Wednesday, April 16, 2014

Σύντομη πολιτική σταδιοδρομία…


Έγραφα την πρώτη Απριλίου στο protagon.gr:

Τι γίνεται όταν ένας ανένταχτος διανοούμενος, που δρα και μιλάει δημόσια επί δεκαετίες, έχει διαμορφώσει δικό του αξιακό σύστημα, τρόπο σκέψης, γραφής και μία ξεκάθαρη ταυτότητα, ενταχθεί σε ένα νέο κόμμα που τώρα διαμορφώνει το δικό του προφίλ; Το κόμμα αυτό θέλει να είναι δημοκρατικό και ανοιχτό, όμως από την άλλη μεριά, μπορεί να το ταυτίσουν με τις απόψεις του νέου μέλους του – οι οποίες δεν είναι αναγκαστικά οι δικές του – π. χ. του αρχηγού, ή της πλειοψηφίας των μελών.
Πάλι, ο διανοούμενος, από τη στιγμή που συντάσσεται με κόμμα, γίνεται στόχος των αντιπάλων παρατάξεων. Αυτά που έλεγε παλιά χωρίς συνέπειες, τώρα μετράνε τριπλά. Και δύσκολα μπορεί να αλλάξει απόψεις αντιφάσκοντας  προς τον παλιό εαυτό του. Αν πάλι  πάψει εντελώς να τοποθετείται, ή επιλέγει μόνο ανώδυνα θέματα, θα φανεί παράξενο. Άλλωστε είναι χρήσιμος κυρίως όταν εκφράζεται στα ουσιώδη και παίρνει θέση.

(Ο διανοούμενος και το κόμμα, 1.4.14).

Δεν πέρασαν ούτε δεκαπέντε ημέρες και το ασυμβίβαστο επικυρώθηκε. Έγραψα κάτι το αντικληρικόν, ξεσηκώθηκαν τα Μέσα και ο αρχηγός αναγκάστηκε να «κρατήσει αποστάσεις» (ή, όπως έγραψε άλλο Μέσο, «με άδειασε»). Κι εγώ, ως όφειλα, έστειλα την παραίτησή μου. Δεν πήρα απάντηση, άρα έγινε δεκτή.
Όχι πως είχα κανένα αξίωμα – σκέτο μέλος ήμουνα. Αλλά είχα αναγγελθεί με την πρώτη ομάδα, το όνομά μου είναι γνωστό και τα Μέσα με ταύτισαν. Κι έτσι βρήκαμε τον μπελά μας και εγώ και το κόμμα.

Εξακολουθώ να στηρίζω το Ποτάμι και να πιστεύω στον Σταύρο Θεοδωράκη. Λυπάμαι που άθελά μου του έκανα ζημιά. Αλλά ήταν πια πολύ αργά για να αλλάξω.

Γράμμα στην "Καθημερινή", 16.4.14

Η αλήθεια ως δηλητήριο

Στην «Καθημερινή» της 12.4.14 δημοσιεύθηκε, εντός πλαισίου επιστολή άγνωστης σε μένα αναγνώστριας με τίτλο: «Υπερήφανοι ΄Ελληνες». Αρχίζει ως εξής: «Σε ποιο βάραθρο αναλγησίας και πνευματικής αλλοίωσης έχουμε περιπέσει! Πρώτα η κ. Ρεπούση, τώρα ο κ. Δήμου. Ντροπή!» Παραλείπω τα περί Ρεπούση και συνεχίζω: «Όσον αφορά τον υπερήλικο κ. Δήμου, τον άνθρωπο που υποστηρίζει την δυστυχία να είσαι Έλληνας να μας επιτρέψει εμάς που είμαστε ευτυχείς και υπερήφανοι που είμαστε Έλληνες να χαιρόμαστε την Ελλάδα μας. Διερωτάται κανείς τι απωθημένα έχει απέναντι στην Ιστορία και τους ήρωες του 21, οι οποίοι θυσιάστηκαν για να ζει αυτός σήμερα ελεύθερος και να σκορπάει προς κάθε κατεύθυνση το δηλητήριό του».

1.      Η αναφορά ηλικίας είναι ρατσισμός – ας αφήσουμε που δεν είμαι υπερήλικος (ακόμα).

2.      Πώς η αναγνώστρια κρίνει την «Δυστυχία» αφού είναι προφανές ότι δεν την έχει διαβάσει; Όλοι οι κριτικοί, εντός και εκτός Ελλάδος, συμφωνούν ότι είναι ένα βιβλίο έρωτα. «Χρειάζεται, πολλή μα πάρα πολλή αγάπη για την Ελλάδα…» γράφει ο Δημοσθένης Κούρτοβικ στα Νέα. «Ένθερμο πατριώτη» αποκαλεί τον συγγραφέα ο Bechtold Seewald, στη Welt. «Ένα πραγματικά πατριωτικό βιβλίο», Αλεξ. Στεργιόπουλος, Ελευθεροτυπία. «Ένας απογοητευμένος εραστής που έχει αγκαλιάσει την πατρίδα του με τέτοια αφοσίωση, που βρίσκεις μόνο στους γνήσιους ερωτευμένους». Chr. Schloetzer, Süddeutsche Zeitung.

3.      Τους ήρωες του 21 τους τιμώ και τους σέβομαι – αλλά μέσα στο πλαίσια της ιστορικής αλήθειας. Διότι δεν ήταν όλοι ήρωες αυτοί που τιμούμε – και κυρίως δεν ήταν πάντα ήρωες. Οι σκοτεινές πλευρές του παρελθόντος μπορεί να είναι πιο διδακτικές και χρήσιμες από τις ένδοξες.

4.      Και τέλος: «Δηλητήριο» ονομάζεται τώρα η τεκμηριωμένη ιστορική αλήθεια; Που υπάρχει πια σε όλα τα επιστημονικά ιστορικά συγγράμματα – εκτός από τα βιβλία ιστορίας του σχολείου, τα οποία κατέκρινα; Δηλητήριο άρα και το «αληθές» του Σολωμού, που το ήθελε να ταυτίζεται με το «εθνικόν»;

Φιλικά,

 Νίκος Δήμου, Ψυχικό, 13.4.14
(Δημοσιεύθηκε στις 16.4.14).

Monday, April 07, 2014

Μία συνέντευξη

Μετά από πολλά χρόνια - συνέντευξη στην "Καθημερινή". Διαβάστε την εδώ:
http://www.kathimerini.gr/761092/article/proswpa/synentey3eis/nikos-dhmoy-an-petyxeis-den-eisai-sovaros-dhmioyrgos

 

Monday, March 31, 2014

Επτά εβδομάδες χωρίς το Τάκι

 
Δεν θυμόμουν πότε τράβηξα αυτή τη φωτογραφία - αλλά οι ψηφιακές μηχανές έχουν μνήμη. Ήταν Πρωτοχρονιά του 2013.
 
Και εμείς έχουμε μνήμη. Και είναι αδύνατο να τον ξεχάσουμε.
 
Το βλέμμα του δείχνει κάτι σαν νοσταλγία.
 
Το ελαφρό φλου της εικόνας δείχνει απόσταση.
 
Απόσταση.
 
 
........

Thursday, March 27, 2014

Αχ, βρε Μανώλη...


Εδώ και αρκετό καιρό είχα γράψει στο site μου ένα κείμενο που αναγκάζομαι σήμερα να επαναλάβω – γιατί εκφράζει ακριβώς ότι θέλω να πω. Το παραθέτω:

Πριν 120 χρόνια ο μακρινός πρόγονός μου Εμμανουήλ Ροΐδης έγραφε:

«Ο τίτλος διορθωτού του ρωμαίικου κατήντησε να αμιλλάται κατά την γελοιότητα προς τον του τετραγωνισμού του κύκλου».

Με άλλα λόγια: Διορθωτής του ρωμαίικου = ψώνιο. Διότι όπως ο κύκλος δεν τετραγωνίζεται, έτσι και το ρωμαίικο δεν διορθώνεται. Και ο Ροΐδης συνέχιζε:

«Τούτον (δηλ. τον τίτλο) φοβούμενοι, περιορίσθημεν ήδη από ετών να λέγομεν εις τους αναγνώστας μας παραμύθια περί γάτων, σκύλων, αλόγων και περί Συριανών συζύγων».

Πραγματικά τα τελευταία χρόνια ο Ροΐδης έγραφε μόνο διηγήματα. Συγκινητικά, με ήρωες ζώα που θυσιάζονταν για χάρη ανθρώπων. Ζώα με αισθήματα, τέτοια που οι άνθρωποι δεν του είχαν ποτέ χαρίσει.

Έτσι καταλήγει: «Εξ όσων ηυτύχησα ή εδυστύχησα να γνωρίσω είμαι, πιστεύω, ο μόνος άνθρωπος όστις, αν τον ωνόμαζον ζώον, δεν θα εθεώρει τούτο ως προσβολήν».

Πού τον θυμήθηκα; Μα γιατί κι εγώ βρέθηκα τα τελευταία χρόνια να υποδύομαι τον διορθωτή του ρωμαίικου και πέρα από το ότι δεν τετραγώνισα τον κύκλο, εισέπραξα τόσες ύβρεις και τόσες παρεξηγήσεις που έχω απόθεμα για τρεις ζωές.

Επειδή όμως δεν έχω πολλές ζωές (θα ήθελα και μία για μένα) και αυτή που έχω, η μοναδική, οσονούπω τελειώνει, αποφάσισα να …επιστρέψω στη λογοτεχνία.

Διαβάζοντας ωστόσο πάλι τον Ροΐδη μου πέρασε η κατάθλιψη. Διότι, όπως γράφει ο ίδιος:  «…τὰ δημοσιογραφικὰ ὄργανα τῆς ἀγέλης τὸν ὠνόμασαν ἐν συναυλίᾳ ἀσεβῆ, ἄπατριν, χριστομάχον, προδότην, φατριαστὴν καὶ κακοήθη».

«Ο περισσότερον των Ελλήνων συγγραφέων υβρισθείς» είπε γι αυτόν ο Παλαμάς.

Ε, λοιπόν έχω ελπίδες…

Υ. Γ. Αφού είχα γράψει αυτό το κείμενο είδα την ανακοίνωση της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής Πολιτιστικής Ταυτότητος. Αξιώθηκα την τιμή του Ροΐδη και του Καζαντζάκη: να με επιτιμήσει η Ιερά Σύνοδος. Μου μένει τώρα και η τιμή του Λασκαράτου...


Saturday, March 08, 2014

Η Νέα "Δυστυχία"


Επανήλθε.























































Μετά από παρουσία σε δεκάδες χώρες το βιβλίο επανεκδίδεται στην πατρίδα του, συμπληρωμένο με ένα επίμετρο. Κάτω από το επίμετρο δημοσιεύεται το εξής κείμενο:
 
Την Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου 2013, η εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ κυκλοφόρησε με κύριο πρωτοσέλιδο τον τίτλο αυτού του βιβλίου. Αιτιολογώντας την επιλογή της, η σύνταξη της εφημερίδας έγραψε την επόμενη μέρα:
«Θεωρήσαμε αυτονόητο ότι δεν χρειαζόταν καμία διευκρίνιση ο τίτλος του χθεσινού πρωτοσέλιδου των ΝΕΩΝ:  Η δυστυχία του να είσαι Έλληνας. Στηρίχθηκε στο πιο διάσημο βιβλίο του Νίκου Δήμου , που πρωτοκυκλοφόρησε το 1975 και, έκτοτε, ανατυπώνεται συνεχώς, έχοντας ως σήμερα πουλήσει περισσότερα από 100.000 αντίτυπα. Ένα βιβλίο με στοχαστικούς αφορισμούς που, λιτά και λακωνικά, περιγράφει και κρίνει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ελληνικής πραγματικότητας – τα χαρακτηριστικά της που θεωρήθηκαν ελληνικός εξαιρετισμός και που, σε γενικές γραμμές, οδήγησαν την χώρα στην κρίση, στην ύφεση και στο χείλος της κατάρρευσης». 

Monday, March 03, 2014

Κρίμα τις ακριβές μηχανές!

Εμείς, οι παλιοί εραστές της καλής φωτογραφίας, που πηγαίναμε σαφάρι φορτωμένοι τσάντες με φακούς, σώματα και σύνεργα (οκτώ κιλά βάραινε η τσάντα μου κάποτε που την ζύγισα) έχουμε μείνει άναυδοι από τις επιδόσεις κάτι αστείων εργαλείων που δεν είναι καν μηχανές αλλά τηλέφωνα, με σαράντα διάφορες άλλες χρήσεις. Βλέπουμε τα ακριβά μας σύνεργα να απαξιώνονται από εμάς τους ίδιους.

Και για του λόγου το αληθές: μερικές φωτογραφίες που τράβηξα τους τελευταίους μήνες με ένα 
έξυπνο κινητό. Δεν έχει σημασία η μάρκα: όλα τα κορυφαία κινητά βγάζουν πια καλές φωτογραφίες. Samsung, iPhone, Nokia Lumia, HTC, Sony, LG, κι όσα δεν θυμάμαι...




 
Αναρωτιέμαι τι θα είχα τραβήξει με μία κλασική DSLR και με ρυθμίσεις στο χέρι... Οι κατασκευαστές κινητών μας ξεφτίλισαν όλους...
 
 
 
 
 

Sunday, February 23, 2014

Νέο βιβλίο στην Γερμανία

Στις 26.2. κυκλοφορεί επίσημα ένα νέο βιβλίο μου στην Γερμανία. Τίτλος: "Για όλα φταίνε οι Γερμανοί".

Εύρημα του γραφίστα: Όπως φαίνεται και από το εξώφυλλο, ο αρχικός τίτλος ήταν "Για όλα φταίνε οι Έλληνες" και κάποιος έσβησε την λέξη Έλληνες και με το χέρι έγραψε από πάνω: "οι Γερμανοί".

Απεικονίζεται ο Goethe να ατενίζει ένα αρχαίο άγαλμα της Αθηνάς.

Μη με ρωτήσετε πως ονομάζεται το βιβλίο στα Ελληνικά, διότι δεν υπάρχει. Αποτελείται από κείμενα γραμμένα κατ' ευθείαν σε ξένες γλώσσες. Ο πρόλογος και το επίμετρο στα Γερμανικά και οι δώδεκα διάλογοι στα Αγγλικά. Οι τελευταίοι μεταφράστηκαν Γερμανικά από την Μάρω Μαριολέα.

Το βιβλίο δημιουργήθηκε μετά από την επιμονή του εκδότη (Kunstmann) να υπάρξει κάποια συνέχεια στην "Δυστυχία", η οποία στην Γερμανία είχε μεγάλη επιτυχία. Έτσι βρέθηκα κι εγώ στον χώρο των sequel...
 
Με την ευκαιρία: η 32η έκδοση της Δυστυχίας (στα Ελληνικά) κυκλοφορεί τις επόμενες ημέρες συμπληρωμένη με ένα νέο επίμετρο.

 

Sunday, February 09, 2014

Ένα πολύ αργό Σαββατοκύριακο


Περιμένουμε. Δεν περνάει η ώρα. Με τίποτα. Είναι Κυριακή και από την Παρασκευή μοιάζει να μας χωρίζουν χρόνια.
Οι εξετάσεις θα βγουν την Δευτέρα το βράδυ. Κι άλλα χρόνια θα περάσουν ως τότε.

Εδώ και πολλές μέρες είχε πάψει να τρώει. Κρυβόταν σε γωνιές και δεν εμφανιζόταν – αυτός που πάντα έτρεχε για αγκαλιά. Δοκιμάσαμε να τον πιάσουμε για να τον πάμε στο γιατρό. Ξαφνικά ζωντάνεψε και αμύνθηκε τόσο, που παίρνω τρεις μέρες τώρα αντιβίωση.
Την άλλη μέρα πήραμε από τον γιατρό μία ένεση – κι ενώ τον κρατούσα αγκαλιά (άλλη μία φορά με εμπιστεύθηκε) έγινε η ένεση και τον παρέλυσε.

Ο γιατρός διέγνωσε ίκτερο αλλά και νεφρική ανεπάρκεια. Τελεσίδικα πράγματα. Όμως δεν ήθελε να βασιστεί στην κλινική εικόνα και πήρε αίμα για ανάλυση. Έβαλε ορό (ήταν αφυδατωμένος) και μας είπε να τον αφήσουμε εκεί μέχρι να έχουμε σίγουρες απαντήσεις.
Το παιδί της σκύλας.

Πριν δέκα χρόνια ένα μεγάλο θηλυκό λυκόσκυλο ήρθε στο εξοχικό μας. Πίσω του τρία γατάκια βρέφη – πιθαμές. Ξάπλωσε και τα θήλαζε.

Κάποια μέρα χάθηκε το λυκόσκυλο και τα δύο γατάκια. Έμεινε το πιο όμορφο. Μακρύτριχο, φουντωτό, με μία τεράστια ουρά σαν σκίουρου.
Πολύ μικρό ακόμα, πέρασε άσκημη πνευμονία. Άνοιγε το στόμα και πάλευε να αναπνεύσει. Ο γιατρός τον είχε ξεγράψει. Αλλά με πολλή φροντίδα και αγάπη, τον σώσαμε.

Ήταν ο πιο αξιοπρεπής γάτος που γνώρισα. Όλοι οι άλλοι ζητιάνευαν όταν καθόμασταν στο τραπέζι. Αυτός δεν ήρθε ποτέ. Το μόνο που ζητούσε: αγκαλιά.

Τεράστιος και επιβλητικός, ήταν παράδοξα φοβητσιάρης. Ακόμα και μένα, που με ακολουθούσε σαν σκυλάκι, με φοβόταν. Σε κάθε απότομη κίνηση, έτρεχε να κρυφτεί.
Σκέπτομαι πώς θα τρέμει τώρα στο ιατρείο, παρέα με εγχειρισμένα σκυλιά και στειρωμένα γατιά, άγνωστες μυρωδιές και φωνές.

Αργεί πολύ η Δευτέρα βράδυ – και γι αυτόν και για μας. Λείπει από το σπίτι, ο σύντροφος. Κι εγώ με δυσκολία γράφω χωρίς την ζεστασιά του στην αγκαλιά μου.
 
 
 
Δευτέρα βράδυ:
Οι εξετάσεις έδειξαν ότι εχει βαρύ ίκτερο, μεγάλη αναιμία και πρέπει να ερευνηθεί αν έχει καρκίνο. Αύριο θα κάνει υπέρηχο. Τον φέραμε σπίτι να νιώθει σε οικείο περιβάλλον. Αν δεν έχει καρκίνο, υπάρχει ένα 10% να υποστρέψει ο ίκτερος. 

Πολύ δύσκολα τα πράγματα.

Τρίτη βράδυ:

Κοιμήσαμε το Τάκι. Η κατάστασή του κρίθηκε μη αναστρέψιμη.

Ευχαριστώ.

 
 
 

Sunday, February 02, 2014

Η ιστορία ενός δίσκου

Σήμερα η "Καθημερινή της Κυριακής" δίνει ένα πολύτιμο και αξιόλογο δώρο. Τον πρώτο τόμο από τα "Απομνημονεύματα" του Στρατηγού Μακρυγιάννη (πλήρη με τους προλόγους και τα σχόλια του Βλαχογιάννη) μαζί με ένα δίσκο όπου, πάνω σε πρωτότυπη μουσική του Νίκου Μαμαγκάκη, ο Ηλίας Βενέζης και ο Μάνος Κατράκης ζωντανεύουν (ο Κατράκης) και σχολιάζουν (ο Βενέζης) αποσπάσματα του κειμένου.

Ο δίσκος αυτός έχει μία ιστορία 43 χρόνων.

1971 - εκατοστή πεντηκοστή επέτειος της Ελληνικής Επανάστασης. Με χούντα και εσωτερική κατοχή. Ξαφνικά κυκλοφορεί και μοιράζεται δωρεάν σε χιλιάδες ανθρώπους ένας δίσκος με τίτλο "Είτε θάνατος είτε λευτεριά".


Η ιδέα ανήκε στον Δημήτρη Θεμελή, ραδιοφωνικό παραγωγό (και ιδιοκτήτη του ιστορικού δισκοπωλείου "Κύκλος" στην Καραγιώργη Σερβίας). Μου την είπε κι εγώ κατόρθωσα να πείσω την Esso (τότε Esso-Pappas) να την χρηματοδοτήσει και να διανείμει τους δίσκους ως δώρο στα πρατήριά της.

Ο δίσκος είχε διπλό εξώφυλλο - στο εξωτερικό ανάπτυγμα είχαμε βάλει πίνακα του Παναγιώτη Ζωγράφου και στο εσωτερικό ολόκληρο το κείμενο που ακουγόταν.

Όταν η Καθημερινή με πληροφόρησε για την πρόθεσή της  να επανεκδόσει τον δίσκο ζήτησα να αναφερθούν όλοι οι συντελεστές της παραγωγής, πράγμα που δυστυχώς δεν έγινε. Ήταν, όπως αναγράφονται στο εσώφυλλο, οι εξής:
Αργότερα, ο Νίκος Μαμαγκάκης επεξεργάστηκε και μεγάλωσε το μουσικό υλικό του δίσκου και έγραψε ένα σημαντικό ορατόριο, που οι αναγνώστες της Καθημερινής θα απολαύσουν την άλλη Κυριακή.

Ο Δημήτρης Θεμελής, φίλος μία ζωή και κουμπάρος, δεν είναι πια μαζί μας. Ας αφιερώσω αυτή την ανάρτηση στη μνήμη του

 

Sunday, January 26, 2014

Τα 100 καλύτερα ελληνικά βιβλία - συνέχεια και τέλος

Στις 24 Οκτωβρίου είχα δημοσιεύει εδώ την πρόσκληση της Bookpress και του βιβλιοπωλείου "Πολιτεία" να λάβω μέρος στην ψηφοφορία για τα 100 καλύτερα νεοελληνικά βιβλία. Είχα επίσης σχολιάσει την πρόταση και εξηγήσει γιατί δεν ήθελα να ψηφίσω. Όλα αυτά εδώ: http://doncat.blogspot.gr/2013/10/blog-post_24.html

Τελικά η ψηφορία έγινε και αισθάνομαι απόλυτα δικαιωμένος. Ο κατάλογος εδώ:
http://www.politeianet.gr/kata-t-alla/120-sugchronoi-ellines-suggrafeis-epilegoun-ta-100-kalutera-biblia-duo-aionon-neoellinikis-logotechnias-466

Όπως είχα προβλέψει, θριαμβεύει η πεζογραφία και δεν εκπροσωπούνται καθόλου άλλα πιο δύσκολα είδη του λόγου όπως το δοκίμιο, η σάτιρα, τα ταξιδιωτικά (σημαντικότατα στην περίπτωση Καζαντζάκη). Το να μην αναφέρεται καν ενας στυλίστας δοκιμιογράφος σαν τον Λορεντζάτο, ή ένας καυστικός σατιρικός όπως ο Λασκαράτος, είναι σοβαρό.

Καταλαμβάνουν πολλαπλό χώρο ίδια κείμενα. Π. χ. "Διηγήματα" του Βιζυηνού" και μετά ξεχωριστά δύο διηγήματα. Το ίδιο συμβαίνει και με τα "Ποιήματα" όπου οι συνολικές εκδόσεις περιλαμβάνουν όλες τις συλλογές ,που μετά αναφέρονται και ξεχωριστά. Έτσι τα 100 βιβλία είναι στην πραγματικότητα 90.

Απουσιάζουν μεγάλοι δημιουργοί όπως ο Νίκος Καρούζος, ενώ υπάρχουν ήσσονες ποιητές όπως ο Κατσαρός και ο Αναγνωστάκης. Το "Ταξίδι" του Ψυχάρη έχει μόνο ιστορική σημασία, όχι λογοτεχνική. Ο στομφώδης "Δωδεκάλογος του Γύφτου" δεν διαβάζεται πια, ενώ τα μικρά λυρικά του Παλαμά άντεξαν στο χρόνο. Πολλοί διάλεξαν τίτλους κι όχι έργα.

Το μόνο θετικό είναι πως αναγνωρίστηκε περίτρανα η επίδοση του Βαλτινού στην πεζογραφία. Παρήγορο αυτό για ένα ζωντανό συγγραφέα, που συνήθως "θάβεται" από τον φθόνο του συναφιού.

Thursday, January 16, 2014

Η γάτα που πίστεψε...


Η γάτα που πίστεψε πως είναι πουλί (ή πως υποδύεται την γάτα του Τσέσιρ ("Αλίκη στην χώρα των θαυμάτων").

Saturday, January 11, 2014

Sic transit gloria mundi

































«Έτσι περνάει η δόξα του κόσμου». Η φράση με την οποία την ώρα της στέψης, υπενθυμίζουν τρεις φορές στον κάθε Πάπα, την ματαιότητα της εγκόσμιας φήμης. Δεν ξέρω αν την είχαν ποτέ ψιθυρίσει στον Άγιο Βασίλη, που βρήκα πεταμένο στα σκουπίδια. Ούτε δέκα μέρες δεν είχαν περάσει από την ώρα της μεγάλης του λάμψης και της γιορτής του. Σκέφθηκα μόνο πως τα παιδάκια που θα περνούσαν από κει, θα παίρνανε πολύ νωρίς, ένα  πικρό μάθημα…

-

Thursday, January 09, 2014

Εντυπώσεις από το Protagon






Είχαμε μείνει (στο περασμένο post) εκεί όπου επρόκειτο να αρχίσω συνεργασία με το Protagon, και  είχα τρακ, σαν πρωτάκι.
 
Εν τω μεταξύ πέρασαν δέκα μέρες, δημοσιεύθηκαν 4 άρθρα μου και πήγαν καλά. Όλα μπήκαν στην λίστα με τα πιο διαβασμένα και μάζεψαν πολλά σχόλια. (Ένα συγκέντρωσε 110 σχόλια σε μία μέρα!).
 
Άρα το "πρωτάκι" (των 79 χρόνων και δεκάδων …τάξεων) πήρε καλούς βαθμούς και δεν ανησυχεί πια. Τώρα το άγχος μεταφέρεται στο να συνεχίσει τις καλές επιδόσεις.
Φαντάζομαι ότι πολλοί αναγνώστες του doncat από περιέργεια θα επισκέφθηκαν (αν δεν το είχαν ήδη επισκεφθεί) ή ξανα-επισκέφθηκαν το protagon και θα έχουν δική τους άποψη. Ας πω τώρα και την δική μου.
Η πρώτη εντύπωση είναι: πληθωρισμός. Δεκάδες άρθρα συνωστίζονται στην πρώτη σελίδα, τα οποία αλλάζουν συνέχεια. Ψηλά υπάρχει μία πεντάδα με μεγάλες φωτογραφίες που εναλλάσσονται, αλλά όσο προχωράει η μέρα αντικαθίστανται από άλλα. Αν κρίνει κανείς από το καθημερινό newsletter, που στέλνεται σε όσους εγγραφούν συνδρομητές, κάθε μέρα δημοσιεύονται γύρω στα 22 (μέσος όρος) καινούργια κείμενα. Εκατόν πενήντα την εβδομάδα ή εξακόσια+ τον μήνα.
Το καλό: μεγάλος πλούτος και ποικιλία. Το κακό: η μέση ζωή ενός άρθρου, αν δεν μπει στα «πιο διαβασμένα», είναι μία με τρεις μέρες. Μετά εξαφανίζεται από την κύρια οθόνη και πρέπει να το αναζητήσεις μέσα από το όνομα του συνεργάτη (η απλούστερη μέθοδος). Αν βέβαια έχεις πάρει χαμπάρι πως ο τάδε έγραψε κάτι καινούργιο.
Για τον λόγο αυτό υπάρχει σκληρός ανταγωνισμός γύρω από τις λίστες των πιο διαβασμένων. Αυτό δεν θα πείραζε, αν δεν ίσχυε κι εδώ το «φαινόμενο best seller». Τα πιο δημοφιλή, εντυπωσιοθηρικά και «πιασάδικα» θέματα, εκτοπίζουν τα πιο σοβαρά και ουσιαστικά. Οι χτυπητοί τίτλοι βοηθάνε. Έτσι πολλά αξιόλογα άρθρα μένουν στα αζήτητα. Και χωρίς να το θέλεις, επηρεάζεσαι από αυτό το παιχνίδι κι αν σκέπτεσαι να γράψεις κάτι «φιλοσοφικό», το αναβάλεις επ’ αόριστον.
Οι συνεργάτες είναι περί τους 60 και συνεχώς αυξάνονται. Ακόμα ανακαλύπτω καινούργιους (εγώ, ο πιο καινούργιος). Πολλά γνωστά και αξιόλογα ονόματα – αλλά και νέοι άνθρωποι που εντυπωσιάζουν με την ποιότητα της δουλειάς τους.
Βέβαια το συνολικό αποτέλεσμα είναι άνισο. Διότι από ότι καταλαβαίνω, δεν υπάρχει εδώ ο αρχισυντάκτης που θα «κόψει» ένα αδύναμο κείμενο ή θα το στείλει πίσω να ξαναγραφτεί. Εν ονόματι και της ελευθεροτυπίας, ό,τι στείλεις δημοσιεύεται. Έτσι αλίευσα μερικά ανόητα γραπτά. Άλλα πάλι υποπτεύομαι ότι δημοσιεύτηκαν για λόγους «πολιτικής ορθότητας» και «ισονομίας».
Πάντως το γενικό αποτέλεσμα είναι θετικό – πλούσιο και δημιουργικό. Και τώρα που μπήκα στον χορό, τι άλλο; Θα χορέψω!
 


Thursday, January 02, 2014

Η πρώτη φορά


Το ότι θα υπήρχε μία πρώτη φορά και στα 79 μου, δεν το φανταζόμουνα. Όμως, να: Όπως ξέρουν όσοι διαβάζουν το blog ή το site, μετανάστευσα από την έντυπη και διαδικτυακή LiFO (www.lifo.gr) στο διαδικτυακό μόνο protagon (www.protagon.gr).

Νέος χώρος, νέο κοινό, νέα ατμόσφαιρα. Θα φανώ; Θα διαβαστώ; Και ποιες θα είναι οι αντιδράσεις;

Δύσκολα τα πράγματα. Στην LiFO ήμασταν 3 αρθρογράφοι. Εδώ είναι γύρω στους εξήντα. Χάνεσαι διαβάζοντας. Οι περισσότεροι πολύ καλοί και νέοι και – οπωσδήποτε – όλοι νεότεροί μου.

Θυμάμαι πάντα τις δύσκολες «πρώτες φορές». «Τι θέλει εδώ ένας διανοούμενος;» έγραφαν οι αναγνώστες των 4Τροχών (την ένδοξη εποχή του 80 και του 90 – με τα 100.000 τεύχη). Αντίστοιχες πρώτες αντιδράσεις είχαν και οι αναγνώστες του RAM (1994-2007). Όταν πήγα στην LiFO οι ενστάσεις από το νεανικό της κοινό ήταν: «Τι γυρεύει εδώ ένας γέρος;». Κι όμως έμεινα επτάμισι χρόνια, με την στήλη να διαβάζεται πολύ.

Νέο ξεκίνημα λοιπόν, κι όσο κι αν γέρασα, νιώθω σαν πρωτάκι. Άγχος, τρακ, φόβος. Η αντίρρηση «μα είσαι γνωστός!» δεν με ηρεμεί. Γιατί ο άλλος φόβος είναι: «κι αν πούνε πως γέρασε, ξέφτισε και δεν ‘τα λέει’ τώρα;»

Η ζωή θα δείξει, έλεγαν οι παλιοί. Όσο ζω ελπίζω, έλεγε το παλιό λατινικό ρητό στο σχολείο. Dum spiro, spero.


Saturday, December 28, 2013

Νεότερα για τη νέα χρονιά

Λίλη, η μικρανεψιά που ήρθε το 13, εύχεται χρόνια πολλά!
 
Οι ομιλίες μου στο Ίδρυμα Θεοχαράκη ανεβαίνουν μία μία στο YouTube - αλλά δυστυχώς, αυτή τη φορά τα τεχνικά μέσα του Ιδρύματος μας πρόδωσαν. Έτσι στις πρώτες 4 ο ήχος είτε είναι πολύ χαμηλός, είτε συνοδεύεται από μία βουή, ενώ η εικόνα είναι άθλια. Μάλλον θα είναι ίδιες και οι υπόλοιπες. Μόνο μαζοχιστές ή φανατικοί θα τις αντέξουν. Αυτοί ας ξεκινήσουν από τη διεύθυνση http://www.youtube.com/watch?v=LSZfYZdoIqo&list=PL-YZizOT44urj9T-zYuHpGYuNuVO6vWjx ή ας γράψουν απλά στην αναζήτηση: "Νίκος Δήμου: επιστροφή στην ποίηση".

Η συνεργασία με το www.protagon.gr ξεκινάει από αύριο.
Καλή Χρονιά!

 
 
 
 
 

 
 
 

Tuesday, December 24, 2013

Ευχές: αλυπία

Κάποιος φίλος αναρωτιόταν τι νόημα έχουν όλες αυτές οι ευχές που ανταλλάσσουμε. Με έβαλε σε σκέψεις. Και του έγραψα δύο λέξεις. Τις παραθέτω εδώ αντί ευχών και σαν απάντηση στις δεκάδες κάρτες που έρχονται καθημερινά  γεμάτες παιδάκια, αγγελάκια, ζωάκια και λουλουδάκια.
Λέμε: Καλή Χρονιά - αλλά πώς γίνεται να είναι για όλους καλή; Ακόμα και σε περιόδους ευημερίας κάποιοι θα αρρωστήσουν, κάποιοι θα υποφέρουν, άλλοι θα πεθάνουν. Η δυστυχία (δυστυχώς) είναι εγγενής στον κόσμο αυτό. Όποιος τον έφτιαξε (αν τον έφτιαξε κάποιος) την μοίρασε απλόχερα. Εγώ εύχομαι την αρχαία «αλυπία» - και μακάρι να την ζήσουμε αρκετοί...

Saturday, December 21, 2013

Μία παραίτηση και μία αλλαγή


Όπως ήδη γνωρίζουν αρκετοί, πρόσφατα παραιτήθηκα από την LiFO και από την 1.1.14 θα συνεργάζομαι με το protagon.gr

Τελευταία δυστυχώς η LiFO άλλαξε γραμμή, υποβαθμίζοντας τις προσωπικές στήλες και ουσιαστικά εξαφανίζοντάς τις από την δικτυακή έκδοση – την πιο σημαντική. Είχα κουραστεί να παίρνω μηνύματα: «γιατί διακόψατε τη συνεργασία;» ή «τι έγινε η στήλη;». Ταυτόχρονα δόθηκε περισσότερη έμφαση στα life-style θέματα και στον οδηγό πόλης. Μπορεί εμπορικά να απέδωσε – αλλά εμένα με ενοχλούσε.

Το αποκορύφωμα ήταν η ουσιαστική απόκρυψη του ονόματός μου από το διήγημα του χριστουγεννιάτικου τεύχους. Ούτε ένας στους δέκα αναγνώστες που ρώτησα (έτυχε να είμαι σε συγκέντρωση όπου διαβάζεται η LiFO) δεν κατάλαβε ότι ήταν δικό μου. Όλοι ρωτούσαν γιατί δεν έγραψα στο τεύχος.

Επειδή γράφω για να διαβάζομαι, αποφάσισα να μεταναστεύσω στο protagon.gr. Έχει λιγότερους επισκέπτες, αλλά είναι αυτοί που με ενδιαφέρουν.

 

Friday, December 20, 2013

Το ειρωνικό λεξικό επανέρχεται...


 
ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΑΝΑΝΕΩΜΕΝΟ.
 
 
 
 
 
ΜΕΡΙΚΑ ΝΕΑ ΛΗΜΜΑΤΑ:

Αγανακτισμένοι (πολίτες): Άνθρωποι που μαζεύονταν ένα χρόνο στην πλατεία Συντάγματος, μουντζώνοντας την Βουλή. Ήταν αγανακτισμένοι με τα πάντα, εκτός από τους εαυτούς τους.
Άγια Ζώνη, Άγιο Φώς: Στη χώρα όπου δύο ιστορικά εξακριβωμένες απάτες γίνονται δεκτές με τιμές αρχηγού κράτους, όλες οι άλλες απάτες μπορούν να ελπίζουν σε κάποια διάκριση.
ΑΟΖ:  (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη): Το Ελντοράντο των Νεοελλήνων. Η λύση όλων μας των προβλημάτων. Περιέχει πετρέλαιο, αέριο, και γενικά υδρογονάνθρακες — που μπορεί όμως να είναι και άνθρακες (ο θησαυρός).
 
Καγιέν: Αγροτικά μηχανήματα πολυτελείας που αφθονούσαν κάποτε στον Θεσσαλικό κάμπο, τη Μύκονο και το Κολωνάκι.
 

Κερατέα: Ηρωική τοποθεσία της Ελληνικής Ιστορίας. Πώς λέμε Μαραθώνας, Θερμοπύλες, Κούγκι, Αρκάδι. Αλλού πολεμούσαν για την Πατρίδα — εδώ για τα σκουπίδια.

 
Λιτότητα: Ήταν κάποτε η πατροπαράδοτη αρετή των Ελλήνων. («Οι πρόγονοί μας ζούσαν με ψωμί και κρεμμύδι»). Έγινε το αποδιοπομπαίο φάσμα και ο τρόμος τους.
 

Μνημόνιο: Συνθήκη δανεισμού που κατά τους μεν έσωσε κατά τους δε χαντάκωσε την Ελλάδα. Η νεκροψία θα δείξει…

Τρόικα: Παραδοσιακή ρωσική άμαξα με τρία άλογα. Υπάρχουν και παραλλαγές με μουλάρια ή γαϊδούρια.

Χαράτσι: Τούρκικος επαχθής φόρος που τον αναβίωσε ο Βαγγέλη Πασάς.
 
 
 
 
 
 
 
 

Thursday, December 19, 2013

Το αραπάκι των Χριστουγέννων

«Χριστούγεννα και πράσινα άλογα!» είπε ο Αρπίδης και χλιμίντρισε σαν άλογο. «Παραμύθια για μικρά παιδιά! Αηδίες!».
 
Ο Αρπίδης δεν είχε ποτέ διατελέσει μικρό παιδί. Γεννήθηκε πέντε-έξη χρόνια πριν την Κατοχή σε φτωχογειτονιά. Τα κατοχικά παιδικά του Χριστούγεννα ήταν το ίδιο σκοτεινά και πεινασμένα όπως και κάθε μέρα. Στολισμένο δέντρο είδε πρώτη φορά στα δεκαπέντε του μέσα από ένα φωτισμένο παράθυρο, ενώ κουβάλαγε σιδερόβεργες για το αφεντικό του.
Έζησε δύσκολη ζωή, μεροδούλι-μεροφάι. Παιδιά δικά του δεν απόκτησε, να γιορτάσει Χριστούγεννα μαζί τους. Κι έτσι έφτασε τώρα να είναι ένας μίζερος και γκρινιάρης γέρος, που τον πόναγαν τα γόνατα και η μέση του, και δεν είχε κανένα δικό του στον κόσμο. Ζούσε με μία μικρή σύνταξη και κάτι οικονομίες σε ένα μικρό δυάρι που του είχε κοστίσει δεκαετίες δουλειάς. Γιατί να χαίρεται τα Χριστούγεννα;
Έτσι όταν στη γειτονιά ο περιπτεράς ή ο μπακάλης του ευχόντουσαν, άκουγαν τον εξάψαλμο των Χριστουγέννων. «Εύχεστε στον κόσμο για να του πάρετε τα λεφτά», γκρίνιαζε. «Από μένα πάντως, τον τσιγκούνη, δεν θα πάρετε φράγκο. Ούτε στολίδια θέλω, ούτε γαλοπούλα, ούτε κουραμπιέδες και μελομακάρονα!».
Δυο φορές την εβδομάδα ερχόταν στο σπίτι η Μπελέ, να καθαρίσει και να μαγειρέψει. Η Μπελέ μαύρη, από την Κεντρική Αφρική, γεματούλα, πάντα πρόσχαρη και γελαστή. Την είχε διαλέξει γιατί ήταν φτηνή. Κανείς δεν ήθελε μαύρη καθαρίστρια, λες και θα ξέβαφε επάνω στα πράγματα. Τον γέρο δεν τον ενοχλούσε η μαυρίλα, φτάνει που ήταν τακτική και καθαρή.
Τέσσερα χρόνια η Μπελέ είχε μάθει πια να μην εύχεται καλά Χριστούγεννα. Έκανε σαν να μην υπήρχαν γιορτές. Μια φορά στην αρχή κάτι είχε πει, το αφεντικό την αποπήρε – δεν ξαναμίλησε. Έτσι ο γέροντας δεν ήξερε καν αν ήταν Χριστιανή. «Μπα, τίποτα ξόανα θα λατρεύουν αυτοί», σκεπτότανε.
Την παραμονή, κανένα παιδί δεν πήγαινε στο δυαράκι να πει τα κάλαντα. Το ξέρανε όλοι, πως αντί για νομίσματα θα μοίραζε βρισιές. Ο παπάς της ενορίας τον μάλωνε: «Θα πας στην Κόλαση, ανάποδε άνθρωπε! Γέννηση, ανάσταση δεν έζησες ποτέ!».
Κι όμως αυτή την παραμονή χτύπησε το κουδούνι. Ανοίγει ο Αρπίδης την πόρτα και τι να δει: ένα αραπάκι, δυο πιθαμές, κατάμαυρο και γυαλιστερό, που κρατούσε τρίγωνο. Του φάνηκε τόσο αστείο που άθελά του ο γέρος έβαλε τα γέλια.
«Που βρέθηκες εσύ;» «Είμαι ο γιός της Μπελέ», είπε το αραπάκι σε άπταιστα ελληνικά. «Να τα πω;»
Ο γέρος ακόμα γελούσε: «Τι να πεις παιδί μου – λέτε κάλαντα εσείς στη ζούγκλα;». «Δεν ζω στη ζούγκλα κύριε», είπε ευγενικά το αραπάκι, «ζω στην Αθήνα».
Κάπου τον έκανε να ντραπεί η ευγένεια του παιδιού. «Άντε, να τα πεις» απάντησε, και σκέφθηκε πως είχε να ακούσει κάλαντα χρόνια και χρόνια – και ποτέ στο σπίτι του.
Άψογα και χωρίς λάθη τα είπε ο μικρός. Τα ήξερε όλα. Είχε και ωραία φωνή. Ο γέρος ένιωσε περίεργα. Σαν κάτι σκληρό και κρύο να έλιωσε μέσα του. «Πώς σε λένε;» τον ρώτησε.
«Μπόμα, κύριε» απάντησε το παιδί.
Έβγαλε και του έδωσε πέντε ευρώ. Πέντε ευρώ!
Και όταν έκλεισε η πόρτα πίσω του, άρχισε να κλαίει. Με λυγμούς.



_____________________________________________

Δημοσιεύθηκε,σχεδόν ανωνύμως, στην χριστουγεννιάτικη LiFO


Tuesday, December 10, 2013

Πού καταλήγουν τα βιβλία μας…

















Άνθρωπος που από τα 12 χρόνια του μάζευε βιβλία (τα παλιότερα στην βιβλιοθήκη μου έχουν ημερομηνίες της δεκαετίας του σαράντα) που δεν αγόραζε κουλουροτύρι στο διάλειμμα για να τα αγοράσει, βρέθηκα την τελευταία Κυριακή στο Γιουσουρούμ.
Kαι ήταν σαν να πήγα σε κηδεία.
Κηδεία βιβλίων και βιβλιοθηκών.
Aυτοί που τα μάζευαν ένα-ένα με κόπο, είχαν άραγε φανταστεί μία τέτοια κατάληξη;

Βιβλία με το κιλό…
Και σκέφθηκα τα βιβλία μου, που μάζευα εξήντα πέντε χρόνια. Εκεί άραγε θα καταλήξουν μια μέρα;
















Υ.  Γ. Για τους φίλους της φωτογραφίας. Η βόλτα αυτή ήταν παράλληλα και δοκιμή μίας νέας φωτογραφικής μηχανής, της Nikon D5300. Της πρώτης Nikon DSLR χωρίς φίλτρο low pass. Η αφαίρεσή του δίνει στις λήψεις μία ιδιαίτερη ευκρίνεια που μπορεί να ανιχνευθεί μόνον στις μεγάλες μεγεθύνσεις (κάντε κλικ). Φακός ήταν ο επίσης νέος Nikon AF-S DX  18-140mm f3,5-5,6G ED VR.

Wednesday, December 04, 2013

Επιστροφή στην ποίηση (επίλογος)




Οι διαλέξεις μου για την ποίηση τελείωσαν προχθές και ήδη …μου λείπουν.

Τελικά, παρόλο που πάλι δεν έκανα την παραμικρή προβολή (το σύνδρομο του παλιού διαφημιστή που δήθεν πέτυχε σαν συγγραφέας λόγω διαφήμισης…) μαζεύτηκε αρκετός κόσμος στο υπόγειο θέατρο του Ιδρύματος Θεοχαράκη.

Ναι, ούτε στην Εταιρία Συγγραφέων έστειλα ανακοίνωση για τα μέλη της (παίρνω κάθε μέρα 3-4 για παρουσιάσεις και εκδηλώσεις).

Σημαντική δεν ήταν όμως τόσο η ποσότητα όσο η ποιότητα των ακροατών. Δεν είναι απλώς ότι ήρθαν πολλοί, αλλά ότι ήρθαν άνθρωποι σωστοί, με ευαισθησία και κρίση. Έτσι σύντομα δημιουργήθηκε ένας δεσμός μεταξύ μας – μια ζεστασιά.

Πρέπει να ομολογήσω πως για πρώτη φορά ένιωσα να παίρνω περισσότερα από ό,τι έδινα.

Πέρασα πολύ καλά αυτά τα επτά δίωρα – και έχω την εντύπωση πως το ίδιο ισχύει για το ακροατήριο.

Γράφω αυτό το σύντομο κείμενο για να τους ευχαριστήσω. Είναι πολύ σπουδαίο να νιώθεις ότι σε νιώθουν. Λυπάμαι που δεν είχα ξεκινήσει τέτοιες δράσεις νωρίτερα, σε νεότερη ηλικία. (Αν και, για να πω την αλήθεια, πέρυσι μου το πρότεινε – πρώτη φορά – το Ίδρυμα). Τώρα, όταν με ρωτάνε πότε θα συνεχίσω, αναρωτιέμαι για τις δυνάμεις μου.

Πάντως όσο αντέχω (και με αντέχουν) θα προσπαθήσω. Μου κάνει καλό. Είναι δραστική γηριατρική θεραπεία.

Eυχαριστίες, λοιπόν, σε όλους. Και ιδιαίτερα στους ποιητές Μιχάλη Γκανά και Τίτο Πατρίκιο, που μοιράστηκαν μαζί μας δύο βραδιές.

Εις το επανιδείν!
 

Y. Γ. Βλέπω την αναγγελία στο πρόγραμμα του Ιδρύματος (επάνω) και σκέπτομαι πόσο ξέφυγα από αυτά που είχα προτείνει. Ίσως για καλό...
Υ. Γ. 2 Φίλος με ρώτησε γιατί δεν διάβασα δικά μου ποιήματα (αλλά μόνο τις μεταφράσεις). Δεν θα ήταν σωστό. Ας το κάνουν άλλοι. Άλλωστε, όποιος ενδιαφέρεται, μπορεί να τα βρει στις ιστοσελίδες μου.

Υ. Γ. 3. Φυσικά, μόλις το Ίδρυμα μου στείλει τις μαγνητοσκοπήσεις, θα ανέβουν στο YouTube.