Μην πατάτε τη μουσική

Πάσχοντας από σοβαρό σύνδρομο στέρησης, μετά το κλείσιμο του Τρίτου Προγράμματος της ΕΡΤ, χάρηκα όταν άκουσα πως ο 9.84, σκοπεύει να μεταδίδει περισσότερη κλασική μουσική. «Ο 9.84 αγαπάει την κλασική μουσική» ήταν το σλόγκαν της αναγγελίας, με υπόκρουση κάποιο πολύ γνωστό κλασικό κομμάτι.

Υπόκρουση. Εκεί βγήκε το πρόβλημα.

Στο ραδιόφωνο, που μισεί το κενό όπως και η φύση (horror vacui) υπάρχει η έννοια του «χαλιού». Μην φανταστείτε κανένα τάπητα. Το «μουσικό χαλί» είναι μία συνεχής χαμηλή ροή μουσικής επάνω στην οποία «πατάνε» τα λόγια του παρουσιαστή. (Εξ ου και το όνομα). Στις παύσεις του κειμένου ανεβαίνει η στάθμη του ήχου για να κατέβει όταν ξαναρχίζει ο λόγος.

Για την χρήση αυτή ενδείκνυται κάποια μουσική χαμηλόφωνη, επίπεδη και ουδέτερη. Κάτι σαν τις μελωδίες που ακούγονται από τα ηχεία των σούπερ μάρκετ, των ανελκυστήρων ή των αεροδρομίων. Ώστε να γεμίζει το κενό χωρίς να επισύρει την προσοχή. Βασικός κανόνας: η μουσική δεν πρέπει να ανταγωνίζεται το κείμενο – αλλά ούτε το κείμενο την μουσική.

Η κλασική μουσική λοιπόν δεν κάνει για «χαλί». Όπως δεν κάνει κάθε είδος μουσικής με έντονη προσωπικότητα, με τονικές εναλλαγές και έντονους ρυθμούς. Η κλασική μουσική θέλει ρόλο πρωταγωνιστού και μάλιστα σολίστ. Οτιδήποτε παρεμβάλλεται, την σκοτώνει.

Αντίστροφα ένα ισχυρό κείμενο (π. χ. ένα ποίημα) δεν χρειάζεται μουσική υπόκρουση. Θέλει την σιωπή του, για να αναδειχθεί η αρμονία και ο ρυθμός του λόγου.

Δυστυχώς οι παραγωγοί του 9.84 αγνόησαν αυτόν τον κανόνα. Έτσι συχνά ακούγεται λόγος επάνω σε κλασικά έργα – ή και σε έντεχνα τραγούδια, που κι αυτά απαιτούν συγκέντρωση.

Π. χ. την 23^η Οκτωβρίου, που ήταν η επέτειος γέννησης του Μάνου Χατζιδάκι, ο διευθυντής του σταθμού Τάκης Καμπύλης στην πρωινή εκπομπή του, περπάτησε πάνω στην 2^η Συμφωνία του Μάλερ (επειδή άρεσε στον Χατζιδάκι. Όχι το περπάτημα – η συμφωνία). Το δε μεσημέρι, η Τζίνα Μοσχολιού, τσαλαπάτησε τα ωραιότερα τραγούδια του Μάνου, που τα χρησιμοποίησε ούτε καν για χαλί – αλλά για κουρελού. Γενικά ο Χατζιδάκις ταλαιπωρήθηκε αρκετά εκείνη τη μέρα.

Βέβαια ο πιο έμπειρος (και παλαιός) Νίκος Κανελλόπουλος αποφεύγει τα στραβοπατήματα. Αλλά αυτός έχει τόσο κολλήσει στα βαλς και στους Στράους που η κλασική του όσο πάει και ελαφραίνει…

Πολλά παραδείγματα θα μπορούσα να φέρω κι από άλλες εκπομπές αλλά κι από άλλους σταθμούς. Σπουδαία είναι η κλασική μουσική. Πρόκειται όμως για μία πολύ ευαίσθητη κυρία. Αν είναι να την καταπατάμε, καλύτερα τα γνωστά μας χαλιά.

 

(Η φωτογραφία από το σκεπαστό παζάρι της Κωνσταντινούπολης).

Τα εκατό καλύτερα ελληνικά βιβλία

 

Από την Book Press ελαβα το ακόλουθο email:

 

Ο ιστότοπος της Book Press και το Βιβλιοπωλείο Πολιτεία ξεκινούν μια μεγάλη έρευνα αναζητώντας τα 100 καλύτερα βιβλία της νεοελληνικής λογοτεχνίας που γράφτηκαν τους δύο τελευταίους αιώνες (1813-2013), σύμφωνα με την άποψη των ανθρώπων που διαμορφώνουν σήμερα με το έργο τους τη νεοελληνική λογοτεχνία.

 

 

Για το λόγο αυτό ζητάμε από έναν σημαντικό αριθμό συγγραφέων (πλέον των 100) να επιλέξουν, χωρίς αξιολογική σειρά, τα 20 βιβλία που αξιολογούν ως τα καλύτερα της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας (ποίηση, συλλογές διηγημάτων, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα), σύμφωνα πάντα με τις αναγνωστικές προτιμήσεις τους, την κρίση τους για την επιρροή που άσκησαν ή άλλα κριτήρια που καθορίζουν τις επιλογές τους.

 

Θα ήταν τιμή μας να συμμετέχετε κι εσείς στην έρευνά μας.

 

________________________

Απάντησα:

 

Αγαπητοί φίλοι

 

Θα μου επιτρέψετε να παρατηρήσω ότι η μεθοδολογία της έρευνας είναι λανθασμένη.

 

1ον. Τα είκοσι βιβλία είναι πολλά. Θα το δείτε στην τελική επιλογή. Πέντε τίτλοι θα οδηγούσαν σε πολύ πιο "σφιχτά" κριτήρια και δεν θα κινδυνεύατε να βρεθούν σε υψηλές θέσεις βιβλία που μπαίνουν μόνο και μόνο για να συμπληρωθεί η εικοσάδα. (Αλλά και τα 100 βιβλία είναι φιλόδοξος αριθμός. Υπάρχουν; Όχι "καλύτερα". Καλά!).

 

2ον. Το γεγονός ότι δεν θεσπίσατε χωριστές κατηγορίες (ποίηση, δοκίμιο, θέατρο, σάτιρα, μικρά πεζά, κλπ) θα οδηγήσει στην επικράτηση του μυθιστορήματος που είναι η πιο δημοφιλής και προβεβλημένη κατηγορία. Έτσι, ενώ στην Ελλάδα έχουμε πολύ καλύτερη ποίηση, και κατά τη γνώμη μου το σημαντικότερο βιβλίο των 200 χρόνων είναι π. χ."Τα ελεγεία της Οξώπετρας" του Ελύτη, θα επανεκλεγεί (όπως πάντα) το υπερτιμημένο "Κιβώτιο" του Αλεξάνδρου, ή οι "Ακυβέρνητες Πολιτείες" του Τσίρκα. 

 

Φυσικά καταλαβαίνω πως έχουν ήδη αποφασιστεί οι κανόνες της εκλογής. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να διατυπώσω δημόσια τις ενστάσεις μου και να μην ψηφίσω.


Υ. Γ. Από το Book Press μου διευκρίνησαν πως τα εκατό βιβλία δεν θα εμφανιστούνε κατά σειρά αξιολόγησης (ή ψήφων) αλλά κατά αλφαβητική σειρά.

Ένας κεντροαριστερός Τσίπρας;

Διάβασα το μανιφέστο των 58 – και δεν διαφώνησα. Πουθενά. (Ανησυχητικό: μήπως περιέχει πολλούς κοινούς τόπους;).

Διάβασα και την παρατήρηση του Πάσχου Μανδραβέλη ότι ο μέσος όρος ηλικίας όσων το υπογράψανε είναι 57,5. (Ο ένας από τους λόγους που δεν το υπέγραψα, ήταν για να μην ανεβάσω κι άλλο τον μέσον όρο. Ο άλλος ήταν ότι δεν μου το πρότεινε κανείς).

Τι λένε αυτοί οι εξηντάρηδες στον μέσο έλληνα που από τα 18 μέχρι το 50 είναι πνιγμένος στο άγχος; Τρέμει για την δουλειά του (αν την έχει ακόμα), για το μέλλον του και το μέλλον των παιδιών του. Έχει ποτιστεί με τεράστιες δόσεις από θεωρίες συνωμοσίας που του «εξηγούν» τα αίτια της κρίσης. Περιμένει βίαιες ανατροπές και επαναστάσεις που θα αλλάξουν τα πράγματα από την μία μέρα στην άλλη (όσο κι αν ξέρει ότι είναι δύσκολο). Και έρχονται εκεί 58 αξιοπρεπείς αλλά επαναλαμβανόμενοι διανοούμενοι και τον ταΐζουν βαρετό μπλα-μπλα.

Ούτε ένας στους εκατό από εκείνους που θα έπρεπε, δεν διάβασε ολόκληρη την διακήρυξη. Αυτοί που την διάβασαν δεν την είχαν ανάγκη – λίγο πολύ ήξεραν τα θέματα και συμφωνούσαν.

Μόνο η παρουσία ενός δυναμικού νέου πολιτικού θα μπορούσε να μεταφράσει αυτές τις αρχές σε δραστικό λόγο. Μόνο ένας χαρισματικός άνθρωπος στην ηλικία των πολλών φοβισμένων (από τα 35 μέχρι τα 45) θα μπορούσε να ενσαρκώσει μία αλλαγή. Εν πολλαίς αμαρτίαις γηράσαντες πολιτικοί όπως ο Βενιζέλος, ή αναμάρτητοι και ανύπαρκτοι όπως ο Κουβέλης θα έπρεπε να αποκλεισθούν a priori. Η δημοφιλία τους είναι μηδαμινή και η πειθώ τους ακόμα μικρότερη.

Ναι, μας χρειάζεται ένας κεντροαριστερός Τσίπρας. Πιο καλλιεργημένος, πιο έξυπνος αλλά εξίσου γοητευτικός και ελκυστικός. (Ας μην γελιόμαστε: ο Τσίπρας είναι το 75% από το 20% του ΣΥΡΙΖΑ). Αν δεν βρεθεί κάποιος ουσιαστικός ηγέτης, δέκα διακηρύξεις να γράψουν 200 σοφοί, δεν θα γίνει τίποτα.

Επιστροφή στην Ποίηση 2

Συνεχίζονται οι νέες μου Διαλογο-διαλέξεις (δηλαδή διαλέξεις με κυρίαρχο τον διάλογο) στο Ίδρυμα Β. και Μ. Θεοχαράκη. Θέμα: "Επιστροφή στην Ποίηση".

Κάθε Δευτέρα, την ίδια ώρα, μέχρι (και) τις 2.12. (με την εξαίρεση της Εθνικής Εορτής).

Ο Παναγιώτης Αριστοτελίδης (τον ευχαριστώ) ηχογράφησε την πρώτη διαλεξη. Να διορθώσω εδώ και ένα λάθος της αρχής. Με το τρακ μου (πάντα έχω τρακ) αποκάλεσα τους παρόντες "ευάριθμους" παρόλο που ήταν καμία εκατοστή.


Ηχοληψία διάλεξης
 

Βαρετή επανάληψη

Εχτές (6.10.13)  το κυριακάτικο ΒΗΜΑ είχε ανταπόκριση (του Σπύρου Μοσκόβου) για την έκθεση βιβλίου της Φρανκφούρτης. Σε ένα ένθετο έγραφε για την πορεία των ελληνικών βιβλίων στην Γερμανία. Ουσιαστικά αναφερόταν μόνον ο Πέτρος Μάρκαρης και μετά ένα ψιλολόι - επανεκδόσεις, κλπ. Συμπέρασμα: εκτός από Μάρκαρη δεν υπάρχουμε στην Γερμανία. Το ότι η «Δυστυχία του να είσαι Έλληνας» πούλησε από τον Φεβρουάριο του 2012, 50.000 αντίτυπα (αδιανόητο για ελληνικό βιβλίο, από εποχής Καζαντζάκη) και εισέπραξε δεκάδες θετικές κριτικές (κι αυτό αδιανόητο) αποσιωπήθηκε παντελώς.

Έστειλα μία επιστολή στον υπεύθυνο των σελίδων κ. Νίκο Μπακουνάκη μόνο και μόνο για να εκτονωθώ.
Ιδού αυτή:

Αγαπητέ κύριε Μπακουνάκη

Το πιο επιτυχημένο ελληνικό βιβλίο στην Γερμανία, τόσο εμπορικά όσο και καλλιτεχνικά, ήταν η μετάφραση της «Δυστυχίας του να είσαι Έλληνας». (Kunstmann Verlag). Από τον Φεβρουάριο του 2012 που κυκλοφόρησε, πούλησε 50.000 αντίτυπα και η υποδοχή από τα γερμανόφωνα Μέσα υπήρξε διθυραμβική. Το να κάνετε επισκόπηση της κίνησης ελληνικών βιβλίων στην Γερμανία και να μην το αναφέρετε καθόλου, είναι πραγματικά περίεργο.

Συμπληρωματικά πληροφορώ πως το βιβλίο κυκλοφορεί σε 7 γλώσσες (Γαλλικά, Γερμανικά, Αγγλικά, Ιταλικά, Ισπανικά, Βουλγαρικά, Κινέζικα), ανακηρύχθηκε «βιβλίο της χρονιάς 2012» από το Foreign Affairs, το περιοδικό Arcadia (Κολομβία) και την εφημερίδα La Prensa (Χιλή).  Ενδιαφέρον είναι πως η ξένη κριτική το βλέπει σαν «ερωτική εξομολόγηση στην Ελλάδα» (Süddeutsche Zeitung) ένα «πατριωτικό βιβλίο» (Die Welt) που προσπαθεί να φωτίσει το ελληνικό πρόβλημα.

Φιλικά, κλπ.

Ξέχασα να προσθέσω ότι μόλις υπέγραψα συμβόλαιο με τον ίδιο εκδότη ο οποίος θα κυκλοφορήσει σύντομα μία σειρά από κείμενά μου με τον τίτλο: «Για όλα φταίνε οι Γερμανοί». Αυτό θα ήταν είδηση, αν δημοσιεύονταν ειδήσεις περί εμού.

Αλλά εδώ παντελώς αποσιωπούν τα βιβλία μου στο εσωτερικό – δεν θα το έκαναν για το εξωτερικό, που είναι και πιο μακριά;


Υ. Γ. 1. Ο κ. Μπακουνάκης απάντησε πως το κείμενο ήταν του κ. Μοσκόβου και θα προωθούσε το μήνυμά μου σε εκείνον.

Υ. Γ. 2 (13.10.) Ουδεμία απάντηση. Ούτε από Μπακουνάκη, ούτε από Μοσκόβου, ούτε από το ΒΗΜΑ.

Γαλήνη

 

Ενα γαλήνιο Σαββατοκύριακο. Πρωί..

...απόγευμα...

 

...βράδυ. Τρεις φωτογραφίες ηρεμίας.

Παράδεισοι και Ουτοπίες

Ο κ. Νάσος Θεοδωρίδης, στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ και συνεργάτης της «Αυγής» σχολίασε το κείμενό μου στο περασμένο τεύχος της LiFO (Περί Φασισμού). Παραλείπω τους υβριστικούς χαρακτηρισμούς του για μένα (προς τι, άραγε;) και παραθέτω αυτούσια τη γνώμη του:

«Κύριε Νίκο Δήμου, ο άνθρωπος δεν γεννιέται φασίστας, ούτε αγενής, ούτε με επιθετική συμπεριφορά, αφού, ως κοινωνικό ζώο που είναι, κάτι τέτοιο θα ήταν μειονέκτημα για την επιβίωσή του. Τουναντίον γεννήθηκε με ευγενική συμπεριφορά και αισθήματα αλληλεγγύης προς το είδος του. Αισθήματα (ένστικτα) ντροπής για κάθε παραβατική συμπεριφορά.

Όπως μια ουρά λεωφορείου κανείς δεν την παραβιάζει εύκολα, αλλά περιμένει τη σειρά του (με τις εξαιρέσεις να επιβεβαιώνουν τον κανόνα υπό κανονικές συνθήκες), είναι το ηγετικό και το εξουσιαστικό σύστημα που κάνει τον άνθρωπο πονηρό και βίαιο.

Έχει υποστηριχθεί ότι αυτό ονομάζεται και καπιταλισμός».

Δεν ξέρω αν ο κ. Θεοδωρίδης συνειδητοποιεί ότι αναπαράγει την γνωστή θεωρία για τον «ευγενή άγριο» (noble sauvage). Που στην αρχική του εμφάνιση ήταν …άγιος. «Τίποτα δεν ήταν τόσο ευγενές όσο ο άνθρωπος στην πρωτόγονη κατάσταση» γράφει ο Ρουσώ στην «Διατριβή περί ανισότητας» (1754). Και συνεχίζει:  «…αυτή ήταν η πραγματική νιότη του κόσμου και όλη η πρόοδος που ακολούθησε ήταν φαινομενικά μόνο βήματα για την τελειοποίηση του ατόμου – αλλά στην πραγματικότητα για την παρακμή του είδους».

Βέβαια κατά τον Ρουσώ και τους άλλους υποστηρικτές της θεωρίας, αυτό που χάλασε τον άνθρωπο δεν ήταν ο καπιταλισμός, αλλά ο πολιτισμός.

Ποτέ δεν επιβεβαιώθηκε επιστημονικά  η θεωρία αυτή – το αντίθετο μάλιστα. Οι πρωτόγονοι δεν ζούσαν σε αρμονία, αγάπη και αλληλεγγύη, αλλά σε διαρκή πάλη και αντιπαράθεση μεταξύ τους και με το περιβάλλον. Χιλιάδες χρόνια σφάζονται οι άνθρωποι. Ωστόσο η θεωρία  (μία απήχηση του Βιβλικού μύθου για τον Παράδεισο και την έκπτωση του ανθρώπου – μην ξεχνάμε ότι ο Ρουσώ ήταν θρησκευόμενος) αποδείχθηκε μακρόβια και ανθεκτική. Επιβιώνει και σε ρομαντικά οράματα οικολόγων που φαντάζονται πως αν επιστρέψουμε σε μία πιο πρωτόγονη κατάσταση θα γίνουμε ευτυχισμένοι.

Ρομαντικοί είναι άλλωστε και όσοι Αριστεροί οραματίζονται έναν κόσμο χωρίς ιδιοκτησία και κέρδος, χωρίς ανισότητα και εκμετάλλευση. Η αταξική ουτοπία του Μαρξ, έχει τα χαρακτηριστικά του Παραδείσου και της Βασιλείας των Ουρανών.

Homo homini lupus – ο άνθρωπος είναι λύκος για τον άνθρωπο, είχε πει πριν από τον Ρουσώ ο Χομπς. (Το επαληθεύει, με τις ύβρεις του, ο σχολιαστής μου). Έτσι, για την πραγματικότητα (και ιδιαίτερα την ελληνική) θα χρησιμοποιήσω το ίδιο παράδειγμα με αυτόν: το σπρώξιμο, τις αγκωνιές και το τσαλαπάτημα στην ουρά του λεωφορείου.

Φαίνεται ότι εκείνος κινείται με ταξί.

____________________________________________________

Υ. Γ. Φίλος που ασχολείται με εξελικτική βιολογία, συμπληρώνει:

Όλα μας τα ένστικτα βασίζονται στην εξής αρχή: αλτρουισμός προς τα μέλη της "ομάδας" (λόγω του ότι στη σαβάνα που εξελίχθηκε το ανθρώπινο είδος, "Ομάδα" σήμαινε μάλλον και συγγένεια και άρα προστασία του γονιδιώματος) και επιθετικότητα προς οτιδήποτε ξένο.

Σου θυμίζει κάτι? Ο ορισμός του ρατσισμού!

Τα παραδείγματα που βασίζονται στο κυρίαρχο ένστικτο μας παρά πολλά: αθλητικός χουλιγκανισμος, συνεχείς πόλεμοι ανάμεσα σε πόλεις κράτη στην Αρχαία Ελλάδα, τοπικες έχθρες ανάμεσα σε σχολεία της ίδιας πόλης κλπ κλπ.


Και επειδή είναι δύσκολο να βρούμε σύγχρονο Μόγλη (ή καλύτερα Μόγληδες επειδή οι συμπεριφορές που συζητάμε προκύπτουν σε Ομάδες) για να  μελετήσουμε τον άνθρωπο σε άγρια κατάσταση, ας παρατηρήσουμε τους κοντινότερους συγγενείς μας, τους χιμπατζήδες. Τα ίδια ένστικτα με τα παραπανω, ο ίδιος δηλαδή "ρατσισμός" και επιθετικότητα προς το ξένο.

Το λυκόφως των εφημερίδων

Από τις 8 το πρωί, χθες, Σάββατο 28.9. τα ραδιόφωνα και οι τηλεοράσεις μεταδίδουν την είδηση για την σύλληψη του «Φίρερ» και άλλων επιφανών Χρυσαυγητών. Ταυτόχρονα κινητοποιούνται οι ειδησεογραφικές ιστοσελίδες του Διαδικτύου. Όλη μέρα τα ηλεκτρονικά μέσα παρακολουθούν  τις εξελίξεις, βήμα προς βήμα. (Βαρεθήκαμε να τους βλέπουμε να βγαίνουν και να μπαίνουν στην ΓΑΔΑ και την Ευελπίδων).

Και ξημερώνει η επόμενη μέρα: Κυριακή 29.9. Οι περισσότερες κυριακάτικες εφημερίδες στην πρώτη έκδοση (αυτή που βρίσκουμε το πρωί στα περίπτερα) δεν αναφέρουν λέξη για την είδηση – όχι της ημέρας αλλά μάλλον της χρονιάς. Μερικές προλαβαίνουν δεύτερη ή έκτακτη έκδοση – αλλά στην επαρχία πάνε μόνο οι μπαγιάτικες.

Εικοσιτέσσερις ώρες μετά την ειδησεογραφική έκρηξη και το αρχαιότερο και εγκυρότερο Μέσο Ενημέρωσης αγοράζει αγρόν. Να γιατί θα είναι πολύ δύσκολη η επιβίωση του Τύπου…

Υ. Γ. Χάρη σε έναν επιστολογράφο, ανακάλυψα ένα ξεχασμένο κείμενό μου του 1997. Όταν το ξαναδιάβασα (σαν τρίτος) το βρήκα ενδιαφέρον. Στο ανανεωμένο www.ndimou.gr υπάρχει link στην πρώτη σελίδα.

Επιστροφή στην ποίηση

Ένα καλοκαίρι γεμάτο «έπεα πτερόεντα» (φτερωτά λόγια) με οδήγησε σε μία διαπίστωση:

Η γραφή είναι πια μία μάταιη και περιττή ενασχόληση.

Κάποτε ήταν σπουδαίο πράγματα να ξέρεις γράμματα. Οι «γραμματιζούμενοι» ήταν ελάχιστοι και πολύτιμοι. Και οι γραφιάδες, ακόμα πιο σπουδαίοι.

Τώρα «άπαντες γνωρίζουσιν να γράφωσι και να ανορθογραφώσι» όπως έλεγε ο Εμμανουήλ Ροΐδης.

Επιπλέον, πράγμα που αδυνατούσε να προβλέψει ο Ροΐδης, έχουν και πού να γράφουν δημόσια. Όσοι το παίζαμε προφήτες του Ιντερνέτ πριν 20 χρόνια, ήταν αδύνατο να προβλέψουμε αυτή τη λογοπλημμύρα. Μπαίνεις στο Διαδίκτυο σαν να ανοίγεις μεγάλο φράγμα. Πέφτουν επάνω σου οι λέξεις καταρράκτες του Νιαγάρα. Πνίγεσαι, ασφυκτιάς, εξουθενώνεσαι. Twitter, Facebook, Linked in, Google+, Forums, Blogs… μικροψυχία, κόμπλεξ, χυδαιότητα, σκουπίδια… Αυτά είναι τα «φτερωτά λόγια» του σήμερα.

Πρώτα βγήκα από το Twitter. Από το blog μου, εδώ και έξη χρόνια, έκοψα τα σχόλια. Στο Facebook κρατάω μία τυπική παρουσία. Αρνούμαι να προσχωρήσω σε άλλους τόπους «κοινωνικής δικτύωσης». Αυτά τα δίκτυα μου θύμισαν τα άλλα του Σεφέρη:

«Παράξενο, το βλέπω εδώ το φως του ήλιου – το χρυσό δίχτυ

όπου τα πράγματα σπαρταρούν σαν τα ψάρια

που ένας μεγάλος άγγελος τραβά

μαζί με τα δίχτυα των ψαράδων».

Μη και δεν είναι άλλα; Στην ίδια συλλογή («Ημερολόγιο Καταστρώματος, Γ’» – που εμείς οι παλιοί τη γνωρίσαμε με τον πρώτο της τίτλο: «Κύπρον ού μ' εθέσπισεν») ο Σεφέρης επανέρχεται στην ίδια εικόνα, μερικά ποιήματα παρακάτω. Λέει για τον Ευριπίδη:

«Είδε τις φλέβες των ανθρώπων

Σαν ένα δίχτυ των θεών, όπου μας πιάνουν σαν τα αγρίμια».

 

Διαβάζοντας όμως ποίηση, ακυρώνω και άρα ανακαλώ την δεύτερη φράση του κειμένου μου: («Η γραφή είναι πια μία μάταιη και περιττή ενασχόληση»).

Γιατί γραφή είναι και η ποίηση. Και αυτή ακόμα μπορεί να μας σώζει.

Υπάρχει παντού. Ακόμα και στα στέκια της «κοινωνικής δικτύωσης». Ξαφνικά, μέσα σε χιλιάδες περιττές και φτηνές λέξεις, φωτίζει ένα διαμάντι – και σε λυτρώνει.

Αυτά τα διαμάντια λοιπόν θα ψάχνω, όσον ακόμα ζω και γράφω.

Φέτος το φθινόπωρο, στο Ίδρυμα Θεοχαράκη, θα κάνω μία σειρά από διαλέξεις – συζητήσεις - αναγνώσεις, με γενικό τίτλο: «Επιστροφή στην Ποίηση». Κάθε Δευτέρα, αρχίζοντας από τις 14 Οκτωβρίου, ένα λουτρό στα θεραπευτικά λόγια της ποίησης. Ελληνική και ξένη ποίηση, γνωστή αλλά και απροσδόκητη – και με έκτακτη παρουσία σημαντικών ποιητών.

Ίσως το πιο δραστικό ψυχολογικό αντίδοτο στην Κρίση.

Πίσω από το χαμόγελο...

Τι συμβαίνει όταν στην ζωή ενός σχεδόν ογδοντάχρονου μπει ένα βρέφος λίγων μηνών;

Στην αρχή το βρίσκει χαριτωμένο και το χαίρεται. Όμως σύντομα θα καταλάβει πως αυτό το βρέφος (και τα χιλιάδες, τα εκατομμύρια άλλα που γεννιούνται κάθε στιγμή) είναι οι «αντικαταστάτες». Η αλλαγή που λέγανε στον στρατό, η σκάντζα-βάρδια για μας στο ναυτικό. Έρχονται να πάρουν τη θέση μας στη ζωή και κάπου νιώθεις στην δυναμική τους παρουσία, πως είναι σαν να σε σπρώχνουν. Γιατί μπορεί να φαίνονται αδύναμα και εύθραυστα, όμως ξεχειλίζουν από θέληση για ζωή. Η επιμονή με την οποία διεκδικούν την τροφή τους, το κλάμα με το οποίο εκφράζουν την βούλησή τους, είναι αδιαπραγμάτευτα.

Ξαφνικά νιώθεις πολύ πιο γέρος, απίστευτα γέρος. Αισθάνεσαι άχρηστο βάρος, φορτίο της γης, "άχθος αρούρης", κατά πως γράφει ο Όμηρος. Σχεδόν ντρέπεσαι που ζεις και πιάνεις τόπο.

Α, ναι, είναι ωραίο πράγμα ένα βρέφος. Αρκεί να αγνοήσεις το μήνυμα που κουβαλάει.

Τρεις εικόνες τον Αύγουστο

Έρημο email

Πρώτη φορά από χρόνια: σήμερα 15 Αυγούστου, ανοίγοντας τον υπολογιστή, δεν βρήκα ούτε ένα μήνυμα. Ούτε καν διαφημιστικό, αμερικάνικο ή από αλλού που έχουν χειμώνα ή δεν γιορτάζουν την Παναγία. Αν σκεφθεί κανείς ότι κάθε μέρα έρχονται σε μέσο όρο γύρω στα 100 (χώρια τα spam) το γεγονός έχει ενδιαφέρον. Γιορτές, Χριστούγεννα, Πάσχα, πέφτουν πολύ τα μηνύματα - αλλά κανένα;

Βέβαια δεν είναι η Παναγία - είναι ο Αύγουστος. Ακόμα και αυτοί που δεν έχουν σχέση με τον Χριστιανισμό, τον Αύγουστο τον γιορτάζουν...

Αδέσποτα του Αυγούστου

Στο σπίτι έρχονται τακτικά, για τροφοδοσία δύο αδέσποτα: Ο Πειναλέων (γατούλης, γκρι, τιγρέ) και η Αλίν. (Επίσης - στο πιο σκούρο). Όμως τον Αύγουστο κάνουν έκτακτες εμφανίσεις κάποια ασπρούλα, ένας κατάμαυρος, μία ασπρο-καφέ. Πρόκειται για θύματα των διακοπών. Τους παρέχεται έκτακτη βοήθεια...

Η Παναγία

Έφηβος ειρωνευόμουνα. Μεγαλώνοντας αδιαφορούσα. Αλλά γερνώντας κατάλαβα πόσο χρειάζεται μία γυναίκα στο θεϊκό πάνθεο. Όλοι είχαμε μανάδες.

Όχι, δεν άρχισα να πιστεύω. Αλλά να κατανοώ.

Ανοιχτή επιστολή στον Γιώργο Γεράρδο

Από την δεκαετία του 70 ψώνιζα στην Στουρνάρη είδη γραφείου. Τότε η δουλειά μου ήταν εκεί κοντά. Χαμογέλασα όταν είδα για πρώτη φορά τον λογότυπο Turbo X σε υπολογιστή. Τι θράσος! Στην Ελλάδα ούτε αναπτήρες δεν φτιάχναμε. Αργότερα έμαθα ότι δημιουργός του μαγαζιού και του brand ήταν ο 11 χρόνια νεότερός μου συναπόφοιτος του Κολλεγίου, Γιώργος Γεράρδος. Μετά τον γνώρισα.

Στο Ψυχικό, όπου  σύντομα μετέφερα την έδρα (και το σπίτι μου), το «Πλαίσιο» της Ομήρου ήταν μόνιμο στέκι. Με τον Γιώργο Λιάσκα, τότε υπεύθυνο του καταστήματος (και μετά όλων των καταστημάτων), γίναμε φίλοι. 

Χαιρόμουν την ανάπτυξη του ομίλου, η οποία συνεχίζεται μέσα σε καιρούς δύσκολους, σαν ένα από τα ελάχιστα φώτα παρηγοριάς στην επιχειρηματική μαυρίλα. Ανοίγεις τον ιστότοπό του και διαβάζεις: «Προσλαμβάνουμε τώρα!» Λέξεις μαγικές, που έχουμε ξεχάσει τον ήχο τους.

Μάλιστα κάποια στιγμή είχα γράψει για τον Γεράρδο ένα κείμενο. «Ο Αγαθός Γίγαντας». Το προόριζα για την στήλη μου στην LiFO. Δεν το δημοσίευσα, γιατί ήταν επαινετικό και στην Ελλάδα της απόλυτης καχυποψίας θα θεωρούσαν ότι «τα έπιασα». Κι ας ήταν η σχέση μας ακριβώς αντίθετη – εγώ, ως πελάτης, του έδινα χρήματα. Κάποτε όμως θα του το στείλω.

Αφορμή για το σημερινό κείμενο είναι μία αγορά. Αποφάσισα να αλλάξω τον υπολογιστή γραφείου (desktop). Μετά από έξη χρόνια (και αρκετά μπαλώματα) ο παλιός ήταν ξεπερασμένος. Χτύπησε και ο σκληρός δίσκος.

Και για πρώτη φορά, μετά από χρόνια, αποφάσισα να μην τον φτιάξω μόνος μου. Σύμφωνοι δεν είναι κατασκευή, συναρμολόγηση είναι, αλλά έχει τον κόπο της – κι εγώ τα χρόνια μου. Οι καιροί που αρθρογραφούσα για πληροφορική στο RAM (14 χρόνια!) έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί

Επέλεξα λοιπόν ένα μοντέλο TurboX. Το παράγγειλα on line και ήρθε συνεπέστατα σε 24 ώρες. Από την αρχή να πω ότι είναι επαρκέστατο και δουλεύει άψογα. Μόνο που…

Μόνο που ήρθε ένας τεράστιος όγκος (επιβλητικό full tower) χωρίς καμία τεκμηρίωση. Κάποιοι είχαν χώσει σε μία σακούλα τα εγχειρίδια των κατασκευαστών (ξενόγλωσσα) της μητρικής  κάρτας, της κάρτας γραφικών, κλπ. συστατικών. Αλλά για το σύνολο – τίποτα. Ούτε ένα χαρτί να σηματοδοτεί τις θύρες (είναι καμιά 20αριά) τους διακόπτες, τις ρυθμίσεις του κουτιού. Διάβολε, όταν ξοδεύεις χίλια ευρώ για έναν σκέτο υπολογιστή (χωρίς οθόνη, ηχοσύστημα, πληκτρολόγιο και ποντίκι) δικαιούσαι κάτι καλύτερο.

Έστησα το μηχάνημα, το ξεκίνησα, και πήρα τηλέφωνο την τεχνική υποστήριξη για τις λεπτομέρειες. Αλλά και ο αρμόδιος τεχνικός δεν είχε τις απαντήσεις. Με ξαναπήρε αργότερα αφού έψαξε το πράγμα και μου έδωσε μερικές (μάλλον ασαφείς) πληροφορίες. Επίσης ζήτησα να μιλήσω με κάποιον ανώτερο τεχνικό για ένα (κατά τη γνώμη μου) πρόβλημα στην σύνθεση του μηχανήματος, αλλά δεν έγινε εφικτό.

Για όλα μπορεί να φταίει ο Αύγουστος. Αλλά μπορεί να φταίει και η «υπεροψία και μέθη» της επιτυχίας. Ελπίζω να μην είναι το δεύτερο. Θα με στενοχωρούσε πολύ!

Βρίστε με!

«Στην κοινωνία που ονειρεύονται τα ‘συριζάκια’, τα ‘αριστεροχαρούμενα’, το να είσαι στον σύλλογο αποφοίτων του Κολεγίου θα’ ναι βρισιά…».  

Αυγή  2.8.2013*

Ποιος άνθρωπος – και ιδιαίτερα ποιος αριστερός – θα μπορούσε να γράψει αυτή την τόσο ρατσιστική φράση; Να στοχοποιήσει χιλιάδες ανθρώπους, μόνο και μόνο γιατί αποφοίτησαν από ένα σχολείο; Φαντάζομαι πως η επόμενη φάση θα είναι ο κοινωνικός και επαγγελματικός τους αποκλεισμός. 

Βρίστε με και αν θέλετε φτύστε με λοιπόν, αριστεροχαρούμενα Συριζάκια. Είμαι στο σύλλογο αποφοίτων από το 1954. Σπούδασα στο Κολέγιο με υποτροφία (στην αρχή 50%, μετά 100%). Αλλιώς ο πατέρας, δημόσιος υπάλληλος, δεν θα επαρκούσε.

Συμμαθητές μου ήταν και παιδιά αριστερών – και καθηγητές μου επιφανείς αριστεροί που είχαν βρει καταφύγιο στο ελεύθερο τότε σχολείο. (Αργότερα αποκαταστάθηκαν και σταδιοδρόμησαν στα ΑΕΙ). Μια Κυριακή ο Ριζοσπάστης είχε τα ονόματά μας επειδή διαβάσαμε «απαγορευμένα ποιήματα» σε μία συγκέντρωση.

Δεν έγινα αριστερός στο Κολλέγιο αλλά πολλοί άλλοι έγιναν. Αυτούς τουλάχιστον θα έπρεπε να σεβαστούν τα συριζάκια. Αλλά και όλους τους άλλους, μια και τέτοιες ριζοσπαστικές κατηγοριοποιήσεις δεν ταιριάζουν σε ελεύθερους ανθρώπους.

Αλλά ποιος είπε πως οι σημερινοί αριστεροί είναι ελεύθεροι άνθρωποι; Καταπιέζονται από τα ίδια τους τα πάθη και την μικροψυχία τους. Αιδώς, Αργείοι!

_____________________________
*Το κείμενο της Αυγής το διάβασα στο άρθρο του συναπόφοιτου Διονύση Γουσέτη στην Καθημερινή της 7.8.13

Αρρώστια στις διακοπές

Είναι να μη σου τύχει. Συνέβη στις δεύτερες διακοπές. Οξεία γαστροεντερίτιδα τρεις μέρες και συνεχίζει. Εμετοί,  κενώσεις εναλλάσονται με κινηματογραφική ταχύτητα. Καλό να εχεις σύζυγο γιατρό.  Το ξενοδοχείο γίνεται νοσοκομείο. Στην φωτογραφία,  πανω από την τηλεόραση, ο ορός...

Ο ιδιωτικός Έλλην

Τελικά οι διακοπές μου έγιναν στο χωριό Πούλιθρα, στο Μυρτώο Πέλαγος, κάτω από το Λεωνίδιο. Όμορφο μέρος, καθαρό και ήσυχο. Έφερα μαζί μου πολλές φωτογραφίες από τις ακτές και το βουνό του Πάρνωνα που θα εικονογραφήσουν επόμενες αναρτήσεις. Αυτή το φορά όμως θέλω να επιμείνω σε κάτι που μου έκανε (αλγεινή) εντύπωση.

Οι τρεις φωτογραφίες που ακολουθούν απέχουν μεταξύ τους ελάχιστα χιλιόμετρα. Στην ίδια ακτή, κοντά και μέσα στο χωριό Λιβάδι, φαίνονται και από την Εθνική οδό που ανεβαίνει από το Λεωνίδιο. Τρεις ωραίες παραλίες έχουν υποστεί απίθανη μεταχείριση και κανείς δεν μοιάζει να νοιάζεται

Στην πρώτη ο ιδιοκτήτης έχει χτίσει το σπίτι του μέσα στην πλαζ. (Αντίστοιχο θέαμα είχα δει πριν χρόνια και στην Φοινικούντα της Μεσσηνίας, όπου ένα σπίτι έκοβε την παραλία στα δύο). Αλλά και το άλλο σπίτι στο βάθος έχει κλείσει γιαλό με την μάντρα του.

Στην δεύτερη, δύο ή τρεις ιδιοκτήτες έχουν αποκλείσει την παραλία με σπιτια και μάντρες κυριολεκτικά "επάνω στο κύμα". Απορώ μάλιστα πως δεν τις έχουν γκρεμίσει τα χειμωνιάτικα κύματα.

Στην τρίτη ο ιδιοκτήτης μιάς βυζαντινόμορφης βίλας (αν κρίνω από τους ...τρούλους) έχει φτιάξει τσιμεντένιο δρόμο προς το σπίτι και την μικρή παραλία, μόνο που η είσοδός του επάνω στην εθνική οδό κλείνεται από βαριά καγκελόπορτα. Έτσι, η όμορφη πλαζ γίνεται ιδιωτική μια και από ότι είδα δεν υπάρχει άλλη δυνατότητα πρόσβασης.

Για όλα αυτά θα πρέπει να απονεμηθούν έπαινοι στις αρμόδιες αρχές (πολεοδομίες, κ.ά.) της Αρκαδίας που τηρούν τους νόμους και τις διατάξεις για το χειμέριο κύμα, την πρόσβαση στις ακτές, κλπ.

Να σας αποζημιώσω: μία φωτογραφία από τους γλυκύτατους όρμους του Φωκιανού, προς τον νότο. Αυτούς δεν τους έχει κλείσει ακόμα κανείς - αλλά εκεί βασιλεύουν οι ...σφήκες. Προσοχή!

Και μία αναμνηστική: Πανσέληνος στα Πούλιθρα από τον εξώστη του ξενοδοχείου "Βυζαντινόν" όπου μέναμε.

 

Από το τάμπλετ

Τελευταία μέρα στην παραλία.  Μία κατευθείαν φωτογραφία. Τα πολλά λόγια και εικόνες, μετά την επιστροφή.

Εναντίον του Καβάφη

Ο Κώστας Κουτσουρέλης, νέος και ευφυής συγγραφέας, έγραψε ένα βιβλίο προσπαθώντας με πολλά λογικά και φιλολογικά επιχειρήματα να αποδείξει πως ο Καβάφης δεν είναι μεγάλος ποιητής.

Τι μάταιο εγχείρημα! Η γοητεία ενός και μόνο στίχου του Καβάφη, σκορπίζει στο κενό όλα του τα επιχειρήματα. Η ποίηση είναι μαγεία. Δεν αντιμετωπίζεται με επιχειρήματα. Αλλιώς θα μπορούσαμε να αποδείξουμε γεωμετρικά την αξία ή την απαξία της.

Ακόμα και ο Ελύτης, που δεν συμπαθούσε τον Καβάφη, θεωρώντας τον κορυφαίο εκπρόσωπο της «επίπεδης ποίησης», της αντίθετης με την δική του «πρισματική», παραδεχόταν ανεπιφύλακτα το ποιητικό του μέγεθος.

Διαβάζοντας  το βιβλίο του Κουτσουρέλη ένα πράγμα προσπαθούσα να καταλάβω: γιατί το έγραψε. Μόνο σαν άσκηση στον ήσσονα λόγο των σοφιστών μπορώ να το εκλάβω. Αλλά και πάλι τον αδικεί…  

Φυγή στο άγνωστο

Φεύγω για διακοπές σε ένα μέρος που δεν έχω ξαναπάει - κι ούτε ξέρω κανένα που το έχει επισκεφθεί. Εντελώς στο άγνωστο πάω και είμαι σίγουρος πως θα δοκιμάσω εκπλήξεις. Ελπίζω καλές.

Υπόσχομαι πάντως να σας γράψω εντυπώσεις, με φωτογραφίες και ίσως (αν χρειάζεται) βίντεο. Αν μου αρέσει πολύ όμως, δεν θα σας γράψω πού είναι. Δεν θέλω να καλλιεργήσω την δημοφιλία και την πολυκοσμία. Ένας από τους λόγους που το επέλεξα είναι ακριβώς αυτός - η επιδίωξη της μοναξιάς.

Παλιά είχα μία λίστα από ωραία μέρη που ήταν οι κρυφές μου διευθύνσεις. Ένα-ένα όμως αναγκάστηκα να τα σβήσω μια και τα "ανακάλυπταν" οι τουριστικές ορδές. Για να δω αν τώρα θα προσθέσω ένα όνομα.

Καλό καλοκαίρι σε όλους!

________________________________________________
Η φωτογραφία είναι από το βιβλίο μου "Το Φως των Ελλήνων" (3η έκδοση από το Μουσείο Μπενάκη). Περιέργως έχει τραβηχτεί πριν 30 χρόνια περίπου 60 χιλιόμετρα βόρεια από το μέρος που θα πάω...

Κωλόγερος

 Χθες βράδυ κάποιος με αποκάλεσε «κωλόγερο». Ένα ταξί ξεφόρτωνε πελάτη, είχε κλείσει την διασταύρωση, ενώ είχε άφθονο χώρο μπροστά του. Άναψε το δικό μου πράσινο, ακίνητος ο ταξιτζής. Κορνάρισα για να παραμερίσει. Ένας άλλος (συνάδελφος του;) μου φώναξε: «Άντε ρε κωλόγερε!».

Ερχόμουν από μία βραδιά με νέους ανθρώπους. Ένας ανεψιός, 30 ετών γιορτάζει μία κόρη 3 μηνών. Η παρέα, φίλοι του, συνομήλικοι και οι στενοί συγγενείς. Ακόμα και τα πεθερικά ήταν 20 χρόνια νεότεροι από μένα. Ανάμεσα στους 3 μήνες, τα 30 και τα 55 χρόνια ένιωθα σαν προϊστορικό απολίθωμα.

Η βραδιά τραβούσε και με κουράζει το ξενύχτι. Φεύγοντας ένιωθα 108 ετών Ήρθε και ο κωλόγερος και με αποτέλειωσε. Πρώτη φορά έχασα τον δρόμο μου στην Αθήνα.

Δεν έκλεισα μάτι. Όλη νύχτα σκεπτόμουν αυτά τα χωριά στην Ιαπωνία, όπου τους γέρους, μετά μία ηλικία, τους ανεβάζουν ψηλά στο βουνό και τους αφήνουν εκεί να πεθάνουν. Είχα δει μία ωραία ταινία, δεν θυμάμαι τον τίτλο. Ίσως είναι πιο σοφοί από μας, οι Ιάπωνες.

 __________________________________

Υ. Γ. Την φωτογραφία την τράβηξα στη Μάνη, πριν 30 χρόνια.
Υ. Γ. 2: Πολλοί μου θύμισαν πως η ταινία λεγόταν "Μπαλάντα του Ναραγιάμα".
Υ. Γ. 3: Μερικοί κατάλαβαν λάθος την αντίδρασή μου. Δεν με στενοχώρησε τόσο η χυδαία και ρατσιστική βρισιά - όσο το γεγονός ότι εκείνη τη στιγμή ένιωθα σαν κωλόγερος.

Κατά του υπουργείου

Ας δηλώσω αρχικά ότι κάθε ανάμιξη της εξουσίας στα του πνεύματος με ωθεί σε καχυποψία. Ο πνευματικός άνθρωπος και ιδιαίτερα ο δημιουργός είναι φύσει και θέσει ελευθεριακός αν όχι αναρχικός – με την έννοια ότι δεν συμπλέει με εξουσίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι στα ολοκληρωτικά καθεστώτα η παραγωγή έργων τέχνης υπήρξε μηδαμινή. Στα εβδομήντα χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης ή τα δεκαπέντε του ναζισμού, η μόνη αξιόλογη παραγωγή έγινε από εξόριστους ή αντιφρονούντες. Η λεγόμενη «στρατευμένη τέχνη» μόνο ως παράδειγμα προς αποφυγήν χρησιμεύει. Και δεν είναι μόνον η εξουσία αλλά και η γραφειοκρατία που είναι αντιπνευματική.

Κράτη με μεγάλο πολιτιστικό έργο δεν διαθέτουν υπουργείο πολιτισμού – παράδειγμα η Γερμανία που ξοδεύει περισσότερα χρήματα από οποιαδήποτε άλλη χώρα, συντηρεί δεκάδες όπερες (51 μεγάλες, με πλήρες ρεπερτόριο), 133 συμφωνικές ορχήστρες, εκατοντάδες θέατρα, μουσεία, βιβλιοθήκες, ερευνητικά κέντρα, κλπ. Τα ομόσπονδα κράτη έχουν το καθένα έναν τοπικό υπουργό-συντονιστή για το πολιτισμικό έργο, αλλά η ίδρυση, οργάνωση, χρηματοδότηση, συντήρηση των θεσμών, επαφίεται στην τοπική αυτοδιοίκηση.

Σε πολλές χώρες, εκτός από την τοπική αυτοδιοίκηση, παίζει σημαντικό ρόλο, η ιδιωτική πρωτοβουλία αλλά και η επιχειρηματικότητα. Στις ΗΠΑ απλώς δεν υπάρχουν ομοσπονδιακοί κρατικοί θεσμοί. Μερικές από τις διασημότερες ορχήστρες και όπερες του κόσμου, τα μεγαλύτερα μουσεία, είναι κοινωφελή ιδρύματα, μη κερδοσκοπικές εταιρίες, σύλλογοι – αλλά ακόμα και επιχειρήσεις. Αυτό επεκτείνεται και στην Ευρώπη. Π.χ. η μεγαλύτερη όπερα της Γερμανίας (του Μπάντεν-Μπάντεν, με 2500 θέσεις) είναι ιδιωτική επιχείρηση.

Πουθενά δεν έχει αποδειχθεί πως η παρουσία ενός Υπουργείου Πολιτισμού προάγει τον πολιτισμό. Φυσικά ούτε το αντίθετο αποδεικνύεται. Πάντως οι πιο δημιουργικές εποχές της ανθρωπότητας (είτε ήταν η αρχαία Αθήνα, η Φλωρεντία της Αναγέννησης, το Παρίσι της Μπελ Επόκ, ή η Βιέννη του Μεσοπολέμου) δεν είχαν πίσω τους κρατικό διαχειριστή.   

Σύγκριση ανάμεσα σε χώρες με συγκεντρωτικό πολιτιστικό μάνατζμεντ (παράδειγμα Γαλλία) και χώρες με αποκεντρωμένο σύστημα δεν είναι εφικτή γιατί το πολιτιστικό προϊόν δεν βαθμολογείται ούτε αξιολογείται και επιπλέον η παρουσία του οφείλεται σε πολλαπλούς αστάθμητους παράγοντες.

Και για να έρθουμε στα δικά μας. Μόνο η Μελίνα είχε ένα προσωπικό όραμα για τον πολιτισμό. Διαφωνούσα με αρκετές από τις απόψεις της και είχα τότε δημοσιεύσει τις ενστάσεις μου. Αλλά, εν πάση περιπτώσει, είχε μία άποψη.  Όλοι οι άλλοι υπουργοί, είτε δεν μπόρεσαν, είτε δεν πρόλαβαν να αφήσουν κάτι πίσω τους.

 

Με αποκορύφωση τον τελευταίο, που θα μείνει στην μνήμη

μας  για Ηροστράτειους λόγους: ως ο άνθρωπος που κατάργησε το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου. (Ήταν ο πρώτος εν ψυχρώ αποκεφαλισμός – ακολούθησε η ΕΡΤ).

Πάντως η υπενθύμιση ότι το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού υπήρξε δημιούργημα της Χούντας, δεν έχει μόνον ιστορική σημασία. Η εξουσία γύρευε τότε ένα άλλοθι. Νόμιζε ότι με την ίδρυση του υπουργείου θα δημιουργούσε πνευματικό χώρο. Απέδειξε όμως ότι ένα υπουργείο δεν φέρνει την άνοιξη. Έκτοτε η απόδειξη επιβεβαιώθηκε πολλές φορές.

______________________________________________

Δημοσίευθηκε στην "Καθημερινή της Κυριακής" 7.7.13. Την θέση υπέρ της ύπαρξης υπουργείου έγραψε ο Χρήστος Χωμενίδης. Και τα δύο κείμενα εδώ:
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_07/07/2013_525946
 

Ανοίξαμε και σας περιμένουμε!

Μετά από δεκαέξη χρονια το δικτυακό μου σπίτι αναβαθμίστηκε, ανακαινίστηκε και δέχεται επισκέπτες. Το παλιότερο συγγραφικό site στο Ελληνικό Διαδίκτυο και ένα από τα πρώτα στον κόσμο συνεχίζει την πορεία του, ανανεωμένο. Η νέα δομή και μορφή οφείλεται στην εταιρία Linakis Digital. Η διεύθυνση γνωστή:

http://www.ndimou.gr/

Κοπιάστε!

Ανυπακοή, τζαμπατζηλίκι, και Βασιλεία των Ουρανών

Ο γνωστός σχολιαστής της Αριστεράς, Νάσος  Θεοδωρίδης, μου στέλνει κατά καιρούς σχόλιά του.  Μόλις έλαβα αυτό:

 

"Με χαρά διαπίστωσα και σήμερα ότι ΚΑΝΕΝΑΣ οδηγός λεωφορείου δεν εφαρμόζει το νέο απαράδεκτο αντιτζαμπατζίδικο σύστημα υποχρεωτικής εισόδου από την μπροστινή πόρτα.....

 

Αυτό από μόνο του είναι θετικό και φανερώνει την ύπαρξη αλληλεγγύης μεταξύ των εργαζομένων....

 

Εννοείται ότι κι εγώ όσες φορές βρέθηκα στη στάση προέτρεπα με έμφαση τους επιβάτες να μπαίνουν κανονικά από τη μεσαία και την πίσω πόρτα.....

 

Λέτε η Ν.Δ. να βγάλει και νέα ανακοίνωση εναντίον μου, όπου εκτός από εθνοπροδότη να με καταγγέλλει και ως λάτρη της ανομίας ??...Χαχαχαχαχα...

 

Νάσος".

 

Είναι η προέκταση της γνωστής θεωρίας: επανάσταση δια της καταστροφής. Αν χρεοκοπήσουν οι συγκοινωνίες και κατ' επέκταση το κράτος,  με το συνεπές τζαμπατζηλίκι θα φτάσουμε στην ουτοπία του "δεν πληρώνω" - όπου όλα θα είναι τζάμπα για όλους. Τα έχουμε ξανακούσει αυτά: Μέλλουσα ζωή, Βασιλεία των Ουρανών, κλπ.

Υστερόγραφα στο Ζάλογγο

Υ. Γ. 1. Μέγας αχός ακούστηκε, πολλά ντουφέκια πέφτουν. Εκατοντάδες μηνύματα και σχόλια σχετικά με τα άρθρα μου υπέρ της Ρεπούση (και της Αλήθειας). Το πιο συμπαθητικό μου το έστειλε η κ. Ο. Μπ. υπερασπιζόμενη την ομορφιά και την αναγκαιότητα των μύθων. Και νιώθω υποχρεωμένος (απέναντι στο θέμα) να παραθέσω εδώ την απάντησή μου:

Φυσικά είναι οι μύθοι και ωραίοι κι αναγκαίοι και χρήσιμοι. Όμως όταν είναι αυθόρμητοι, καθαροί, ποιητικοί μύθοι - και όχι υποβολιμαία προπαγάνδα. Π.χ. η ιστορία του Κρυφού Σχολειού και της Αγίας Λαύρας επινοήθηκαν και διαδόθηκαν από την Εκκλησία τριάντα χρόνια μετά την Επανάσταση – κι αυτό για να ξεπλύνουν τις ιστορικές της ευθύνες που 400 χρόνια στήριζε τους Τούρκους και κυνηγούσε το ελεύθερο πνεύμα. (Μάθετε για τον Μεθόδιο Ανθρακίτη που τόλμησε να διδάξει Νεύτωνα και πέθανε σε μπουντρούμι). Οι Σουλιώτισσες δεν ήταν καν Ελληνίδες, οι άντρες  τους ήταν διάσημοι Αλβανοί κατσικοκλέφτες (γι αυτό τους κυνήγησε ο Αλή Πασάς) και το περιστατικό συνέβη 15 χρόνια πριν την Επανάσταση. Όμως με τον μύθο του Ζαλόγγου τις εντάξαμε στην εθνική παράδοση, ότι «πέθαναν γενναία υπέρ πατρίδος». Ποιας πατρίδος;

Υ. Γ. 2. Έμαθα ότι η κυρία Αρβελέρ «κατακεραύνωσε» τηλεοπτικά την Ρεπούση:  Η διάσημη αυτή πολυθεσίτισσα κυρία (που, από τα πολλά αξιώματα, τα τελευταία 35 χρόνια σπάνια έβρισκε χρόνο να ασχοληθεί με την επιστήμη), ήταν φυσικό να υπερασπιστεί την παράδοση, η οποία την τρέφει.

Σώτη κι εγώ στον Ιανό

Για όσους δεν μπόρεσαν να έρθουν:
http://youtu.be/e1KkT6YiLEg

 

Τεχνολογία και τρίτη ηλικία

Όσο γερνάω, τόσο περισσότερη και καλύτερη τεχνολογία χρειάζομαι. Δεν εννοώ μόνον την ιατρική τεχνολογία που μου μετράει την πίεση, το σάκχαρο, τα λιπίδια. Σίγουρα και αυτή.

Ούτε μόνο την υποστηρικτική τεχνολογία που με βοηθάει να βλέπω (γυαλιά, τεχνητοί φακοί) να μασάω (τεχνητά δόντια, εμφυτεύματα) να ακούω (ακουστικά κλπ.).

Κυρίως εννοώ την τεχνολογία που με συμπληρώνει και με προεκτείνει – αυτή που από χρόνια ονομάζω προεκτατική. Π. χ.: στην ηλικία μου δεν μπορώ να τρέξω ούτε 100 μέτρα. Χρειάζομαι λοιπόν ένα αυτοκίνητο που να κάνει 0-100 σε κάτω από 10 δευτερόλεπτα, για να μου δίνει την ψευδαίσθηση της ταχύτητας. Ένα αυτοκίνητο με γρήγορο και ακριβές τιμόνι, καλά κρατήματα  και φρένα,  να μου δίνει την αίσθηση της ευελιξίας.  Όσο λιγότερο ακμαίος είμαι εγώ, τόσο πιο ακμαίο και ζωντανό θέλω να είναι το κινητικό μου συμπλήρωμα.

Επειδή η μνήμη μου εξασθενεί, χρειάζομαι έναν υπολογιστή με μεγάλη μνήμη και γρήγορη σύνδεση στο Διαδίκτυο, που να μου βρίσκει ότι ψάχνω. Και φυσικά με ένα γρήγορο επεξεργαστή και δυνατή κάρτα οθόνης. Ακόμα ένα έξυπνο κινητό με επίσης ταχύτατο επεξεργαστή, τετραπύρηνο ή και οκταπύρηνο, σε πολλά μεγκαχέρτς και μεγάλη οθόνη, άνετη στο διάβασμα. Δεν θα με χάλαγε και ένα καλό τάμπλετ…

Όσο πιο αδύναμος γίνομαι, τόσο πιο δυνατά εργαλεία απαιτώ. Η τεχνολογία έχει αλλάξει τα γηρατειά. Όχι μόνο έχει παρατείνει την διάρκεια της ζωής, όχι μόνο με την επανάσταση του Βιάγκρα (που σεμνότυφα αποσιωπούμε) έχει επεκτείνει την σεξουαλική δραστηριότητα, αλλά μας δίνει και τα μέσα να νιώθουμε ακμαίοι και δυνατοί, ακόμα κι όταν πια δεν είμαστε.

Οι περισσότεροι υπερήλικες εξαρτώνται απόλυτα από την τεχνολογία των φαρμάκων – χάρις σε αυτά λειτουργούν σωστά καρδιά, νεφρά και στομάχι – να το θυμούνται αυτό οι αντίπαλοι της τεχνολογίας…

Νέος ανεβαίνεις δύο-δύο τις σκάλες, μεγάλος χρειάζεσαι οπωσδήποτε το ασανσέρ. Θέλεις δυνατότερο φως όταν διαβάζεις, θέλεις περισσότερη ζέστη το χειμώνα και δροσιά το καλοκαίρι. Όλα αυτά είναι τεχνολογικά επιτεύγματα. Τα θεωρούμε συχνά αυτονόητα – τόσο απλά, όπως το ότι  ανάβει το φως όταν γυρίσουμε τον διακόπτη. Ε! λοιπόν χρειάστηκαν αιώνες μελέτης και έρευνας για να πραγματοποιηθεί αυτό το το κλικ.

Λένε για τους νέους. Όμως οι γέροι χρειάζονται περισσότερο τα τεχνήματα. Αγκαλιά πάνε τεχνολογία και τρίτη ηλικία – να το θυμάστε αυτό!

Η Σώτη Τριανταφύλλου κι εγώ συζητάμε για την τεχνολογία και τους νέους - χθές στον Ιανό. Το κείμενο αυτό το διάβασα εκτός προγράμματος. Φωτογραφίες Π. Αριστοτελίδης.

ΔΥΟ ΣΧΟΛΙΑ

Χθες όταν ανακοινώθηκε το κλείσμο της ΕΡΤ, έγραψα στο Facebook:

Όπως όταν κάποιος πεθάνει θυμόμαστε μόνο τα θετικά έτσι και με την ΕΡΤ. Ξαφνικά σκέφτηκα το Τρίτο Πρόγραμμα, τον "Κόσμο", το "Παρασκήνιο", και ξέχασα όλα αυτά που με ενοχλούσαν και με νευρίαζαν. Βλέποντας πάλι όλους αυτούς, που χρόνια βρίζανε την Δημόσια Τηλεόραση, να την υπερασπίζονται λάβροι, αποστασιοποιήθηκα.
Τελικά κανένα θέμα δεν έχει ούτε μία ούτε δύο πλευρές, αλλά πολλές...

Κι όταν στα σχόλια έπεσε η λέξη «εξυγίανση» πρόσθεσα:

Η "εξυγίανση" το μόνο που θα κατάφερνε θα ήταν μία απεργία διαρκείας από την ΠΟΣΠΕΡΤ και το πράγμα θα κολλούσε εκεί. Επειδή γνωρίζω την ΕΡΤ από μέσα επί 40 χρόνια έχω ζήσει πολλές απόπειρες βελτίωσης που απέτυχαν παταγωδώς. Δεν συμφωνώ βέβαια και με το αυταρχικό κλείσιμο αλλά φοβάμαι πως το πρόβλημα δεν θα λυνόταν εύκολα.

Προσθέτω ότι ίσως (χωρίς να το ξέρει κανείς) είμαι ίσως ο πρώτος που έριξε την ιδέα μιας ριζικής αναδόμησης. Το 1980, ο τότε πρωθυπουργός Γεώργιος Ράλλης, μου ζήτησε μία πρόταση για την αναδιάρθρωση και εξυγίανση της ΕΡΤ. Παρεδόθη την 5.8.1980 και δημοσιεύεται στο τέλος του (δυσεύρετου τώρα) βιβλίου μου «Παρακμή και Πτώση της Νέας Δημοκρατίας» (Νεφέλη 1982). Ξαναδιάβασα τις προτάσεις μου και τις βρήκα ενδιαφέρουσες και επίκαιρες, μετά από 33 χρόνια. Φυσικά δεν άλλαξε κάτι, ο Γεώργιος Ράλλης, ευγενέστατος, με ευχαρίστησε στο τηλέφωνο λέγοντας πώς συμφωνεί με τις προτάσεις μου αλλά δυστυχώς για την τηλεόραση δεν μπορεί να γίνει τίποτα...

Υ. Γ. Γιατί Άννα;



Η παλαιά μου φίλη, δημοσιογράφος Άννα Γριμάνη, κρατάει μία στήλη στο περιοδικό «Κ» της Κυριακάτικης Καθημερινής, με τίτλο «Πατριδογνωσία». (Έγινε και τηλεοπτική εκπομπή). Πρόκειται για σύντομες συνεντεύξεις με έλληνες του εξωτερικού για το πώς βλέπουν την σημερινή Ελλάδα.

Την Κυριακή, 9. 6., στην συνέντευξη με τον κ. Γιάννη Βεντίκο, δημοσιεύθηκε μία  ακατανόητη παράγραφος. Την παραθέτω σε φωτογραφία. Προφανώς ο «σύγχρονος ήρωας» είμαι εγώ, και η «Δυστυχία» (σκέτη) είναι το βιβλίο μου: «Η Δυστυχία του να είσαι Έλληνας» μια και το παράθεμα που ακολουθεί είναι κατά λέξιν ο αφορισμός αριθ. 82 του βιβλίου.

Γιατί άραγε η παράλειψη του ονόματός μου, και το κουτσούρεμα του τίτλου; Εκτός από όλα τα άλλα, τα ακατανόητα κείμενα είναι κακή δημοσιογραφία!

___________________________________________________

Y. Γ.  Με email του, ο κ. Γιάννης Βεντίκος με πληροφορεί ότι "Η παράγραφός αυτή μεταφέρθηκε ακριβώς όπως την έστειλα (ηλεκτρονικά)".

Χαίρομαι που η Άννα Γριμάνη είναι αθώα του αίματος. Εξακολουθώ πάντως να πιστεύω πως η παράγραφος είναι δυσνόητη και θα έπρεπε η δημοσιογράφος, ή η σύνταξη να την είχαν διευκρινίσει έστω με έναν αστερίσκο.

Χαμένος παιδικός Παράδεισος

Μετά τον πόλεμο πουλήθηκε το μοναδικό ακίνητο από την προίκα της μητέρας μου. Την ίδια εποχή ο συνεταιρισμός εφοριακών απέκτησε την κυριότητα μιας έκτασης στο Νέο Ψυχικό. Ο πατέρας, ισόβιος σχεδόν διευθυντής στην Α’ Αθηνών (που τότε κάλυπτε την περιοχή έντεκα σημερινών εφοριών) διάλεξε για μας ένα προνομιούχο γωνιακό διπλό οικόπεδο και αποφάσισε να χτίσει.

Το σπίτι τελείωσε γρήγορα. Δώδεκα χρονών ήμουν όταν μετακομίσαμε εκεί. Τα δύο χρόνια που ακολούθησαν ήταν ίσως τα πιο όμορφα της ζωής μου. Είχα δικό μου κήπο, έναν ασπρόμαυρο σκύλο, τον Πρενς, και αμολιόμουν με το ποδήλατό μου στο σχεδόν ακατοίκητο Ψυχικό που ήταν κι αυτό σαν μεγάλος κήπος.

Η ευτυχία δεν κράτησε πολύ. Ο πατέρας είχε χτίσει ένα σπίτι μεγάλο και άβολο, μονοκατοικία με σχεδόν τρία πατώματα, που η μόνιμα ασθενική μητέρα δεν μπορούσε να το κουμαντάρει. Εν τω μεταξύ είχε χτιστεί η πολυκατοικία του γαμπρού μου στην Κυψέλη κι έτσι βρεθήκαμε κάτοικοι ισόγειου διαμερίσματος στην οδό Σύρου.

 

Ήταν κάτι σαν την έξοδο από τον παράδεισο. Με πόνεσε πολύ.

Το σπίτι στο Νέο Ψυχικό νοικιάστηκε σε ξένους (νομίζω υπάλληλοι πρεσβείας). Ήταν (κατά παράκληση της μητέρας) γραμμένο στο όνομά μου. Τον καιρό που σπούδαζα στην Γερμανία, ο πατέρας μου ζήτησε να τον εξουσιοδοτήσω για να το πουλήσει. Είχε βρει μία πολύ καλή ευκαιρία και θα μου αγόραζε διαμερίσματα που θα έδιναν καλύτερο εισόδημα – άσε που θα νοικιάζονταν πιο εύκολα.

Παράλληλα μου ήρθε τηλεγράφημα της μητέρας, που με ικέτευε να μην συναινέσω στην πώληση. «Ο πατέρας σου έχει χρέη και τα χρήματα θα εξαφανιστούν» έγραφε. Αλλά δεν ένιωθα πως είχα το ηθικό δικαίωμα να αρνηθώ.

Το σπίτι πουλήθηκε, τα χρήματα εξαφανίστηκαν κι έχασα το μοναδικό μου περιουσιακό στοιχείο, με όλες τις μνήμες της παιδικής μου ηλικίας.

Πριν από τρεις μέρες περπατούσα στο Νέο Ψυχικό. Το σπίτι ήταν εκεί – ένα από τα λίγα που δεν έγιναν πολυκατοικίες. Καλά συντηρημένο. Με συγκίνηση είδα λεπτομέρειες από τον κήπο και την είσοδο. Σαν τον κλέφτη το φωτογράφησα μέσα από τα κάγκελα.

Το κάποτε και παρ’ ολίγον σπίτι μου…