημαντικού δημιουργού και ανήσυχου ανθρώπου: του Νίκου Νικολαΐδη.

Οι περισσότεροι τον ξέρουν ως σκηνοθέτη κινηματογράφου ("Τα κουρέλια τραγουδούν ακόμα", "Γλυκειά Συμμορία") αλλά ήταν και καλός συγγραφέας, με πέντε βιβλία από τα οποία το δεύτερο "Ο Οργισμένος Βαλκάνιος" (1976) είναι ένα από τα εμβληματικά μυθιστορήματα της εποχής μας.

Αν ζούσε σε άλλη χώρα θα είχε εκτιμηθεί πολύ περισσότερο - ήταν ίσως ο καλύτερος auteur σκηνοθέτης μας, αλλά τόσο αντισυμβατικός και κόντρα στο ρεύμα, που ποτέ δεν αναγνωρίστηκε δίκαια. Ο Νταίηβιντ Λυντς της Ελλάδος δεν έκανε πολιτική, ήταν απαισιόξος εστέτ και λάτρευε τον Αμερικανικό κινηματογράφο. Πως θα μπορούσε να επιβιώσει...

Θέλω να τον αποχαιρετίσω με δύο κείμενα: ένα δικό μου του 1983 που τον αναφέρει και την τελευταία παράγραφο από τον "Οργισμένο Βαλκάνιο".

Η ΓΕΝΙΑ ΤΩΝ ΦΛΙΠΕΡ

Υπήρχαν αυτοί, που ήταν μάστορες στο να κουνάνε όλο το μηχάνημα, ίσα-ίσα στο όριο - πριν εμφανιστεί με κόκκινα γράμματα η λέξη TΙLT και χάσεις το χρήμα.

Υπήρχαν άλλοι, που ούτε κουνιόντουσαν, ούτε κουνούσαν - έπαιζαν συγκεντρωμένοι σαν βουδιστές μοναχοί, με όλη τη δύναμη συμπυκνωμένη στα δάχτυλα που διάταζαν τα φλίπερ.

Οι πρώτοι ήταν σίγουρα πιο θεαματικοί καθώς κυριολεκτικά χόρευαν πάνω στο ταμπλό. Αλλά εμένα μ' άρεσαν οι δεύτεροι, με το ακίνητο πρόσωπο του ποκερίστα, που ισορροπούσαν την μπάλα στην κορυφή του φλίπερ και τη χάιδευαν πριν την εκτοξεύσουν.

Έναν καιρό μ' είχε πιάσει μανία και με την "αρκούδα". Ήταν η πρώτη ηλεκτρονική σκοποβολή. Έβγαινε η αρκούδα διασχίζοντας αργά τη γυάλινη σκηνή - κι όταν την πετύχαινες σηκωνόταν στα πισινά πόδια και μούγκριζε. Εκεί μπορούσες να ξανασημαδέψεις το ηλεκτρονικό μάτι στην κοιλιά της κι αν ήσουν γρήγορος να μην την αφήσεις να ξανακαθίσει για πολλή ώρα.

Τέλη της δεκαετίας του πενήντα. Φωκίωνος Νέγρη. Αμέσως μετά τη γενιά του ροκ -λίγα χρόνια διαφορά - η γενιά των φλίπερ. Χόρεψε κι αυτή τον Μπίλ Χάλεϋ και τον "Ελβις (εμείς είχαμε αρχίσει τα πάρτι μας με τον Γκλεν Μίλλερ). Εμείς είχαμε γίνει "υπαρξιστές", αυτοί έγιναν "μπήτ". Αλλά τα βράδια όλοι παίζαμε φλιπεράκια.

Μια ζωή με κυνηγάει η αίσθηση της χαμένης τρίτης μπάλας. Κάνεις μια τρομερή πρώτη μπάλα (τι στόχους, τι φώτα, τι μουσικές, τι καμπάνες) βγάζεις την "γκόμενα", ανάβεις τον ιπτάμενο δίσκο, ρίχνεις τα πάνω, μπαίνεις στον κύκλο - τα πάντα! Κάνεις μια προσεχτική δεύτερη μπάλα και πας για ρεκόρ. Και η τρίτη με παγερή απάθεια φεύγει ακριβώς ανάμεσα στα δύο φλίπερ στο μαθηματικό σημείο που δεν την αγγίζει τίποτα.

Ευτυχία ήταν μια καλοζυγισμένη μπαλιά στο BONUS η δύο απανωτές ριξιές που κατεβάζουν πέντε πάνω (χάος οι καμπάνες και τα φώτα). Κι έβγαζες (ήταν γενναιόδωρα τότε τα μηχανήματα) και τρία και πέντε παιχνίδια δωρεάν.

Είχε κάτι ωραίο αυτή η ανταμοιβή της επιτυχίας - με φώτα και μουσικές. Παραξενευόσουνα που στη ζωή κανείς δεν σε χειροκροτούσε τόσο- όσο ένα μηχάνημα. Εκεί χτυπούσες το στόχο και τότε ήταν που όλα σώπαιναν εχθρικά. Α!, η γενιά των φλίπερ! Τελετουργική ατμόσφαιρα, ελάχιστα κορίτσια, αυστηρή Ιεραρχία. Κλειστό στέκι ανάλογο αλλά εντελώς διαφορετικό από τα μπιλιαρδάκια των γυμνασιακών μου χρόνων όμως εξίσου "κακόφημα" για τους καλούς αστούς. Άλλωστε, σε λίγο, η πρώτη δημοκρατική κυβέρνηση της χώρας απαγόρεψε τα φλιπεράκια. Τότε περάσαμε στην παρανομία.

Χρόνια μετά, όταν πήγαινα για δουλειές στη Γερμανία, έμενα πάντα σε ένα όχι σπουδαίο ξενοδοχείο, μόνο και μόνο γιατί στο υπόγειο του είχε αίθουσα παιχνιδιών με αυθεντικά (μηχανικά-ηλεκτρικά και όχι ηλεκτρονικά) φλίπερ.

Εκκεντρικότητες, έλεγαν οι γνωστοί μου. Αλλά ποιος -έξω από τον Νίκο Νικολαΐδη- ξέρει να πει πόσο η ψυχή μας έχει μείνει δεμένη στα πολύχρωμα φωτάκια, τις καμπάνες και τις σειρήνες των φλίπερ; Σίγουρα, αν έρθει ποτέ για μας η Αποκάλυψη, η Δευτέρα Παρουσία, θα 'ρθει με ένα χτύπημα στα εκατό χιλιάδες - κι όλα τα φώτα τρελά.

________________________________________

Οργισμένος Βαλκάνιος:

"Δρόμο, ξαναφώναξε και μαρσάρισε σκληρά ώσπου ένα σύννεφο σκόνης ξεσηκώθηκε και τους τύλιξε. Κοίταξε δεξιά, αριστερά κι ύστερα σφίγγοντας την Machules μες τα σκέλη του, έδωσε όλο το γκάζι κι αναδύθηκε μέσα από το γαλανό σύννεφο της εξάτμισης σα μαυρος άγγελος εκδικητής. Ιππεύοντας τα 120 βρυχώμενα μίλια της, χύθηκε στην άσφαλτο χαράζοντας μιαν ασημενια λάμψη μες το απομεσήμερο..."


Αντίο Νίκο!

_________________________________________________


Y. Γ. Νέο post στο dimoutech

Από σήμερα αρχίζω εβδομαδιαία συνεργασία με το LiFO. Προμηθευτείτε το (τζάμπα είναι). Για τους μη Αθηναίους και όσους δεν το βρουν, τα κείμενα θα δημοσιεύονται στο site του περιοδικού ΕΔΩ.

Οι νέοι - σήμερα

Ξεκινάω με ένα σχόλιο – επιστολή (στο «παρά-γκάλοπ»):

Κύριε Δήμου,
πιστεύω ότι η ανεπανάληπτη καταστροφή του περιβάλλοντος, ο προβληματισμός για την επόμενη μέρα αλλά και οι επερχόμενες εκλογές κάνουν ίσως πολύ ενδιαφέρον ένα post για την νέα γενιά (20-35) σχετικά με το ρόλο της, τις προσδοκίες του κόσμου κλπ. Ίσως βέβαια να την έχετε κάνει παλαιότερα τη συζήτηση. Προσωπικά θα ήθελα να ακούσω γνώμες και εκτιμήσεις. Θεωρώ ότι είναι ιδιαίτερα επίκαιρο και ωφέλιμο.
Με εκτίμηση
simpaid1

Απάντησα λέγοντας ότι βρίσκω το θέμα ενδιαφέρον και θα προγραμματίσω ένα τέτοιο ποστ.

Και σήμερα, ανοίγοντας την Καθημερινή, διαβάζω στην πρώτη σελίδα ένα σχόλιο του Νίκου Γ. Ξυδάκη με τίτλο «Οι γνωστοί άγνωστοι» που καταπιάνεται με αυτό ακριβώς το θέμα. Αντιγράφω ένα μεγάλο μέρος του σχολίου:

Και μόνο η διαρκής αναταραχή στο εκπαιδευτικό σύστημα και τη νεολαία, το 2006 - 7, έδωσε αρκετά σημάδια για το πόσο συμπιεσμένοι νιώθουν οι νέοι, χαϊδεμένοι ή μη, στα «χαμηλά» της κοινωνικής και οικονομικής διαστρωμάτωσης. Αυτοί οι νέοι βλαστάνουν από τη βαθιά μεσαία Ελλάδα, δεν είναι λούμπεν· δείχνουν άρα τα αδιέξοδα της κοινωνίας καταγωγής και δείχνουν τις προσδοκίες ή τις χίμαιρες της διευρυμένης και μεταμορφωμένης μεσαίας τάξης. Τολμώ να πω, είναι τα δυνάμει νέα υποκείμενα που θα πιέσουν για την αναδόμηση του πολιτικού σκηνικού – υπό αδρές αναλογίες, ό,τι ήταν οι νεφελώδεις μα δυναμικοί και άκρως αποτελεσματικοί μικρομεσαίοι που ονόμασε ο Α. Παπανδρέου το 1981 καλώντας τους στο προσκήνιο.

Αυτά τα νέα υποκείμενα δεν είναι ασφαλώς ταραξίες που σπάνε βιτρίνες και πυρπολούν σκουπιδοτενεκέδες.

Είναι και οι ωριμότεροι ηλικιακά διαδηλωτές με τα μαύρα Prada, του φετινού καλοκαιριού των πυρκαγιών, είναι το άτυπο, ογκούμενο πολιτικό σώμα των SMS και των μπλογκ, είναι όσοι διεκδικούν την έκφραση και τη συμμετοχή, χωρίς να αρνούνται τον ευδαιμονισμό ή τη βολή, αρνούμενοι ωστόσο την τυφλή συμμόρφωση στο τρέχον σύστημα διαχείρισης, δυσπιστώντας ακόμη και προς τους ποικιλώνυμους μη κυβερνητικούς οργανισμούς που σπεύδουν να καλύψουν το κενό εξουσίας χωρίς ρίζα και νομιμοποίηση.

Μορφωμένοι, επικοινωνούντες, με καλό γούστο και απαιτήσεις, νεόπτωχοι, διαψευσμένοι και ελπίζοντες, αντιφατικοί, χωρίς συνείδηση ίσως, χωρίς πλατφόρμα, αυτοί οι πολίτες - ψηφοφόροι είναι οι γνωστοί - άγνωστοι στη φετινή κάλπη.

Είμαι δύο γενιές μεγαλύτερος από τους νέους που περιγράφει ο Νίκος Ξυδάκης και μου είναι δύσκολο να έχω άποψη. Ποια είναι η νέα γενιά; Αυτή που συμμετέχει στις αξιοπρεπείς σιωπηρές διαδηλώσεις, ή αυτή που χτίζει τους πρυτάνεις στα γραφεία τους και αρνείται κάθε είδους αλλαγή στο εκπαιδευτικό σύστημα;

Ποιοι δίνουν τον τόνο: Αυτοί που προσφέρουν εθελοντική εργασία, ή εκείνοι που ξημεροβραδιάζονται στις καφετέριες;

Οι επισκέπτες του blog ανήκουν κατά το μεγαλύτερο ποσοστό στην νεότερη γενιά – ή πάντως βρίσκονται πολύ πιο κοντά της, από ότι εγώ.

Ποιοι είναι οι νέοι σήμερα; Θα ήθελα να ακούσω την γνώμη σας.

Φυσικά και πάλι δεν θα αποφύγουμε γενικεύσεις και στερεότυπα. Όμως μπορεί να προκύψει κάποια εικόνα. Το θέμα είναι δύσκολο και κρίσιμο. Ας το συζητήσουμε.

Άλλα λόγια

Όχι δεν αντέχω άλλα εκλογικά!

Δεκαπέντε μέρες θα μας βγουν από την μύτη.

Εγώ θα κάνω αντίσταση.

Θα μιλάω για άλλα πράγματα.

Εχθές έπεσε η πρώτη βροχή. Σήμερα δρόσισε.

Προμήνυμα φθινοπώρου.

Διάλεξα δύο φωτογραφίες από το "Φως των Ελλήνων" για να σας αλλάξω την διάθεση.

Κι ένα ξεχασμένο ποίημα του Τέλλου Άγρα, που αγαπούσε την βροχή και ...τις μαθήτριες:

"Χινοπωρινό Σχεδίασμα"

Mε χωρίς φωτοχυσίες, μ' ολίγους ήχους
βρέχει, «επί δικαίους και αδίκους»...
βρέχει στην πλατεία, στη φυλακή,
– οικουμενική βροχή, ευαγγελική.

Bρέχει στα βαγόνια (ώ ευθυμία)
που γυρνάνε απ' τα Nοσοκομεία
·και στις προφητείες του Kαζαμία
(«τροπή του καιρού προς νότον... τρικυμία...»).

Bρέχει στα νερά, βρέχει στα φύτρα,
βρέχει στις γαζίες σου, μαθήτρα!
Bρέχει– τυπικά, και δίχως σημασία...
Bρέχει στις μαθήτρες σου, γαζία!

Στου κενού τον κύκλο κατεβαίνει
της βροχής σου η συνεφαπτομένη...
Στ' ουρανού τη μάταιην αγκαλιά
τρίγωνα, τα εξόριστα πουλιά.

Xινοπωρινές Iσημερίες
(ώ οι βροχές, ώ οι τριγωνομετρίες!).
Kαι να μη μπορώ (με συγχωρείς)
να σου μάθω εκείνα που απορείς.

Bρέχει, Kυριακή... Kανείς, κανείς,
άλλο από «γνωστούς» και «συγγενείς»...
Kρίμας τη χαρά, κρίμας τη σχόλη!
Δεν έχει σεργιάνι στο περβόλι,

που θα πηγαινόρχεται, σκυφτός,
στο σταχτί το μουσαμά του A υ τ ό ς !

____________________________

Μιλάμε για ότι θέλετε εκτός από εκλογές. Φθινόπωρα, μαθήτριες, βροχερές Κυριακές...

To παρα-γκάλοπ

Στο προηγούμενο ποστ (και αντι-γκάλοπ ονομαζόμενον) επιλέξαμε αρνητικά ανάμεσα στο κόμματα.

Τώρα προτείνω να κάνουμε το ίδιο ανάμεσα στα πρόσωπα.

Κι επειδή δεν θέλω να κατηγορηθώ για αρνητισμό θα βάλω δύο ερωτήσεις – αντίθετες.

- Ποιο πρόσωπο της πολιτικής μας ζωής (ασχέτως κόμματος και παράταξης) εκτιμάτε περισσότερο;

- …και ποιο λιγότερο;

Μην εμπλακείτε με ιδεολογίες και θέσεις – μπορεί να ψηφίζετε ΚΚΕ και να εκτιμάτε τον Σουφλιά (λέμε, τώρα…)

Κυρίως με ενδιαφέρει η θετική βαθμολογία. Θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα dream team της πολιτικής.

Βαθμολογείστε ευφυΐα, ικανότητα, κατάρτιση, ήθος, συνέπεια, σοβαρότητα – αλλά και πρωτοτυπία και χιούμορ (οι άνθρωποι χωρίς χιούμορ είναι πάντα επικίνδυνοι…).

Για τα αρνητικά δεν χρειάζεται να σας πω τι να βαθμολογήσετε – τα βλέπετε κάθε βράδυ στα τηλεοπτικά παράθυρα.

Εμπρός λοιπόν – καλπάζουμε! Γκάλοπ - γκαλόπ!

______________________________

Σκίτσο του Steinberg.

Το αντί-γκάλοπ

Μια και μεθαύριο λήγει η δυνατότητα δημοσιοποίησης δημοσκοπήσεων – λέω να επωφεληθώ από την ευκαιρία για να κάνω ένα γκάλοπ στους αναγνώστες του blog.

Το ερώτημα είναι ένα και μόνο:

Ποιο από τα υπάρχοντα κόμματα ΔΕΝ θα ψηφίζατε με κανένα τρόπο – και γιατί;

Ρωτώ το αντίθετο από αυτό που ρωτάνε οι δημοσκόποι. Αυτοί θέλουν να μάθουν τι θα ψηφίζατε – εγώ τι ΔΕΝ θα ψηφίζατε. Με τον τρόπο αυτό δεν αποκαλύπτετε τις πολιτικές σας συμπάθειες, αλλά μόνο τις αντιπάθειες (μάλλον ΜΙΑ αντιπάθεια). Η διασφάλιση της μυστικότητας της ψηφοφορίας είναι δεδομένη – μια και έχετε (σχεδόν όλοι) ψευδώνυμα. Επιπλέον λέγοντας τι δεν θα ψηφίσετε, δεν φανερώνετε το που θα πάει τελικά η ψήφος σας… Υπάρχουν πολλές εναλλακτικές λύσεις.

Για να ξεκινήσω από μένα. Επαναλαμβάνω κάτι που οι τακτικοί αναγνώστες του blog ήδη γνωρίζουν: αποκλείεται να ψηφίσω Καραμανλή. Ο λόγος: η τραγικά λαϊκίστικη πράξη του να πάει να υπογράψει για τις ταυτότητες. Μια πράξη που υποστήριζε κάτι παράνομο (είχε ήδη αποφανθεί το Συμβούλιο Επικρατείας και μετά το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο) και που παραβίαζε την έννοια της λαϊκής κυριαρχίας.

Σαν κερασάκι στην τούρτα προστέθηκε πρόσφατα και η ιστορία με το φυλακτό. Πρωθυπουργός Ευρωπαϊκού κράτους είναι αυτός, ή φύλαρχος της ενδότερης Αφρικής που κυκλοφορεί με φυλακτό και το δωρίζει στο Μάγο της φυλής;

Επειδή λοιπόν κι εγώ δεν είμαι πρωτόγονος Ούγκα-Ούγκα, ήδη, όταν τον είδα να υπογράφει, είπα: «τέλος αυτός για μένα». Ήρθε και το φυλακτό και έδεσε.

(Που να ήξερα τότε τι θα γινόταν κάποτε με το ολοκαύτωμα της Ελλάδας και τις «δεσμεύσεις» του, στην Ζαχάρω…)

Ποιο είναι το δικό σας ΔΕΝ; Και γιατί;

Γιατί δεν θα πάω στο Σύνταγμα

(την Τετάρτη 29 Αυγούστου, συγκέντρωση των bloggers στην Πλατεία Συντάγματος και σε άλλες πλατείες ελληνικών πόλεων σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις πυρκαγιές).



• Γιατί όσοι σκέφτηκαν την «συγκέντρωση των bloggers» πρέπει να ζουν στις αρχές του περασμένου αιώνα… Τότε που ο Λένιν κατέβαζε τις μάζες στις πλατείες και τις ξεσήκωνε. (Αυτά συνεχίζει σήμερα το ΠΑΜΕ). Δεν υπήρχαν άλλοι τρόποι διαμαρτυρίας και δράσης.

• Γιατί οι bloggers δεν είναι μαζικό κίνημα. Ουσιαστικά δεν υφίστανται σαν ενιαία οντότητα: «οι bloggers». Υπάρχουν ΑΤΟΜΑ. (Κι αυτό είναι το μεγαλείο τους). Άτομα με ισχυρές προσωπικότητες και ξεχωριστά προφίλ. Είναι οι αναρχικοί του Διαδικτύου. Δεν πορεύονται με ντουντούκες, πανό και σύνταξη ανά τριάδες. Ό,τι μαζική εκδήλωση κι αν προγραμματίσουν, θα προσκρούσει σε αυτό το γεγονός και θα αποτύχει.

• Η δράση των bloggers είναι τα blogs τους. Με αυτά μπορούν να επηρεάσουν (και επηρεάζουν) πολύ περισσότερο κόσμο από ότι με μία διαδήλωση. Ήδη blogs σε όλη τη γη ασχολούνται με το θέμα.

• Διάβασα σε ομαδικό email: «αν μαζευτούμε αρκετοί, θα μας γράψουν οι εφημερίδες και θα μας πάρει και η τηλεόραση». Σκεφθείτε: οι άνθρωποι που κυριαρχούν στο Διαδίκτυο, το πιο ουσιαστικό μέσο επικοινωνίας, να ζητιανεύουν δημοσιότητα από τα κανάλια…

• Αν αρχίσουμε τις διαδηλώσεις, τις εκδηλώσεις και τα πάρτι – κινδυνεύουμε να χάσουμε την ελευθερία της ανωνυμίας μας και (πιθανόν) να γίνουμε γραφικοί.

• Έχουμε στα χέρια μας τα ισχυρότερα όπλα – ας μην τα εγκαταλείπουμε για σφεντόνες… Με αυτά τα όπλα ήδη αλλού παραιτήθηκαν υπουργοί, έκλεισαν πολυεθνικές, κερδήθηκαν εκλογές. Χωρίς ούτε μία διαδήλωση.

• Μία «διαδήλωση bloggers» είναι αντίφασις εν εαυτή.

Επανίδρυση ή κατάρρευση;

Οι τελευταίες πέντε μέρες μου θύμισαν έντονα μία άλλη σημαντική στιγμή του Ελληνικού Kράτους: Την Γενική Επιστράτευση του 1974.

Μόνο που εκείνη ήταν τραγέλαφος, ενώ η τωρινή, σκέτη τραγωδία.

Και στις δύο περιπτώσεις το κράτος αντιμετώπισε μία κρίση και μία απειλή (δεν ξέρω αν ήταν «ασύμμετρη»). Και στις δύο περιπτώσεις το κράτος έδειξε πως κάτω από την πρόσοψη, τις επιγραφές, τα αξιώματα, τις ιεραρχίες, κρυβόταν το απόλυτο κενό.

Όπως το 74 οι μισοί επίστρατοι έψαχναν τις μονάδες τους, κι όσοι τις βρήκαν διαπίστωσαν ότι δεν υπήρχαν όπλα, πολεμοφόδια, επιτελικά σχέδια, αλλά ούτε καν επιμελητεία, ούτε φαγητό – έτσι και φέτος η αντιμετώπιση της τραγωδίας έμοιαζε με φάρσα. Κανένας συντονισμός, κανένα σχέδιο, μεμονωμένες ενέργειες, ηρωικές ή ηλίθιες, αποτελεσματικές ή καταστρεπτικές… Οι εξήντα τόσοι νεκροί κυρίως αυτό αποδεικνύουν – την έλλειψη σχεδιασμού, καθοδήγησης και συνεννόησης. Οι περισσότεροι χάθηκαν τζάμπα.

Και φυσικά το πιο σημαντικό: καμία ενέργεια πρόληψης (ούτε από τις φετινές πυρκαγιές δεν μάθαμε). Να μαζέψουμε έστω και την τελευταία στιγμή τα ξερόχορτα και τα φρύγανα, να επανδρώσουμε τα παρατηρητήρια, να γεμίσουμε τις δεξαμενές, να ξεσκονίσουμε τα σχέδια διαφυγής. Αντιθέτως η κυβέρνηση, ελαφρόμυαλα, προκηρύσσει εκλογές μέσα στο κατακαλόκαιρο - που σημαίνει ακόμα μεγαλύτερη διάλυση.

Για το μέγεθος του αλαλούμ, ένα μόνο παράδειγμα αρκεί: Ο πρωθυπουργός, ενώπιον μαρτύρων, δεσμεύεται ότι θα προστατευθεί ο Καϊάφας. Tην άλλη μέρα ο Υπουργός Δημόσιας Τάξης διαβεβαιώνει πως ήδη υπάρχουν πυροσβεστικά αεροσκάφη στον Καϊάφα – ενώ η ωραιότερη ακτή της Δυτικής Πελοποννήσου καίγεται ανενόχλητη από ανθρώπινες παρεμβάσεις.

Θα μου πείτε: μα ποτέ δεν βρεθήκαμε μπροστά σε τέτοιες ακραίες συνθήκες! Και θα απαντήσω ότι εκεί φαίνεται αν έχεις κράτος ή όχι. Το να πατάει σφραγίδες και να εκδίδει ταυτότητες (κι εκεί χάλια τα πάει!) είναι εύκολο.

Εμένα δεν με ενδιαφέρει αν υπήρξε καταχθόνιο σχέδιο εναντίον μας (που δεν θα το πιστέψω αν δεν βρεθούν πειστικότερες αποδείξεις από την 77χρονη γιαγιά, που μαγείρευε στο ύπαιθρο). Με ενδιαφέρει πως αντιδράσαμε εμείς!

Η διαδικασία διάλυσης του κράτους (αν ποτέ υπήρξε σωστό κράτος) δεν είναι έργο της Νέας Δημοκρατίας. Εκτείνεται σε βάθος χρόνου. Χρειάστηκε πολλοί να ροκανίσουν τα θεμέλια και να κόψουν τους συνδετικούς ιστούς. Να υπονομεύσουν την αξιοκρατία, να καταλύσουν την παραγωγικότητα, να θεσμοποιήσουν την φαυλότητα. Και φυσικά στην έννοια του κράτους συμπεριλαμβάνω και τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης – το αποκορύφωμα της αναποτελεσματικότητας, της πελατειακής σχέσης και της διαπλοκής.

Δεν φταίει λοιπόν μόνο η Ν.Δ. Αλλά η ειρωνεία είναι πως αυτή η παράταξη επαγγέλθηκε την «επανίδρυση του κράτους». Και το αποτελείωσε.

Καημένη Ελλάδα!

Η πιο ωραία ακτή της Ελλάδας - η υπέροχη Δυτική Πελοπόννησος - έγινε σκηνή καταστροφής και θανάτου. Δύο φωτογραφίες από τον υπέροχο Καϊάφα... μνημόσυνο.

Δεν έχει νόημα η συζήτηση, ως τώρα 19 νεκροί, πολλοί εγκλωβισμένοι, τα μεγάλα πεύκα λαμπαδιάζουν...

Χρόνια τώρα κάναμε κι εμείς ότι μπορούσαμε για να φτάσουμε στο ολοκαύτωμα. Γεμίσαμε την Ελλάδα χωματερές, σκουπίδια, η ΔΕΗ δεν συντηρεί ούτε καθαρίζει τα δίκτυα, άνθρωποι ελαφρόμυαλοι καίγανε ξερά χόρτα, μία γυναίκα μαγείρευε, λένε, στο χωράφι... Πρόληψη καμιά, συντονισμός ανύπαρκτος, χάος παντού... Καημένη Ελλάδα!

Οι σταθεροί

Νέες αφίξεις στα Κιούρκα. Ολόλευκες. (Αυτό που βλέπετε είναι μουτζούρα).

Στην τελευταία σελίδα της σημερινής Καθημερινής, η Μαριλία Παπαθανασίου σχολιάζει την ζωοφιλία των Ιταλών. Αναφέρει ότι στην Ιταλία ζούνε περισσότερα κατοικίδια από μικρά παιδιά και ότι ξοδεύονται γι αυτά δισεκατομμύρια ευρώ. Καταλήγει με μία φράση που μου θύμισε έναν πρόγονο των Ιταλών: "Λατρεία των κατοικιδίων ή απώλεια της αίσθησης του μέτρου; Όπως κι αν είναι, ένα δείγμα δύσκολων καιρών και μιάς κοινωνίας με ελλείψεις".

Γράφει ο Πλούταρχος:

Όταν ο Ιούλιος Καίσαρ είδε κάποτε στη Ρώμη, μερικούς ξένους να κρατάνε αγκαλιά σκυλάκια και μαϊμουδάκια δείχνοντας πως τα αγαπάνε (εν κόλποις περιφέροντας και αγαπώντας) ρώτησε: στη χώρα τους οι γυναίκες δεν κάνουν παιδιά; Κι έτσι (συνεχίζει ο Πλούταρχος) έδωσε ένα καλό μάθημα σαν ηγέτης, σε κείνους οι οποίοι σπαταλούν σε ζώα, την τρυφερότητα και την αγάπη που υπάρχουν μέσα μας από τη φύση προοριζόμενες για τους ανθρώπους.

"Εις θηρία καταναλίσκοντας ανθρώποις οφειλόμενον". Να ήδη, σαφέστατα διατυπωμένη, η κυριότερη αντίρρηση στην ζωοφιλία. Ξοδεύουν στα ζώα, αυτό που χρωστάνε στους ανθρώπους.

Σχολιάζοντας αυτό το θέμα έγραψα κάποτε ένα δοκίμιο Υποκατάστατο ή Αναντικατάστατο;.

Για μένα όσοι γράφουν και λένε τέτοια πράγματα, δεν έχουν καταλάβει τίποτα από την σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και στα ζώα συντροφιάς.

Έγραφα στο δεύτερο μέρος του δοκίμιου:

Το ζώο στη ζωή μας δεν είναι υποκατάστατο. Η σχέση μαζύ του είναι μια πρότυπη, αυθεντική, πρωταρχική σχέση, υπαγορευμένη από την ίδια την φύση.

Θα προχωρήσω όμως πάρα πέρα. Όχι μόνο το ζώο δεν είναι υποκατάστατο - αλλά για τον άνθρωπο είναι αναντικατάστατο. Η σύνδεση με αυτό προσφέρει κάτι που δεν μπορεί να το αντλήσουμε από αλλού. Ούτε από την σχέση με άλλον άνθρωπο.

Για τον Μίλαν Κούντερα, στον οποίο χρωστάμε μια από τις βαθύτερες αναλύσεις της ζωοφιλίας (στο μυθιστόρημά του "Η Αβάσταχτη Ελαφρότητα του Είναι") η αγάπη ανάμεσα στο ζώο και τον άνθρωπο είναι ανώτερη από την αγάπη μεταξύ των ανθρώπων.

"... η αγάπη του άντρα και της γυναίκας", γράφει "είναι εξαρχής ενός είδους κατώτερου απ' αυτό που μπορεί να είναι () η αγάπη ανάμεσα στον άνθρωπο και στον σκύλο, αυτή η παραδοξότητα της ιστορίας που ίσως ο Πλάστης να μην την είχε προβλέψει."

Και ο Κούντερα αναλύει τα χαρακτηριστικά αυτής της αγάπης. Άδολη, εκούσια, καθαρή, ελεύθερη. Ειδυλλιακή. Η λέξη ειδύλλιο αναφέρεται στον Παράδεισο.

Γιατί το ζώο είναι αναντικατάστατο;

Αρκετά χρόνια πριν από τον Κούντερα είχα γράψει στο "Βιβλίο των Γάτων":

Τα ζώα είναι αυτά που είναι:
Καθαρή φύση. Τίμια κοιτάνε,
κατάματα. Ο άνθρωπος, έξω από την φύση αναζητά.
Το ζώο είναι. Ο άνθρωπος γίνεται. Αν μπορεί.

Το ζώο είναι αναντικατάστατο διότι παρέχει στον άνθρωπο την επαφή με το καθαρό 'Ον. Μπορείτε να το ονομάσετε φύση ή παράδεισο.

Το ζώο ΕΙΝΑΙ. Απόλυτα, αυθόρμητα, τέλεια. Μια ύπαρξη πλήρης. Ο άνθρωπος, από τότε που γεύτηκε το δέντρο της Γνώσης, δεν είναι πλήρης. Διότι ξέρει πως θα πεθάνει.

Η γνώση του θανάτου και της φθοράς, υπονομεύει το ανθρώπινο ον. Το κάνει αβέβαιο, παροδικό, αμφίβολο.

Δίπλα στον άνθρωπο, το κάθε ζώο είναι ένας βράχος σιγουριάς και τελειότητας.

Ο άνθρωπος, με τη γνώση, αλλοτριώθηκε. Αποξενώθηκε. Δεν βρίσκεται μέσα στη φύση - είναι απέναντι. Δεν κάνει ένα με το παν - είναι άλλος, ξένος.

Το ζώο ανήκει στο παν. Είναι η γέφυρα που μας συνδέει με την ζωή πριν απο τη γνώση. Ίσως και με τη ζωή μετά τη γνώση...

Οι ταπεινοί σκύλοι, οι αθόρυβες γάτες, είναι πρεσβευτές του όντος κοντά μας. Είναι αγγελιαφόροι της άλλης όχθης.

Αν ρωτήσετε τους περισσότερους ζωόφιλους, τι τους ελκύει στα ζώα, θα σας μιλήσουν για την σταθερότητα, την εμπιστοσύνη. Το ζώο, θα σας πουν, δεν σε προδίδει ποτέ.

Γιατί δεν προδίδει ούτε τον εαυτό του. Είναι αυτό που είναι. Ξέρει αυτά που ξέρει, απόλυτα. Δεν ταλαντεύεται. Δεν παλινδρομεί. Δεν αμφιβάλλει ούτε αμφισβητεί. Δεν έχει άγχος θανάτου ούτε ζωής.

Και η αγάπη του είναι σταθερή και διαυγής. Δεν έχει προϋποθέσεις, ούτε διαθέσεις, ούτε διακυμάνσεις.

Το ζώο είναι και η σταθερότητα μέσα στο χρόνο - η υπέρβαση της ιστορίας. Πορεύεται δίπλα μας μέσα στην ιστορία αλλά δεν της ανήκει. Ανήκει στη φύση. Η φύση είναι ανιστορική. Εμείς αλλάζουμε συνέχεια - όμως ένας σκύλος από την Ασσυρία και μια γάτα από την αρχαία Αίγυπτο, είναι ίδιοι με τους σημερινούς.

Το πιο συγκινητικό περιστατικό που έχει ποτέ γραφτεί για συμπεριφορά ζώου, αριθμεί ηλικία τριών χιλιάδων ετών: Ο 'Αργος ο σκύλος του Οδυσσέα περίμενε είκοσι χρόνια να δει τον άνθρωπό του, για να ξεψυχήσει.

Εκεί και ο 'Αργος κείτουνταν τσιμπούρια φορτωμένος
Και τότε, όπως μυρίστηκε κοντά του τον Οδυσσέα
κούνησε λίγο την ουρά, κατέβασε τ' αυτιά του,
όμως δεν είχε δύναμη να τρέξει πια κοντά του

Και ο σκληρός Οδυσσέας, έτοιμος για εκδίκηση, παραλίγο να προδοθεί. Κλαίει για πρώτη φορά (απομόρξατο δάκρυ). Κι ευθύς ως φεύγει, ο 'Αργος πεθαίνει.

'Αργον δ'αυ κατά μοίρα λάβεν μέλανος θανάτοιο
αυτίκ'ιδόντα Οδυσύα εεικοστώ ενιαυτώ.

Μοίρα έχει και ο 'Αργος. Σαν τους ανθρώπους. Τον μαύρο θάνατο. Περίμενε είκοσι χρόνια. Πέστε μου μετά πως ο σκύλος έρχεται μόνο για το κόκαλο, κι η γάτα για το ψάρι.

Αυτή την σταθερότητα, αυτή την πίστη, σπάνια - η ποτέ - δεν την βρίσκεις σε άνθρωπο. Στο ζώο πάντα. Εκεί ισχύουν νόμοι ενός άλλου κόσμου.

Το κοντινό μας ζώο είναι ό,τι μας απόμεινε από τον παράδεισο. Από την κατάσταση της σιγουριάς, της αθωότητας και της απλότητας που κάποτε εγκαταλείψαμε.

Ήδη οι ψυχίατροι έχουν αποδείξει πως ένας τετράποδος σύντροφος είναι το καλύτερο αντίδοτο στο άγχος της ύπαρξης. Ο άλλος άνθρωπος δεν μπορεί να σας δώσει αυτό το αίσθημα του απόλυτα απλού. Ίσως μόνο ένα βρέφος, που κι αυτό στην αρχή, είναι καθαρή φύση.

Ο Κούντερα έγραψε: "κανένα ανθρώπινο πλάσμα δεν μπορεί να κάνει σε ένα άλλο την δωρεά του ειδυλλίου. Μόνο το ζώο μπορεί, επειδή δεν το έδιωξαν από τον Παράδεισο."

Να γιατί το ζώο είναι αναντικατάστατο.

Αποτελεί τον ομφάλιο λώρο που μας συνδέει με την αθώα και άδολη ύπαρξη, με τον αρχέγονο εαυτό μας, τις ρίζες μας.

Κι όσο περισσότερο απομακρυνόμαστε από τη φύση, τόσο πιο πολύ θα μας χρειάζονται τα ζώα. Για να εξισορροπούν την αμφιβολία. Να μας βοηθάνε να ξεχνούμε την αλλοτρίωση. Να αποκαθιστούν μέσα μας την αρμονία και την ενότητα.

Νεκρώσιμες Υποκρισίες

Πήγα στην κηδεία του Γιώργου Κουμάντου.

Συνήθως δεν πηγαίνω σε κηδείες – όλη η διαδικασία με εκνευρίζει. Αλλά εδώ δεν μπορούσα να μην πάω.

Έφυγα λέγοντας ότι δεν θα ξαναπατήσω – παρά μόνο στην δική μου.

Ήταν μία συσσώρευση υποκρισίας. Γύρω από την αξιοπρεπή και ευγενέστατη χήρα του, είχαν μαζευτεί οι φίλοι αλλά και δεκάδες «επώνυμοι» - πολιτικοί, καθηγητές, δημοσιογράφοι, μαϊντανοί – που ήταν σαφές ότι ήρθαν για να λάμψουν δια της παρουσίας τους. (Είναι και προεκλογική περίοδος). Μερικούς από αυτούς ο αποθανών τους απεχθανόταν τόσο πολύ, που δεν τους έλεγε καλημέρα. Θυμάμαι όταν κάποτε συναντήσαμε έναν σημερινό μεγαλοϋπουργό, απέστρεψε το κεφάλι και μουρμούρισε μέσα στα δόντια του: «Μεγάλη λέρα».

Η «μεγάλη λέρα» στεκόταν στην πρώτη σειρά.

Ήταν η πρώτη φορά που ο Γιώργος, ο καταναγκαστικά ακριβής στην ώρα του (πήγαινε πάντα δέκα λεπτά πριν), άργησε σε ραντεβού του. Η κηδεία ήταν ορισμένη για τις 11 αλλά άρχισε στις 11:15. Υποπτεύομαι ότι περίμεναν να έρθει ο Σημίτης. (Ναι, ήταν και αυτός εκεί, με την πρόεδρο της Βουλής και τον τέως πρόεδρο, καμιά δεκαπενταριά νυν και πρώην υπουργούς, κλπ).

Τραγικοί ήταν οι επικήδειοι. Στον τρίτο αγανάκτησα και έφυγα. Μία κυρία που δεν ήξερε ούτε να διαβάσει τα χαρτιά της, μιλούσε ήδη επί ένα τέταρτο λέγοντας κοινοτοπίες. Για τον Κουμάντο! Που ακόμα και στο τηλέφωνο διατύπωνε την άποψή του σε πέντε μεστές λέξεις και το έκλεινε σε δευτερόλεπτα. Ανυπεράσπιστος κείτονταν εκεί και (ευτυχώς) δεν άκουγε.

Αλλά η μεγαλύτερη υποκρισία ήταν η ίδια η νεκρώσιμη ακολουθία. Ο Γιώργος Κουμάντος ήταν διακηρυγμένος (και δημόσια) άθεος. Το ότι μπροστά στο σκήνωμά του έπρεπε να ακούγεται όλη η εκκλησιαστική προπαγάνδα περί μελλούσης ζωής, τόπων χλοερών και κόλπων Αβραάμ, όλη η επαναλαμβανόμενη ενοχοποίηση «ότι ου ζήσεται άνθρωπος και ουχ αμαρτήσει», ήταν αδιανόητο!

Όμως, αφού δεν υπάρχει η δυνατότητα μίας θεσπισμένης πολιτικής κηδείας, οι δικοί του δεν είχαν επιλογή. (Ακόμα και την καύση νεκρών, για την οποία είχε αγωνιστεί, ένα αόρατο χέρι δεν την αφήνει να εφαρμοστεί. Ενώ ψηφίστηκε και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ, πριν ένα χρόνο!)

Την εκκλησία βέβαια δεν την πονάει να κηδεύει άπιστους. Αν ήταν συνεπής, θα έπρεπε να το αρνείται. Αλλά απολαμβάνει έτσι ένα τελευταίο θρίαμβο μπροστά στο άψυχο σώμα.

Τι θα γίνει τελικά με όσους δεν πιστεύουν το μύθο της μέλλουσας ζωής, ούτε νιώθουν ρυπαροί και στιγματισμένοι από το προπατορικό και άλλα αμαρτήματα; Δεν θα υπάρξει γι αυτούς ένας αξιοπρεπής τρόπος αποχαιρετισμού;

Εκλογές. Και λοιπόν;

Αφιερωμένο στην μνήμη του Γιώργου Κουμάντου


Θα ξεκινήσω με μία σοφή φράση του Γ. Κ.:

«Χωρίς τυπική δημοκρατία, ούτε ουσιαστική δημοκρατία υπάρχει».

Αυτό για όσους απαξιώνουν τις εκλογές σαν μία τυπική και κενή διαδικασία, που δεν αλλάζει την ουσία των πραγμάτων. Ο Sartre έγραψε: “élections piège a cons” (εκλογές, παγίδα για βλάκες). Αλλά ο σοφός Popper έλεγε πως η δημοκρατία ορίζεται από το γεγονός ότι ο λαός μπορεί να διώξει μία κυβέρνηση και να ορίσει μίαν άλλη.

Έχουν λοιπόν σημασία οι εκλογές – όσο κι αν δεν είναι «το μεγάλο πανηγύρι της δημοκρατίας» (κλασικό κλισέ). Αλλά αυτές εδώ οι εκλογές, τι σημασία έχουν; Τι μπορούν να αλλάξουν;

Κατ’ αρχήν μπορούν να αλλάξουν κυβερνητική παράταξη. Χλωμό το βλέπω, οι πιθανότητες (και τα στοιχήματα) είναι, προς το παρόν, συντριπτικά υπέρ της ΝΔ.

Δεύτερον μπορούν να αλλάξουν την σύνθεση της Βουλής που, πιθανότατα, θα γίνει πεντακομματική.

Τρίτον θα μπορούσαν να αλλάξουν την συμπεριφορά της ίδιας της κυβέρνησης που, απαλλαγμένη από το φάσμα της επανεκλογής της, μπορεί να αψηφήσει λίγο το πολιτικό κόστος και να προχωρήσει σε μερικές πραγματικές μεταρρυθμίσεις.

Κι αυτό το βλέπω χλωμό. Ο άνθρωπος που υπέγραψε για τις ταυτότητες (είναι και ο λόγος που δεν θα τον ψηφίσω ποτέ) δεν φαίνεται να αντέχει στην σύγκρουση με ισχυρές αντιδραστικές δυνάμεις. Απολαμβάνει την εξουσία του σαν καλό γεύμα και προφυλάσσει την βολή του. Ούτε με τις συντεχνίες θα τα βάλει, ούτε με κατεστημένα συμφέροντα. Είπε την μεγάλη κουβέντα για τους «νταβατζήδες» και μετά βρέθηκε η παράταξή του μπλεγμένη σε δεκάδες σκάνδαλα.

Και ο αντίπαλος; Έχω γράψει συχνά για την απογοήτευσή μου. Μετά τα ανοίγματα του Γ. Π. προς ικανούς και φιλελεύθερους, είχα βγει και τον είχα υποστηρίξει δημόσια. Αλλά τελικά τον κατάπιε ο βάλτος του παλαιοκομματισμού. Όσο περνάει ο καιρός, τόσο πιο οπισθοδρομικός φαίνεται ο λόγος του και τόσο πιο ανύπαρκτος ο ίδιος. Κι εκεί καμία συγκρουσιακή διάθεση – να τα έχουμε καλά με όλους, και το βαθύ κόμμα και τα συνδικάτα – ακόμα και την εκκλησία… Η επιστροφή του Λαλιώτη ήταν η οριστική επιβεβαίωση της άτακτη υποχώρησης.

Από την Αριστερά δεν περιμένω απολύτως τίποτα – ο ΣΥΝ βουλιάζει στο χάος του και το ΚΚΕ παραμένει εντοιχισμένο στο μπετόν του.

Αλήθεια, εκείνη η φιλόδοξη «Φιλελεύθερη Συμμαχία», τι απόγινε;

ΓΑΤΟΣ αραχτός και φευΓΑΤΟΣ

__________________________________________


____________________________________________

ΚΑΛΟ υπόλοιπο ΚΑΛΟκαίρι!
_____________________________________

Για επείγοντα περιστατικά μπλογκο-στέρησης εφημερεύει το
dontech

Το καθαρό βλέμμα

Χθες συνάντησα μία κυρία, Γερμανικής καταγωγής, που ζει από χρόνια στην Ελλάδα.

Στο πρόσωπό της αντίκρυσα κάτι που είχα ξεχάσει. Μία καθαρότητα, εντιμότητα, διαφάνεια, που είχα καιρό να δω. Δεν μιλάμε για ομορφιά – δεν ήταν ιδιαίτερα όμορφη, ούτε όμως άσκημη. Μιλάμε για κάτι άλλο, κάτι που σε έκανε να την εμπιστεύεσαι απόλυτα, δύο λεπτά μετά την γνωριμία της.

Η αίσθηση που έδινε η φυσιογνωμία της θα μπορούσε να εκφραστεί με την φράση: «Δεν μπορώ να πω ψέματα». Καστανόξανθη, με γαλανά διάφανα μάτια, που ενώ ήταν «ψυχρά» για τα δικά μας κριτήρια, έκρυβαν ένα μικρό γέλιο.

Είχα χρόνια να δω τέτοιο πρόσωπο. Μού θύμισε τα πρώτα μου χρόνια στην Γερμανία. Τότε μου είχε κάνει εντύπωση το γενικότερο επίπεδο ειλικρίνειας των ανθρώπων που συναντούσα. Οι Έλληνες συμφοιτητές μου θεωρούσαν τους Γερμανούς χαζούς, ακριβώς λόγω της ευθύτητας και της ευπιστίας τους. «Ό,τι και να τους πεις, το χάβουν!». (Απορούσα: αποκαλείς κάποιον χαζό επειδή σε θεωρεί αξιόπιστο; ).

Η διαφορά έμοιαζε ακόμα πιο εμφανής στις γυναίκες. Στην χώρα μας ήταν τότε μαθημένες να ζουν με το βλέμμα κατεβασμένο (χαμηλοβλεπούσες) να μη σε κοιτάνε κατάματα και να κρύβουν την σκέψη και τα συναισθήματά τους. Εκεί ήταν σχεδόν ωμές. Τους άρεσες; Σου το έλεγαν αμέσως. Ούτε κόνξες ούτε τσαλίμια. Αν δεν τους άρεσες μπετόν αρμέ. Ξεκάθαρα, από την αρχή.

Από τότε άλλαξαν πολλά – και οι γυναίκες στον τόπο μας. (Ευτυχώς). Ωστόσο όμως αυτή την αθωότητα (ή και αφέλεια) την συναντάς ακόμα και τώρα λιγότερο σε μας και περισσότερο στα Βόρεια κλίματα.

Λόγω της ιστορίας και της ψυχοσύνθεσής μας, εμείς οι νότιοι και Μεσογειακοί έχουμε ανάγκη το παραμύθι. Έχουμε επιβιώσει χάρη σε αυτό. Πλάθουμε τους μύθους που μας βολεύουν, κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας, πλέκουμε πλεκτάνες, υπερβάλλουμε ή πλειοδοτούμε, υποψιαζόμαστε παντού συνωμοσίες ή «δούλεμα». Και δεν εκθέτουμε ποτέ στον αντίπαλο τα αδύνατά μας σημεία – σίγουροι πως θα τα εκμεταλλευθεί. Όσοι έχουν ζήσει στο Βορρά, γνωρίζουν αυτή τη διαφορά.

Αυτό δεν φαίνεται μόνο στις καθημερινές σχέσεις – αλλά και στις τέχνες: την λογοτεχνία, τον κινηματογράφο. Την ωμή, σπαρακτική ειλικρίνεια ενός Μπέργκμαν, ενός Ίψεν ή Στρίντμπεργκ, δεν την συναντάς στους Νότιους.

Φυσικά δεν είναι όλοι οι Βόρειοι ειλικρινείς – ούτε όλοι οι Νότιοι ψεύτες. (Όχι γενικεύσεις!). Αλλά νομίζω πως υπάρχουν σαφείς διαφορές στα ποσοστά. Και βέβαια εμείς είμαστε, μέσα στο παραμύθι μας, πολύ πιο ενδιαφέροντες!

Μία γυναίκα, σαν αυτή που γνώρισα σήμερα, οι δικές μας ίσως την αποκαλούσαν «ξενέρωτη». Ακόμα και χαζή. Αλλά εμένα μου έκαναν καλό αυτά τα δέκα λεπτά εμπιστοσύνης που πέρασα κοντά της.

Το καθαρό βλέμμα.


Το σκίτσο είναι του Lucas van Leyden (1494-1533). Δεν μοιάζει καθόλου στην κυρία που γνώρισα - εκτός από το βλέμμα.