Κυριακή, Απριλίου 11, 2021

Άξιος ο μισθός μου;

Τα τελευταία του χρόνια, ο Μπάρμπα Γιάννης ο  Σκαρίμπας, εξαίρετος συγγραφέας και στοιχειό της Χαλκίδας, υπέγραφε βάζοντας δίπλα στο όνομά του τη λέξη «Απαράσημος», θέλοντας έμμεσα να διαμαρτυρηθεί για τα βραβεία και τα παράσημα που παίρνανε άλλοι συγγραφείς, πολύ κατώτεροι και ευτελέστεροι από αυτόν – αλλά καλά δικτυωμένοι. Έκανε πως δεν τον ένοιαζε, αλλά άμα μιλούσες μαζί του, κάπου ξεχώριζες το παράπονο.

«Απαράσημος» είμαι κι εγώ, παρά τα δεκάδες βιβλία και τα χιλιάδες άρθρα που έχω γράψει. (Όχι δηλαδή πως θα φορούσα ποτέ παράσημο, αν μου το έδιναν…)

Δεν θα έλεγα ότι δεν με ενοχλούσε αυτή η αδικία (καλά να μην βραβευθείς, αλλά να μην αναφέρεσαι καν, ανάμεσα στους δεκάδες υποψήφιους κάθε χρόνου;) και στην αυτοβιογραφία μου έχω παραπονεθεί για αυτό. Όμως, με τα χρόνια, μου πέρασε αυτή η αντίδραση, ιδιαίτερα βλέποντας την αδιαφορία του κοινού αλλά και των περισσότερων κριτικών προς τα βραβευμένα βιβλία.

Αντίθετα άρχισα να εστιάζω ιδιαίτερα στην αντίδραση του αναγνώστη, που τώρα, στην ψηφιακή εποχή, είναι πολύ πιο εύκολο να πλησιάσει τον συγγραφέα. Τον καιρό που αυτό το μπλογκ ήταν στις αρχές του (κι εγώ δεκαέξι χρόνια νεότερος) τα σχόλια του κοινού που συνόδευαν κάθε δημοσίευση μου στο Διαδίκτυο ήταν πάντα εκτενέστερα και συχνά πιο σημαντικά από το δικό μου κείμενο. Όποιος θέλει να τα βρει δεν έχει παρά να πληκτρολογήσει www.ndimou.gr/el/blogs. Μόνο τα σχόλια, του πρώτου έτους, έφθασαν τις 90.000. Και το σημαντικό δεν ήταν μόνον ο αριθμός τους αλλά η ποιότητα των διαλόγων που μερικές φορές ξεπερνούσαν σε ενδιαφέρον το αρχικό μου κείμενο.

Βέβαια αυτές οι χιλιάδες σχόλια έφεραν και την καταστροφή του μπλογκ – δεν προλάβαινα πια ούτε να τα διαβάσω. Έτσι άρχισα να βάζω φίλτρα (είχαν μαζευτεί και οι σχετικοί …ρύποι) και στο τέλος αναγκάστηκα να τα κλείσω ολοσχερώς. Συνεχίζει τώρα στο Διαδίκτυο – μαζί με το Βήμα, κάθε Κυριακή.

Ο άλλος δείκτης του κοινού είναι η αλληλογραφία – ο καθένας μπορεί, πολύ εύκολα να βρει την ηλεκτρονική σου διεύθυνση. Παίρνω πολλά γράμματα από αναγνώστες. Σήμερα πήρα άλλο ένα, από  αυτά που αναπληρώνουν βραβεία και …παράσημα. Προέρχεται από μία καθηγήτρια φιλόλογο από την Θεσσαλονίκη που 35 χρόνια τώρα διδάσκει σε λύκεια.

Παραλείπω τις πρώτες αράδες:

…να σας ευχαριστήσω γιατί τα κείμενά σας συνέβαλαν σημαντικά στο διδακτικό μου έργο και τη μόρφωση των μαθητών μου- από την άποψη αυτή, είστε ο στοχαστής και συγγραφέας στον οποίο οφείλω τη μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη. Εκ των υστέρων στοχαζόμενη, αναρωτιέμαι πώς θα είχα καταφέρει να κάνω ενδιαφέροντα και δραστικά τα μαθήματα γύρω από την ελευθερία, την αμφιβολία, την τεχνολογία κ.ά. θέματα, χωρίς τα δικά σας κείμενα. Οι μαθητές και οι μαθήτριες μου τα αγάπησαν, όπως μου είπε κάποτε ένα κορίτσι για σας "αυτός ο άνθρωπος πάντα κάτι μετακινεί στον εγκέφαλό μου". Αυτές τις "μετακινήσεις" επεδίωκα και χαιρόμουν στα μαθήματά μου, και το πέτυχα, νομίζω αρκετά, χάρη σε σας, κύριε Δήμου. Έχετε την ευγνωμοσύνη μου. Να είστε καλά…

Να λοιπόν άλλο ένα βραβείο, που με συγκινεί περισσότερο από τα καθιερωμένα. Διότι αυτό που περιέγραψε η κυρία φιλόλογος, αυτό που της είπε η μαθήτριά της, είναι ακριβώς αυτό που επιδιώκω χρόνια τώρα. Να ταράξω λίγο τα νερά, να κλονίσω τις «βεβαιότητες», να διεγείρω την ζωντανή κριτική ορθολογική σκέψη, που τόσο λείπει από την  παιδεία και τη ζωή μας.

Την ίδια μέρα – τι σύμπτωση – πήρα ένα γράμμα από ένα καθηγητή Φυσικής, που θυμήθηκε ένα άρθρο μου στους 4Τροχούς, όπου περιέγραφα μία επίσκεψη μου στην τότε Ανατολική Γερμανία και πως τον επηρέασε πολιτικά και ιδεολογικά…

Τα βιβλία μου έχουν πουλήσει αρκετές χιλιάδες αντίτυπα, και τα άρθρα μου έχουν διαβαστεί από ακόμα περισσότερους αναγνώστες. Ξέρω ότι έχω ενοχλήσει πολλούς με τις «ανορθόδοξες» απόψεις μου – αλλά ελπίζω πως αυτές στάθηκαν αφορμή για σκέψεις και ίσως αναθεωρήσεις. Τότε μπορεί να δεχθώ πως ήταν «άξιος ο μισθός μου». (Και ποιος μισθός μου; Για το μπλογκ, δεν πληρώνομαι καθόλου...).

Κυριακή, Απριλίου 04, 2021

Σκαλαθύρματα 3.

1.   ΠΑΥΛΟΣ

Τώρα που ο Παύλος Κοτσώνης, ο σύντροφος της προέδρου μας Κατερίνας Σακελλαροπούλου βγήκε από την σκιά, είμαι πολύ ευτυχής που – χωρίς να πάρω την άδειά του – (δεν θα μου την έδινε) μπορώ να πλέξω το εγκώμιό του.

Τον γνωρίζω χρόνια. Πάντα έγραφε τα ωραιότερα και πιο βαθυστόχαστα κείμενα. Αλλά το ταλέντο αυτό δεν ήταν η σημαντικότερη αρετή του. Ο λόγος που τον θαυμάζω είναι το ήθος του. Πρόκειται μάλλον για τον εντιμότερο άνθρωπο που έχω γνωρίσει και παράλληλα τον πιο σεμνό. Παρά τις αναμφισβήτητες ικανότητές του.

(Ελπίζω να μη μου θυμώσει γι αυτά που γράφω).

Χάρηκα  που δέχθηκε να συνοδεύσει την πρόεδρο στη νέα της σταδιοδρομία. Θα την στηρίξει, πράγμα που της χρειάζεται, την στιγμή που βάλλεται συστηματικά με χυδαίο τρόπο.

Όχι βέβαια πως η Κατερίνα Σακελλαροπούλου ανήκει στους ανθρώπους που «ιδρώνει το αυτί τους». Όσο μικροκαμωμένη και εύθραυστη φαίνεται, τόσο ατσάλινη είναι στο βάθος.

2.    ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΟΡΤΑΣΜΟΎ

Στην οικογένειά μου έχαιρε μεγάλης εκτίμησης ένας μακρινός συγγενής. Τον αποκαλούσαμε «Ο θείος Μαρής» - το πλήρες όνομά του ήταν Μαρίνος Καλλιγάς. Το 1949 έγινε διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης. Η θεία μου, που ήξερε το ενδιαφέρον μου για τις εικαστικές τέχνες, μου κανόνισε μία συνάντηση μαζί του. Ακολούθησαν άλλες πολλές συναντήσεις. Από αυτόν έμαθα πολλά και για τις εικαστικές τέχνες αλλά και για την βυζαντινή εποχή που ήταν και το αντικείμενο των σπουδών του. Τον έδιωξε η Χούντα το 1969. Ένας σοφός, χαμογελαστός άνθρωπος.

Βλέποντας τα λαμπρά εγκαίνια της Νέας Πινακοθήκης τον θυμήθηκα, στριμωγμένο μέσα σε ένα γραφειάκι. Είχε μόλις γίνει η συγχώνευση με το κληροδότημα Αλεξάνδρου Σούτζου και οι πίνακες ξεχείλιζαν μέχρι το ταβάνι. Αχ! Πόσες φορές έχω ευχηθεί να έχουν οι Απόντες μάτια και να βλέπουν την συνέχεια των πραγμάτων για τα οποία πολέμησαν.

Σε δεύτερη σκέψη, ίσως είναι καλύτερα που δεν έχουν.

 3.      ΕΠΑΡΣΗ

Ωραία και επιβλητική ήταν η έπαρση της μεγάλης σημαίας πάνω στην Ακρόπολη. Φύσαγε βέβαια κρύος αέρας και φαντάζομαι πως οι παριστάμενοι θα ξεπάγιασαν ηρωικά.

Ακόμα πιο κρύα όμως ήταν η εκτέλεση του Εθνικού ‘Υμνου (a capella – χωρίς μουσική συνοδεία) από μία κυρία με δυνατή αλλά άγρια, ψυχρή φωνή. Από ότι ξέρω, οι εθνικοί ύμνοι απαιτούν χορωδία και μπάντα – δεν είναι δουλειά των σολίστ.

Γενικά το μουσικό μέρος του εορτασμού υστερούσε – οι μπάντες έπαιζαν σαν παλιές κασέτες. Αν εξαιρέσουμε βέβαια τον Καβάκο, μετά το δείπνο.

Του ρίχτηκαν βέβαια οι Αριστεροί γιατί κάποτε είχε δηλώσει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ τον είχε αναγκάσει να φύγει από τη Ελλάδα. Απογοητευμένος για την έλλειψη κάθε καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος, κουράστηκε να κάνει προτάσεις που δεν διάβαζε κανείς και αδιέξοδες προσπάθειες.

Ήταν η Ελλάδα των κλειστών τραπεζών, των μεγάλων υποσχέσεων, του Βαρουφάκη και του Δημοψηφίσματος.  Όλοι τότε θέλαμε να φύγουμε. Ο Καβάκος όμως ήταν μεγάλο όνομα, διεθνής καλλιτέχνης, παντού τον ζητούσαν. Εμείς πού να πάμε;

4.  ΟΙ ΠΙΟ ΤΙΜΙΟΙ ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ

Η Δήμητρα Στασινοπούλου είναι ταξιδιώτης-φωτογράφος. Μέσα στις τελευταίες δεκαετίες, μας έχει χαρίσει πολύτιμους τόμους με εικόνες και περιγραφές από τα πιο εξωτικά μέρη του κόσμου: Μπουτάν, Ινδία, Μπούρμα, Κίνα, μέχρι και την Παπούα-Νέα Γουινέα. Τα τελευταία χρόνια ανεβάζει τα βιβλία της στο Διαδίκτυο για να είναι προσιτά σε όλους. Το τελευταίο με συγκίνησε βαθύτατα και αποτελεί ίσως την σημαντικότερη προσφορά στον εορτασμό των 200 χρόνων.

Όπως όλοι ξέρουν (αλλά ελάχιστοι σε βάθος) η Επανάσταση ξεκίνησε στην τότε ονομαζόμενη Μολδοβλαχία – σήμερα Ρουμανία. Είναι η δεύτερη πατρίδα της Δήμητρας η οποία χρόνια τώρα φωτογραφίζει όλα τα ελληνικά ίχνη στην περιοχή.

Είναι πολλά και πολύ αξιόλογα: μνημεία, κτίρια, εκκλησίες, τοπία, παλάτια, επιγραφές, εικόνες. Φυλλομετρώντας το βιβλίο βλέπει κανείς πόσος Ελληνισμός πολέμησε και θυσιάστηκε εκεί, με επικεφαλής τους Υψηλάντη, που τα έδωσαν όλα για τον Αγώνα. Εδώ: https://www.yumpu.com/en/embed/view/0sZyuDrmLiAT8fIV

Κυριακή, Μαρτίου 28, 2021

Μία ασθενής γιορτάζει γενέθλια

Το σκεπτόμουν ενώ έβλεπα – από την τηλεόραση όπως όλοι – τα εορταστικά προγράμματα, την παρέλαση και τους υψηλούς επισκέπτες.

Αυτή η άτυχη χώρα γιορτάζει επέτειο, ενώ τα νοσοκομειακά κάνουν ουρές έξω από τα νοσοκομεία και χιλιάδες οικογένειες πενθούν.

Αλλά και πότε ήταν υγιής και χαρούμενη αυτή η χώρα;

Γεννήθηκε (με την βοήθεια των ξένων) μέσα από μία επανάσταση που περιλάμβανε δεκάδες εμφύλιους. Ο πρώτος (και ίσως καλύτερος) κυβερνήτης της (και ως γιατρός ήταν απαραίτητος) δολοφονήθηκε μέσα σε μία εξέγερση, ενώ ο Μιαούλης έκαιγε τον στόλο. Τι ακολούθησε; Όπως γράφει ο Γιώργος Δερτιλής «Από το 1821 ως το 2012 ή Ελλάδα έχει εμπλακεί σε τέσσερεις εμφύλιους και επτά εξωτερικούς πολέμους». Επιπλέον, συνολικά στους δύο αυτούς αιώνες, το ελληνικό κράτος πτώχευσε επτά φορές.

Τι να θυμηθεί κανείς στα διακόσια χρόνια;… Τις αρχικές ανόητες διαμάχες αυτοχθόνων και ετεροχθόνων; Την «ευγενή μας τύφλωση» στον πόλεμο του 1897 όπου οι Τούρκοι κόντεψαν να φτάσουν στην Αθήνα – και τους σταμάτησαν οι ξένοι;

Ναι, υπήρξαν και στιγμές δόξας και περηφάνειας – που όμως έσβησαν άσκημα στην τραγωδία της Μικρασιατικής καταστροφής. Πάνω από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες και πώς να τους ενσωματώσεις;

Κανονικά η Ελλάδα θα έπρεπε να είχε χαθεί μέσα στους εμφύλιους και τις χρεοκοπίες. Δεν ξέρω άλλη χώρα που να πέρασε δύο τόσο ταραγμένους και δολοφονικούς αιώνες. Όταν οι άλλες χώρες ξεπερνούσαν τα τραύματα του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου, εμείς πολεμούσαμε στο Γράμμο και το Βίτσι τον δικό μας εμφύλιο. Όταν άρχισε ένα κίνημα «άνοιξης» στην διεθνή νεολαία – από τον Μάη του 68, ως το Woodstock – εμείς οπισθοδρομούσαμε με μία καραβανάδικη δικτατορία που μας έβαλε στο γύψο. Την δεκαετία του 90, μετά την συνετή και σοβαρή διακυβέρνηση Σημίτη, μία σπάταλη και χαοτική εξουσία μας οδήγησε στην τελευταία μας χρεοκοπία.

Όταν κυκλοφόρησε η «Δυστυχία του να είσαι Έλληνας» στην Γερμανία, μία κριτικός έγραψε ότι «αυτό το βιβλίο είναι το παράπονο ενός απαρηγόρητου εραστή». Ήταν η πιο σωστή παρατήρηση. Λάτρευα και λατρεύω την Ελλάδα και κάθε τι που την πλήγωνε, πλήγωνε κι εμένα. Ογδόντα έξη χρόνια συμβίωσης ήταν μία δύσκολη και οδυνηρή συγκυρία.

Και τώρα γιορτάζουμε, ενώ από τις πίσω πόρτες βγαίνουν οι διασωληνωμένοι και πτώματα!

Ωστόσο εγώ μουρμουρίζω μέσα μου αυτό το παλιό εμβατήριο: «Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει…» Και πράγματι, αν είναι κάτι που μας ξεχωρίζει από τα άλλα κράτη, δεν είναι η ομορφιά των τοπίων, των βουνών και των νησιών μας, δεν είναι το υψηλό επίπεδο του ποιητικού μας λόγου (ποιο κράτος έχει να επιδείξει Σολωμό, Κάλβο, Καβάφη, Σεφέρη, Ελύτη, Ρίτσο…). Αυτό που μας ξεχωρίζει είναι η αντοχή και το πείσμα μας. Συχνά κάνουμε τα εύκολα δύσκολα – λες και μας αρέσει να δοκιμάζουμε την δύναμή μας. Αλλά συνήθως τα καταφέρνουμε.

Χρόνια πολλά, λοιπόν, Ελλάδα, (σου γράφω ανήμερα στα γενέθλια σου) να ζήσεις και να ευημερήσεις! Ζήσαμε μαζί δύσκολες ώρες, πόλεμο, κατοχή, εμφύλιο, δικτατορίες, χρεοκοπίες. Εγώ κάποτε (ελπίζω όσο γίνεται πιο αργά…) θα φύγω, αλλά εσύ θα συνεχίσεις. Ελπίζω να βρεις τον εαυτό σου, την ταυτότητά σου (που ακόμα κυμαίνεται ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση) να ισορροπήσεις το υπερβολικά ένδοξο παρελθόν σου με το φτωχότερο παρόν σου, και να απολαύσεις την ομορφιά του τοπίου σου χωρίς χωματερές και σκουπιδότοπους. Να γίνεις μία «Δανία του Νότου» (όπως είχε ονειρευθεί κάποιος για σένα).

Και να σβήσεις από την παγκόσμια ποίηση τους στίχους του Λόρδου Βύρωνα:

Και τι μένει πια σ’ αυτή την άκρη;

Για τους Έλληνες μία ντροπή, για την Ελλάδα ένα δάκρυ.

Κυριακή, Μαρτίου 21, 2021

Η 201η Εικοστή Πέμπτη Μαρτίου

Όταν αναγγέλθηκε ο εορτασμός των 200 χρόνων από την επανάσταση του 21  είχα δημοσιεύσει σε αυτή τη στήλη ένα κείμενο που σχολιάστηκε – κυρίως αρνητικά. Έγραφα:

«Το είχα ήδη μυριστεί από καιρό – δεν θα ήταν δυνατόν οι Έλληνες να αποφύγουν αυτή την επέτειο. Διακόσια στρογγυλά χρόνια είναι μεγάλος πειρασμός για μία ή και πολλές εθνικές φιέστες. Όταν μάλιστα πληροφορήθηκα ότι ο Πρωθυπουργός κάλεσε την κυρία Αγγελοπούλου να αναλάβει την προεδρία της οργανωτικής επιτροπής, οι φόβοι μου έγιναν εντελώς συγκεκριμένοι».

Οραματιζόμουν ήδη φιέστες και  πανηγυρικούς λόγους δημοδιδασκάλων  με τα εκκλησιαστικά λάβαρα να προπαγανδίζουν τους εθνικούς μύθους.

(Διότι η ιστορία του 21, όπως εμφανίζεται στην Ελλάδα, αποτελείται 90% από μύθους).

Πρώτος μύθος που αποστήθιζαν δεκαετίες όλα τα παιδιά:

«Στις 25 Μαρτίου του 1821 ο Παλαιών Πατρών Γερμανός σήκωσε το λάβαρο της Επανάστασης στο Μοναστήρι της Αγίας Λαύρας».

Ούτε ΜΙΑ λέξη σε αυτή τη φράση δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια.

Η εκκλησία μάλιστα έχει πετύχει το απόλυτο προπαγανδιστικό επίτευγμα. Ενώ, επί δεκαετίες πολέμησε με λύσσα τις ιδέες της Επανάστασης, (ελευθερία, ισότητα, αδερφοσύνη) ως σατανικά δόγματα που έρχονταν από την Εσπερία, και μας εξόρκιζε να αγαπάμε τον «πατέρα μας» τον Σουλτάνο, και αφού κυνήγησε τον Ρήγα και αφόρισε τον Υψηλάντη, τώρα έχει πείσει τους Έλληνες ότι ήταν …υπερ-επαναστατική!

Δεύτερος μύθος: «Οι Έλληνες πολέμησαν τους Τούρκους σαν λιοντάρια και ελευθέρωσαν την κατεχόμενη Ελλάδα».

Πράγματι οι Έλληνες πολέμησαν σαν λιοντάρια… αλλά κυρίως αναμεταξύ τους! Αν εξαιρέσει κανείς τις πρώτες αψιμαχίες με τον Δράμαλη και την κατάληψη της Τριπολιτσάς (για την σφαγή αμάχων, που ακολούθησε, πρέπει να ντρεπόμαστε) από εκεί και πέρα, ο πόλεμος εξελίχθηκε σε εμφύλιο. Εκτός από την πολιορκία και έξοδο του Μεσολογγίου ελάχιστες ηρωικές σελίδες υπήρξαν.

Την Ελλάδα δεν την απελευθέρωσαν οι Έλληνες, αλλά οι Μεγάλες Δυνάμεις, αφού ο Ιμπραήμ είχε ήδη καταλάβει σχεδόν όλη την χώρα».

Αυτά έγραφα σε αυτή τη στήλη στις 8. 11. του 2019. Και αλίμονο: πριν περάσουν οι τρεις πρώτοι μήνες του εορτασμού, άρχισα να δικαιώνομαι. (Ευτυχώς – ουδέν κακόν… - τις φιέστες μας τις χάλασε  ο κορωνοϊός).

Αλλά πάλι οι μύθοι κυριάρχησαν και κάλυψαν τις αλήθειες. Π.χ. τα δύο τρίτα των Ελλήνων πιστεύουν ακόμα ότι υπήρξε το «Κρυφό Σχολειό» κι εδώ, στο Βήμα, δημοσιεύσαμε σε μεγάλο μέγεθος τον σχετικό πίνακα του Γύζη. Κι ας συμφωνούν πια όλοι οι ιστορικοί πως δεν υπήρξε ποτέ.

Δεν μας φτάνουν οι δικοί μας μύθοι, δανειζόμαστε και ξένους. Χθες είδα μία εκπομπή στην ΕΡΤ («Η μηχανή του Χρόνου») που εξυμνούσε τον ηρωικό αγώνα που έκαναν οι Σουλιώτες εναντίον των Τούρκων. (Κούγκι, Κιάφα, Ζάλογγο). Μόνο που οι γενναίοι αυτοί Σουλιώτες ήταν …Αλβανοί και όχι Έλληνες. Πολεμούσαν εναντίον άλλων Αλβανών (άλλες «φάρες», δηλαδή φυλές). Πουθενά δεν αναφέρθηκε στην εκπομπή ότι δεν ήταν Έλληνες. Ας αφήσουμε πως ο πόλεμος αυτός έγινε 20 χρόνια πριν από την δική μας επανάσταση.

Έγραφα το 19: «…είμαι βέβαιος πως πάλι δεν θα ακουστούν οι φωνές των επιστημόνων και των ιστορικών – αλλά των πατριδοκάπηλων.  Θα ήταν μία σημαντική ευκαιρία να αναλύσει κανείς  τα πραγματικά πεπραγμένα της Επανάστασης και να πληροφορηθεί ο λαός πολλές πικρές – αλλά διδακτικές – αλήθειες. Να ξαναγραφτούν και τα σχολικά βιβλία».

Και προσθέτω τώρα: θα ήταν επίσης σημαντικό αντί να εστιάσουμε μόνο στην επανάσταση, να ασχοληθούμε με τα 200 χρόνια που πέρασαν, τις περιπέτειες της πατρίδας μας και πώς, μέσα από εμφύλιους και χρεοκοπίες, κατάφερε να αναδυθεί σαν μία σύγχρονη και (ελπίζω) ώριμη χώρα. Να μην γιορτάσουμε μία επέτειο – αλλά μία διαδικασία δύο αιώνων που μας έφεραν ως εδώ. Ευτυχώς έχουμε άριστους ιστορικούς που μπορούνε να ζωντανέψουν το «εθνικόν=αληθές» του Σολωμού. Για να ωριμάσουμε όλοι. 

Σάββατο, Μαρτίου 13, 2021

Ο ΜΑΥΡΟΣ ΑΕΤΟΣ

(Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο «Βήμα» πριν από τριάντα επτά χρόνια. Αλλά η σκηνή που περιγράφει πάει άλλα σαράντα χρόνια πιο πίσω, μέσα στην Κατοχή. Ο Μαύρος Αετός υπήρξε και στοίχειωσε τα παιδικά μου χρόνια. Με άλλη μορφή υπάρχει ακόμα και πάντα).


Υπάρχουν πολλοί τρόποι, να επικοινωνείς με τον Θεό. Ένας από αυτούς είναι ο χαρταετός.

Την ώρα που έχει σηκωθεί ψηλά – πολύ ψηλά, σημαδάκι στο άπειρο, έχεις την αίσθηση πως τα τραβήγματα και τα τεντώματα στο σκοινί που κρατάς, είναι σημάδια από το επέκεινα.

Σαν να ήσουνα δεμένος με τον άλλο κόσμο, τον πέρα από εμάς. Με μια λεπτή κλωστή, αόρατη, που σε συνδέει με το άγνωστο. Που σου στέλνει, μηνύματα και θείες νύξεις.

Κι αυτή η λαχτάρα ν' ανέβεις πιο ψηλά! Κάποια στιγμή γίνεται ύβρις. Ξεπερνάς τα όριά σου, ο αετός δεν μπορεί πια να σηκώσει το βάρος της καλούμπας και πέφτει.

Χιλιάδες τα κουφάρια και οι σκελετοί - σε σύρματα, σε δέντρα, σε κεραίες τηλεοράσεως. Τεκμήρια προσπαθειών που σχεδόν ποτέ δεν έχουν αίσιο τέλος.

Πόσοι αετοί επιζούν για να γιορτάσουν άλλη μια Καθαρή Δευτέρα; Σίγουρα, πολλοί είναι θύματα της ατζαμοσύνης των νεότερων (πού η παλιά τέχνη: ώρες να στρώσεις τα ζύγια!). Αλλά οι περισσότεροι είναι θύματα της φιλοδοξίας.

Πιο ψηλά – ακόμα πιο ψηλά !

Ανάγκη να βρεθούνε πιο κοντά στο Θεό, πιο μακριά από τον εαυτό τους, πιο ψηλά από τους άλλους;

Η μέθη του Διαστήματος, που παρασύρει και απογειώνει τον χειριστή μαζί με το χαρταετό;

Το τέλος είναι δεδομένο. Ίσως είναι και η πρώτη τραγική εμπειρία για κάθε παιδί. Ο μύθος του Ίκαρου παρασταίνεται χιλιάδες φορές κάθε Καθαρή Δευτέρα. Και το θύμα είναι η πρώτη αγάπη ενός παιδιού, που χάνεται επειδή αποτολμά το αδύνατο. Διδαχή τραγωδίας.

Όμως, εκτός από το τραγικό, υπάρχει και το δραματικό στοιχείο. Όχι μόνο αγώνας με τα ανθρώπινα όρια - αλλά και αγώνας με τους ανθρώπους. Ανταγωνισμός μέχρι θανάτου.

Παιδιά, στολίζαμε με ξυραφάκια τις ουρές των αετών. Για να κόβουμε τις καλούμπες (ή και τις ουρές) των άλλων. Και οι πιο επικίνδυνοι αετοί- επειδή ήταν ιδιαίτερα ευέλικτοι και γρήγοροι- ήταν τα "σμυρνάκια". Ιδεώδη για ξυράφια, αλλά δύσκολα στην κατασκευή και στο πέταγμα.

Τώρα έχουν εξαφανιστεί από τους ουρανούς. Είχαν σχήμα αντίστροφης σταγόνας. Ο σκελετός τους φτιαχνόταν από ένα καλάμι λυγισμένο, με ένα πηχάκι οριζόντιο για κόντρα. Ήταν όμορφα, κομψά, όχι σαν τις σημερινές ιπτάμενες τηγανίτες.

Θυμάμαι ένα σμυρνάκι μαύρο, κατάμαυρο. Στη μαύρη ουρά λάμπανε κι αστράφτανε οι λεπίδες. Δεν μάθαμε ποτέ ποιος το σήκωνε. Ξαφνικά εμφανιζότανε ανάμεσα στους αετούς της γειτονιάς και σκορπούσε όλεθρο. Όμορφο σαν άγγελος θανάτου, κομψό κι αγέρωχο, σειόταν, λυγιζόταν, πλησίαζε. Έκανε μετά την υπολογισμένη βουτιά του - κι άλλος ένας χαρταετός έπεφτε ακυβέρνητος στο κενό. Παιδιά κλαίγανε, μπαμπάδες ψάχνανε για τον ένοχο.

Όμως αυτός άλλαζε στέκι μέσα στα χαμηλά -μονόπατα και δίπατα- σπίτια και ποτέ δεν τον βρήκαμε.

Δεν πειράζει. Πήραμε άλλο ένα δίδαγμα: πόσο οδυνηρό, ανεξήγητο και περίεργα όμορφο είναι το Κακό.


Κυριακή, Μαρτίου 07, 2021

Παράπονο εμβολιασμένου

Στις 3 Ιανουαρίου – αρχή του καινούργιου χρόνου – είχε δημοσιευθεί σε αυτή τη στήλη ένα κείμενο-έκκληση με τον τίτλο: «Πού είσαι εμβόλιον;» Όπου απαριθμούσα πόσα πράγματα θα έκανα από την στιγμή που θα εμβολιαζόμουν.

Το εμβόλιο ήρθε, το έκανα (την πρώτη δόση στις 21 Ιανουαρίου, την δεύτερη στις 11 Φεβρουαρίου) και τι κέρδισα;

Ούτε ένα αξιοπρεπές κούρεμα – που κοντεύω να γίνω σαν γίδι!

Ότι νιώθω μεγαλύτερη σιγουριά (αν και με ζώνουν σαν τα φίδια οι φήμες και οι ειδήσεις για τις πραγματικές ή φημολογούμενες μεταλλάξεις του ιού) είναι γεγονός. Αλλά πέρα από αυτό… τίποτα. Τώρα που γράφω (είναι Τετάρτη – τελευταία μέρα για να παραδώσω το Κυριακάτικο κείμενό μου)  οι λοιμοξιολόγοι συνεδριάζουν και σχεδιάζουν να περικόψουν και άλλο τις λίγες μας ελευθερίες.

Έξω ο καιρός είναι ανοιξιάτικος – λαμπρός ήλιος με λίγη ψύχρα. Αλλά κλεισμένοι στα σπίτια, την άνοιξη την βλέπουμε από το παράθυρο. Κι αν επικρατήσουν οι απόψεις των πιο αυστηρών, ίσως ζητήσουν να κλείσουμε και τα παντζούρια…

Πικρό χιούμορ. Αλλά φυσιολογική αντίδραση ενός ανθρώπου που ζει τον τρίτο του εγκλεισμό (lockdown OK, κ. Μπαμπινιώτη;) και δεν βλέπει να βελτιώνεται η κατάσταση. Μάλιστα, στο κύριο άρθρο της σημερινής «Καθημερινής» με τίτλο «Απαγορεύσεις χωρίς όφελος» διαβάζω: «Είμαστε ήδη στην τρίτη εβδομάδα lockdown. Η ιδιαιτερότητα αυτής της φάσης είναι ότι υφιστάμεθα όλες τις οικονομικές, εκπαιδευτικές και ψυχοκοινωνικές παρενέργειες των απαγορεύσεων, δίχως να βλέπουμε την υγειονομική τους ωφέλεια. Φαίνεται σαν να ματαιοπονούμε καίγοντας τα τελευταία αποθέματα υπομονής…».

Η εφημερίδα συνεχίζει ζητώντας να αλλάξει το μείγμα των μέτρων. Πιστεύω ότι έχει δίκιο. Στην γειτονιά μου κάθε βράδυ, εδώ και πολλές μέρες, ακούγεται ο απόηχος (πότε μακρινός – πότε κοντινός) ενός πάρτι. Που συχνά συνεχίζεται ως το πρωί (προφανώς για να μπορέσουν οι καλεσμένοι να επιστρέψουν όταν επιτραπεί η κυκλοφορία). Εμείς το ακούμε καθαρά – άραγε η αστυνομία δεν ακούει τις μουσικές και τις φωνές;

Οι διαδηλώσεις συνεχίζονται. Για τους πιο περίεργους λόγους, συνδικαλιστές, σωματεία, κατεβαίνουν στους δρόμους και τις πλατείες. Υποτίθεται ότι απαγορεύονται – στον κατάλογο του 13033 δεν υπάρχει τέτοια δικαιολογία εξόδου. Αλλά είναι σχεδόν καθημερινές.

Στους κεντρικούς εμπορικούς δρόμους κυκλοφορεί άφθονος κόσμος – σαν να ήταν ανοιχτά τα μαγαζιά. Φαίνεται ότι τα σύνδρομα στέρησης επικρατούν και αναγκαστικά ο κόσμος ασκείται στην οφθαλμοπορνεία. Ικανοποιείται πλέον χαζεύοντας τις βιτρίνες.

Εμείς οι εμβολιασμένοι θα φτάσουμε σύντομα το εκατομμύριο. Γιατί να μην μπορούμε να κυκλοφορούμε ελεύθερα; Να πάρουμε την εμβολιασμένη ή ανήλικη οικογένεια μας και να κάνουμε μία εκδρομή. Παίρνοντας τα τάπερ μας να κάνουμε πικνίκ κάτω από τα δέντρα. Ποιόν ενοχλούμε και ποιόν μολύνουμε;

Όταν έγραφα την επίκληση: «Έλα εμβόλιον!» άλλα είχα ονειρευθεί. Να πάρω το αυτοκίνητό μου και να γυρίσω την ανοιξιάτικη Ελλάδα. Π. χ. δεν έχω καταφέρει ακόμα να οδηγήσω στην Ιόνια Οδό – ήταν η πρώτη μου προτεραιότητα. Μου λένε ότι είναι υπέροχη. Μα την αλήθεια, ποιόν θα ενοχλούσα αν το έκανα; Ποιον υγειονομικό κανόνα θα παραβίαζα;

Χάρη στην ηλικία μου εμβολιάστηκα νωρίς. Λόγω όμως της ίδιας ηλικίας δεν γνωρίζω πόσος καιρός μου μένει για να χαρώ την όμορφη χώρα μου. Ευτυχώς δεν έχω «υποκείμενα νοσήματα» (μία έκφραση που έμαθα χάρη στον κορονοϊό) και μπορώ ακόμα να απολαύσω την όμορφη φύση.

Καταλαβαίνω πως αυτό που ζητάω είναι λογικό αλλά άδικο. Δεν φταίνε οι μη εμβολιασμένοι που δεν εμβολιάστηκαν ακόμα. Ούτε είναι εφικτό το κράτος να ξεχωρίζει τους μεν από τους δε. Άρα θα πρέπει και εμείς, οι εμβολιασμένοι, να περιμένουμε μέχρι να γίνουμε πλειοψηφία (τι άκομψη έκφραση η: «ανοσία της αγέλης!»). Έτσι, ότι κερδίσαμε στην αρχή θα το χάσουμε στην αναμονή. Τα όνειρα και οι επιθυμίες αναβάλλονται…

Κυριακή, Φεβρουαρίου 28, 2021

30 λέξεις για την Απέλλα

Ένα ζευγάρι Αλβανών πέρασε στην Ελλάδα πριν 27 χρόνια. Και οι δύο με ανώτερη μόρφωση – ο άνδρας μηχανικός, η σύζυγος δασκάλα.

Από την αρχή ήταν αποφασισμένοι να πολιτογραφηθούν Έλληνες. Βαφτίστηκαν με το Ελληνορθόδοξο τυπικό, έμαθαν καλά τη γλώσσα (ιδίως η σύζυγος, σε μακρές συνομιλίες δεν κάνει κανένα λάθος). Έκαναν παιδιά – δύο αγόρια – τα οποία δεν ξέρουν λέξη αλβανικά. Ο μεγάλος τέλειωσε μία ανώτερη σχολή και υπηρετεί την θητεία του. Φυσικά, τα παιδιά έχουν ελληνική ιθαγένεια.

Οι γονείς έχουν υποβάλει αίτηση εδώ και τέσσερα χρόνια για να πολιτογραφηθούν έλληνες. Πλήρωσαν δικηγόρο για να τους βοηθήσει. Αλλά οι εξετάσεις καθυστερούν. Τώρα (ελπίζουν ότι) ήρθε ο καιρός να τις δώσουν.

-          Κύριε Νίκο τι είναι η «Απέλλα;» Με ρώτησε η κυρία.

Κάτι μου θύμιζε αυτό το όνομα αλλά δεν ήμουν σίγουρος και άνοιξα εγκυκλοπαίδεια. Εκεί επιβεβαίωσα ότι ήταν η Βουλή των Σπαρτιατών. Αλλά η ερώτηση δεν αφορά μόνο την έννοια του όρου. Ζητάει να γράψει κανείς και τριάντα λέξεις περιγράφοντας την Απέλλα. Φαντάζομαι τις προϋποθέσεις συμμετοχής στο σώμα, τους τρόπους ψηφοφορίας και την ιστορία του θεσμού.

Πόσοι μορφωμένοι νεοέλληνες θα μπορούσαν να απαντήσουν σε αυτή την ερώτηση;

Από περιέργεια μπήκα στις σχετικές σελίδες του Υπουργείου Εσωτερικών. Και έμεινα άναυδος. Εάν αυτές τις ερωτήσεις τις θέταμε σε γηγενείς Έλληνες, στοιχηματίζω ότι το 90% θα …έχανε την ιθαγένειά του. Αντί να βάζουμε τέτοιες σπαζοκεφαλιές, θα μπορούσαμε ειλικρινά και τίμια να γράψουμε: ΞΕΝΟΙ, ΔΕΝ ΣΑΣ ΘΕΛΟΥΜΕ!

Κι όμως τους θέλουμε! Έχουμε δημογραφικό πρόβλημα και χρειαζόμαστε «αλλογενείς αλλοδαπούς», χρήσιμους και παραγωγικούς πολίτες. Που δεν έχει σημασία αν δεν γνωρίζουν  την σωστή απάντηση στην ερώτηση:

Στον 5ο και 4ο αι. π.Χ. δεν πήρε ποτέ την ηγεμονία άλλων ελληνικών πόλεων: Α. Η Αθήνα, Β. η Θεσσαλονίκη Γ. Η Θήβα και Δ. η Σπάρτη.

 

Η μακρινή ιστορία είναι χρήσιμη – αλλά πιο χρήσιμα θα ήταν θέματα και ερωτήσεις που αφορούν την σημερινή καθημερινότητα και θα διευκόλυναν την ένταξη των ξένων μέσα στην Ελληνική Πραγματικότητα. Εκεί καθόλου δεν βοηθούν ιστορικοί γρίφοι όπως ο ακόλουθος:

Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία ήταν:

Α. εχθρός της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

Β. Η Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

Γ. Το ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

Δ. Σύμμαχος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

(Η διατύπωση αυτής της ερώτησης θα μπέρδευε και την Αρβελέρ).

 

Θέμα 12  - επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Ποιο από τα παρακάτω γεγονότα δεν συνέβη την εποχή της διακυβέρνησης των Ιωαννίνων από τον Αλή Πασά:

α. Μειώθηκαν οι φόροι για τους κατοίκους της περιοχής.

β. το Πασαλίκι των Ιωαννίνων έγινε σχεδόν αυτόνομη περιοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

γ. Υποτάχθηκε το Σούλι.

δ. Το κάστρο των Ιωαννίνων πολιορκήθηκε από στρατεύματα του Σουλτάνου.

Άλλα δείγματα:

 

Γεωγραφία (Θέμα 40):

Σημειώστε  Σωστό (Σ) ή Λανθασμένο (Λ):

Η Καλαμπάκα βρίσκεται στο νομό Τρικάλων

Ο Τύρναβος βρίσκεται στο νομό Καρδίτσας

Ο Δομοκός βρίσκεται στον νομό Μαγνησίας

Η Λίμνη Πλαστήρα βρίσκεται στον νομό Καρδίτσας

 

Ακόμα: Πόσους νομούς έχει η Ελλάδα; Πόσες περιφέρειες; (Ακολουθεί κουίζ: Ποιοι νομοί ανήκουν σε ποιες περιφέρειες).

 

Σωστό και λάθος: αρ. 4: «Οι Κύπριοι Μ.Καραολής και Α. Δημητρίου συνελήφθησαν και απαγχονίστηκαν από τις τουρκικές αρχές για τον αγώνα τους εναντίον της τουρκικής κυριαρχίας στην Κύπρο».

(Ε, να μην βάλουμε και κάτι αντιτουρκικό – έστω και ψεύτικο – που οι φιλοξενούμενοί μας πρόθυμα θα τσεκάρουν για να μας ευχαριστήσουν).

ΈΛΕΟΣ κύριε Πέτσα! Μήπως να σας επιστρέφω το διαβατήριό μου; Κατ αρχήν δεν θα πετύχαινα ούτε την βάση  (70%) σε αυτό το ερωτηματολόγιο. Επί πλέον, δεν θέλω να είμαι πολίτης μιας χώρας που μεταχειρίζεται τέτοιους τρόπους για να «θωρακίσει» την εθνική της ταυτότητα. Ξέρω πως άλλες χώρες το κάνουν – από υπεροψία (όπως το ΗΒ) και από σωβινισμό. Αλλά εμείς χρειαζόμαστε νέο αίμα.

(Όποιοι θέλουν   περισσότερες λεπτομέρειες ας πάνε στην διεύθυνση https://exetaseis-ithageneia.ypes.gr/#topics). Στην τράπεζα θεμάτων θα βρούνε: 70 θέματα γεωγραφίας, 80 ιστορίας, 100 κατανόησης και παραγωγής γραπτού λόγου, 50 κατανόησης προφορικού λόγου, 80 πολιτικών θεσμών και 70 πολιτισμού. Ελάχιστα είναι χρήσιμα).

Κυριακή, Φεβρουαρίου 21, 2021

Το ανοιχτό μίσος

Ο πατέρας μου ήταν ανώτερος δημόσιος υπάλληλος. («Στο βαθμό του συνταγματάρχη» μου είχε πει κάποτε, όταν παιδί τον ρώτησα «πόσο ανώτερος;»). Ήταν συντηρητικός και βασιλόφρων. Διάβαζε «Καθημερινή». Όμως, ακόμα και στον εμφύλιο, έδειχνε σεβασμό προς ορισμένα πρόσωπα της απέναντι πλευράς. Τον θυμάμαι να λέει πως: «Ο Σβώλος είναι αξιόλογος άνθρωπος».

Στο σχολείο είχα συμμαθητή έναν αυθεντικό κομμουνιστή, από κούνια. Γιώργος Κατηφόρης το όνομά του. Ο πατέρας του, Νίκος, συγγραφέας, από τους αξιόλογους διανοούμενους της Αριστεράς. Στα χρόνια του Γυμνασίου (τότε περιλαμβάναν και το Λύκειο) είχαμε αναδειχθεί σε ηγέτες, εκείνος της Αριστερής και εγώ της Φιλελεύθερης παράταξης. Οι αντιπαραθέσεις μας, μέσα και έξω από το σχολείο, κρατούσαν ώρες. Όμως παραμέναμε στενοί φίλοι.

(Ο Γιώργος αργότερα σπούδασε οικονομικά στο LSE, δίδαξε εκεί κάποια χρόνια, ήρθε στην Ελλάδα, έγινε οικονομικός σύμβουλος του Ανδρέα Παπανδρέου και ανεδείχθη σε ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ. Κρατούσαμε συχνή επαφή – μόνο τώρα τελευταία τον έχω χάσει).

Βέβαια για τον πατέρα μου, ακόμα και ως φιλελεύθερος, ήμουν Αριστερός. Ήταν φανατικός Δεξιός και μάταια προσπαθούσα να τον μυήσω στην «Ανοιχτή Κοινωνία» του Καρλ Πόπερ.

Παρόλα αυτά δεν τον άκουσα ποτέ να βρίζει τους Αριστερούς. Τους αναγνώριζε καλές – αλλά εντελώς εσφαλμένες – προθέσεις. Στα Δεκεμβριανά απέδρασε προς την «Σκομπία» (έτσι λεγόταν το κέντρο της Αθήνας, λόγω του Άγγλου στρατηγού Σκόμπυ που το διοικούσε) και ευτυχώς, γιατί λίγες μέρες μετά ήρθε στο σπίτι μας, στην οδό Μιχαήλ Βόδα, μία ομάδα από Ελασίτες (γραφικοί, με τις γενειάδες και τα φυσεκλίκια τους) και τον αναζητούσε. Φαντάζομαι τον ήθελαν όμηρο, στα Κρώρα. Δέκα χρονών τότε εγώ, εντυπωσιάστηκα πολύ από την εμφάνισή τους.

Πού τα θυμήθηκα όλα αυτά; Διαβάζοντας τα τελευταία χρόνια στα «Σόσιαλ Μήντια» τις αψιμαχίες και μονομαχίες δεξιών και αριστερών, μου έκανε εντύπωση το πάθος και το μίσος που αποπνέουν. Και ξέρω ότι τα πιο εμπαθή κείμενα της κάθε πλευράς λογοκρίνονται. Αλλά και αυτά που περνάνε την λογοκρισία είναι στην καλύτερη περίπτωση υβριστικά. Και δεν αρκούνται να πολεμάνε τις απόψεις. Τα περισσότερα κείμενα απευθύνονται στα άτομα – ad hominem, που λέει και η Λογική.

Τα άτομα μπορεί να είναι πολιτικά πρόσωπα – μπορεί και συγγενείς και συνεργάτες τους. Τι άκουσε τόσα χρόνια η Μαρέβα Μητσοτάκη!

Στην πραγματικότητα δεν γίνεται διάλογος. Ανταλλάσσονται ύβρεις. Θλιβερό! Γιατί ο διάλογος είναι πράγμα γόνιμο, που μπορεί να προωθήσει απόψεις και να εμπλουτίσει την σκέψη. Οι βρισιές όμως οδηγούν μόνο σε άλλες βρισιές. Αδιέξοδο.

Αλήθεια, γιατί τόσο πάθος; Θυμάμαι την Αθήνα μετά από την δολοφονία του Γρηγορόπουλου. Τι έφταιγαν τα μαγαζιά και οι βιτρίνες; Τι έφταιγαν τα άψυχα και οι κάτοχοί τους, για ένα έγκλημα, που δεν τους αφορούσε;

Η οργή, το πάθος, το μίσος, έχουν σίγουρα αιτίες. Και η αλήθεια είναι πως νιώθεις ανακούφιση και εκτόνωση όταν αφήσεις αυτά τα συναισθήματα ελεύθερα να εκδηλωθούν, να καταστρέψουν. Αλλά μετά; Αυτοί που έκαψαν τους υπαλλήλους της Μαρφίν, τι αποκόμισαν μετά την στιγμιαία έκρηξη;

Παρόλο που έζησα τον διχασμό – είχα συγγενείς, φίλους, γνωστούς σε όλες τις αντίπαλες παρατάξεις, αναγνώριζα το δίκιο όπου το συναντούσα, συμμεριζόμουν την αγανάκτηση και την αντίδραση… όμως το ξέσπασμα του μίσους, όπως το ζω τα τελευταία χρόνια δεν το αποδέχθηκα ποτέ. Το να εύχεσαι το θάνατο του αντίπαλου (η πιο συνηθισμένη «ευχή» στα Μέσα είναι: «ψόφα!») οδηγεί μόνο στην ανταπόδοσή της. Δεν σε βοηθάει να κερδίσεις κάτι.

Μίσος (σύμφωνα με το Λεξικό της Ακαδημίας): ισχυρό αίσθημα εχθρότητας, αποστροφής ή αντιπάθειας για κάποιον ή κάτι. Άγριο, απύθμενο. άσβεστο, άσπονδο, βαθύ, εθνικιστικό, θανάσιμο, θρησκευτικό, τυφλό, φυλετικό.

Και καθημερινή εμπειρία για όποιον διαβάζει τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης στο κατά τα άλλα υπέροχο και τόσο χρήσιμο Διαδίκτυο.

Μόνο ο κορονοϊός μας γλίτωσε για λίγο από το μίσος. Στρέψαμε το πάθος μας προς αυτόν. Αλλά θα φύγει και θα μας αφήσει πίσω τραυματισμένους και φτωχότερους να καλλιεργούμε τι; Κι άλλο μίσος; 

Κυριακή, Φεβρουαρίου 14, 2021

Οι κακές τύχες της Κύπρου

Όποτε σκέπτομαι την Κύπρο, πονάω. Πώς τα καταφέραμε έτσι, έλλαδίτες και ελληνοκύπριοι, να πάρουμε στα χέρια μας ένα ελληνικό νησί, με μία ασήμαντη τουρκική αγροτική μειονότητα (20%) και να καταφέρουμε να το οδηγήσουμε στα πρόθυρα της διχοτόμησης!

Επισκέφτηκα για πρώτη φορά την Κύπρο το φθινόπωρο του 1971. Με ένα νοικιασμένο δεξιοτίμονο Μίνι, γυρίσαμε όλο το νησί. Μαγεύτηκα από την Κυρήνεια, το Μπελαπάις, την Σαλαμίνα, την Αμμόχωστο. Ενοχλήθηκα από τα Τούρκικα χωριά – περιφραγμένα σαν στρατόπεδα συγκέντρωσης, από όπου οι Τουρκοκύπριοι έβγαιναν την ημέρα για να δουλέψουν και μαντρώνονταν τις νύχτες.

Το Κυπριακό της εφηβείας μου: Μαθητής την δεκαετία του 50 είχα λάβει μέρος σε διαδηλώσεις για την Ένωση (θυμάμαι που κατεβάσαμε την επιγραφή του ζαχαροπλαστείου Picadilly, επειδή ήταν εγγλέζικη). Φοιτητή στην Γερμανία, με είχαν ορίσει εκπρόσωπο της επιτροπής για την Ένωση και μου έστελναν προπαγανδιστικά φυλλάδια στα Γερμανικά, γεμάτα ορθογραφικά λάθη, τα οποία δεν τόλμησα ποτέ να μοιράσω.

Παρακολούθησα τις συνομιλίες της Ζυρίχης – αν και συμφωνούσα κατά βάθος με τον Σεφέρη (που έλαβε μέρος και μετά αποχώρησε) συμβιβάστηκα με τον συμβιβασμό. Καλύτερος από τον συνεχή εμφύλιο.

Μετά μάθαινα νέα: ο εμφύλιος συνεχιζόταν με δική μας πρωτοβουλία. Χάρηκα το 1964 όταν έμαθα για το σχέδιο Άτσεσον: Οι ΗΠΑ δέχονταν την ΕΝΩΣΗ! Με όρους να παραχωρηθούν τουρκικές βάσεις στην Καρπασία και να παραμείνουν οι υπάρχουσες Αγγλικές. Ο Γεώργιος Παπανδρέου είπε επιγραμματικά: «Μας χαρίζουν μία πολυκατοικία με αντάλλαγμα μία γκαρσονιέρα». Επίσης θα επέστρεφαν οι Έλληνες που είχαν διωχθεί από την Κωνσταντινούπολη και θα αποκαθίστατο το νόμιμο καθεστώς στην Ίμβρο και Τένεδο.

Το Σχέδιο Άτσεσον το ματαίωσε τελικά ο φιλόδοξος Μακάριος, ο οποίος, στην περίπτωση εφαρμογής του, θα έπαυε να είναι αρχηγός κράτους. Ο πρέσβης Ι. Σωσσίδης, που παρακολούθησε τις διαπραγματεύσεις, αναφέρει τον Φινλανδό μεσολαβητή των Ηνωμένων Εθνών Τουομιόγια που συμπερασματικά δήλωσε  στα μέλη της Ελληνικής Αντιπροσωπείας στην Γενεύη: «ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος ματαίωσε την Ένωσιν της Κύπρου με την Ελλάδα».

Ήταν η συνέχεια της ιστορίας του Κυπριακού. Δικαίωσε τον τίτλο του βιβλίου «Ιστορία των χαμένων ευκαιριών», που έγραψε ο Ευάγγελος Αβέρωφ το 1963. Τα λάθη ήταν σχεδόν όλα δικά μας. Το χειρότερο ήταν το πραξικόπημα των χουντικών κατά του Μακάριου (αλήθεια, ποιος ηλίθιος το σκέφθηκε αυτό;) που έδωσε την χρυσή ευκαιρία στην Τουρκία να καταλάβει την μισή Κύπρο.

Τότε έκανα το μόνο που μπορούσα: συνέλαβα και τύπωσα σε χιλιάδες αντίτυπα ένα σήμα-σύμβολο για την Κύπρο. Με ματωμένη την γραμμή του Αττίλα και τα λόγια: «ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ».

Και παρέμεινα θεατής των ελληνικών σφαλμάτων. Μερικά χρόνια μετά, το σχέδιο Ανάν ήταν μία πολύ ισορροπημένη λύση που μας συνέφερε – αλλά το έλιωσαν τα δάκρυα του Τάσου Παππαδόπουλου μπροστά στην Ελληνοκυπριακή λαοθάλασσα. Τελικά το ψήφησαν …οι Τουρκοκύπριοι και το καταψήφισαν οι Ελληνοκύπριοι! Έτσι φανήκαμε και ασυνεπείς προς την Ε. Ε. στην οποία είχαμε υποσχεθεί, ως μέλος, μία ενιαία Κύπρο.

Και πρόσφατα, στις ελβετικές συνομιλίες που είχε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης με το Τούρκο ομόλογό του Ακιντζί, και ενώ οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει σε όλα τα σημαντικά θέματα, ο Έλληνας τίναξε στο αέρα την συμφωνία. Γιατί άραγε; Φίλος Κύπριος, που γνωρίζει πολλά, μου εξήγησε ότι εδώ έπαιξαν ρόλο προσωπικά συμφέροντα. Ελπίζω να μην πρόκειται για το σκάνδαλο των «χρυσών διαβατηρίων».

Γενικά, η ιστορία του Κυπριακού είναι μία περίπλοκη και σκοτεινή υπόθεση. Μεγάλη ισχύ έχει η παντοδύναμη και πάμπλουτη εκκλησία της Κύπρου, ενώ τα οικογενειακά δίκτυα κυριαρχούν.

Δυστυχώς, αν τελικά επικρατήσει η τελευταία Τουρκική απόφαση για οριστική διχοτόμηση – μα το Θεό, δεν θα φταίνε οι Τούρκοι…

Κυριακή, Φεβρουαρίου 07, 2021

Ιστορία και ιστορικοί

Περίεργη επιστήμη και αυτή η Ιστορία. Ο γέρων Καντ είχε γράψει πως η Ιστορία είναι ένας σωρός από γεγονότα, σαν μεγάλος λόφος. Ο κάθε ιστορικός πάει και διαλέγει αυτά που ταιριάζουν στο δικό του σχήμα και τα προσαρμόζει σε αυτό. Έτσι ο καθένας γράφει την δική του ιστορία.

Η Ελλάδα ανήκει στα Βαλκάνια - τα κράτη που, όπως είχε πει ο Τσώρτσιλ (;) παράγουν πολλή περισσότερη ιστορία από ότι μπορούν να καταναλώσουν. Έτσι έχουμε πολλές εκδοχές για τα ίδια γεγονότα. Ας πούμε η επίσημη ιστορία που διδάσκεται στα σχολεία δεν έχει πολλή σχέση με τα γεγονότα.  Η ιστορία ενός αριστερού ιστορικού διαφέρει ριζικά από εκείνη που έχει γράψει ένας συντηρητικός. Η «ιδεολογική χρήση της ιστορίας» (που έλεγε ο Φίλιππος Ηλιού) δίνει και παίρνει. Όπου η επιλογή και ο φωτισμός των γεγονότων γίνεται με τέτοιον τρόπο ώστε να βγει ένα συγκριμένο πολιτικό συμπέρασμα. Από τότε που το κατάλαβα αυτό, διαβάζω τουλάχιστον δύο ιστορικές αφηγήσεις για κάθε θέμα. Είναι σαν τις εφημερίδες: όποιος διαβάζει μόνο μία, δεν ξέρει όλη την αλήθεια.

Φαίνεται όμως πως η σύγχρονη Ελληνική ιστορία, ακριβώς λόγω της πολυσημίας της, ελκύει πολύ τους ιστορικούς έλληνες και ξένους. Έχουμε πολλές ιστορίες και πολλούς ιστορικούς. Ο Γιώργος Δερτιλής είναι ίσως ο πρύτανης των ιστορικών μας. Ο Αντώνης Λιάκος, ο Κώστας Κωστής, ο Πασχάλης Κιτρομηλίδης (μνημειώδες το έργο του για τον Ελληνικό Διαφωτισμό) και ο Θάνος Βερέμης, συμπληρώνουν αυτούς που έχω μελετήσει. Από τους παλιότερος ισχύουν πάντα ο σημαντικός Νίκος Σβορώνος και ο Απόστολος Βακαλόπουλος.

Αλλά έχουμε και τους ξένους. Εκεί βέβαια ξεχωρίζει ο Μαρκ Μαζάουερ. Το βιβλίο του για την Θεσσαλονίκη (Η πόλη των φαντασμάτων) είναι πέρα από ιστορία και σπουδαία λογοτεχνία. Ο Ρόντερικ Μπήτον έγραψε πρόσφατα την «βιογραφία» της Ελλάδας. Η κλασική σύντομη ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας γράφτηκε από τον Σ. Μ. Γοντεχάους.

Έχουμε βέβαια και Γερμανόφωνους ιστορικούς. Ο πιο γνωστός είναι ο Αυστριακός Χάγκεν Φλάισερ, που δίδαξε σε ελληνικά Πανεπιστήμια και έγινε και Έλληνας πολίτης. Αλλά ίσως ο σημαντικότερος (και σίγουρα ο πιο παραγωγικός) είναι ο Χάιντς Ρίχτερ. Η βιβλιογραφία του καλύπτει 13 πυκνοτυπωμένες σελίδες (358 λήμματα). Από αυτά 65 είναι βιβλία (τόμοι) πολλά από τα οποία έχουν μεταφραστεί και ελληνικά (εκδόσεις Γκοβόστη) και σε άλλες γλώσσες. Ο Ρίχτερ είναι 82 ετών και συνεχίζει να γράφει και να δημοσιεύει. Ταυτόχρονα είναι ο παγκόσμια μεγαλύτερος εκδότης βιβλίων σχετικών με την ιστορία της Ελλάδας και της Κύπρου με 106 τίτλους (Σειρά «Πηλεύς»).

Ο Ρίχτερ βρέθηκε πριν 3 χρόνια σε μία περίεργη θέση. Για το βιβλίο του «Η Μάχη της Κρήτης» από την μία πλευρά ανακηρύχτηκε Επίτιμος Διδάκτωρ από το τοπικό Πανεπιστήμιο – ενώ σχεδόν παράλληλα μηνύθηκε για ρατσισμό, επειδή έγραψε για την άγρια υποδοχή που δέχθηκαν οι Γερμανοί αλεξιπτωτιστές. Αυτά τα είχα ακούσει ο ίδιος από τα στόματα Κρητικών, όταν υπηρετούσα την θητεία μου το 1961 στη Σούδα. Υμνούσαν την Κρητική λεβεντιά: «Τους πυροβολούσαμε όταν κατέβαιναν με το αλεξίπτωτο και τους αποτελειώναμε με τα χέρια, τις κάμες ή με τα δόντια, όταν έφταναν τραυματισμένοι στη γη».

Η περιγραφή αυτή, σύμφωνα με τους μηνυτές, σήμαινε πως ο Ρίχτερ ήταν ναζί, αφού ασχολήθηκε με την τύχη των τραυματισμένων αιχμαλώτων πολέμου. Όμως το δικαστήριο, που γνώριζε την τρίτη συνθήκη της Γενεύης για τους αιχμαλώτους, τον αθώωσε.

Απαντώντας σε μία συνέντευξη είπε: «Όλοι οι ιστορικοί είναι υποχρεωμένοι να αναζητήσουν και να καταγράψουν την αλήθεια. Οι σύγχρονοι ιστορικοί, από την άλλη, έχουν το πρόβλημα πως βρίσκονται οι ίδιοι πολύ κοντά στις πολιτικές ζυμώσεις της εποχής τους. Όταν ξεκίνησα να γράφω, ένας διάσημος Έλληνας ιστορικός μου είπε πως η σύγχρονη ιστορία δεν αποτελεί έναν ξεχωριστό επιστημονικό κλάδο, αλλά από μόνη της ένα πεδίο άσκησης πολιτικής. Αυτή η άποψη ενδέχεται να δημιουργήσει προβλήματα, όπως βίωσα κι εγώ πρόσφατα».

Φανατικός της αλήθειας ο Ρίχτερ, μετά από όλη του την περιπέτεια, σε μία συνέντευξη με τον Αλέξη Παπαχελά δυσαρέστησε ακόμα και τους φίλους που τον είχαν βοηθήσει να κερδίσει την δίκη, λέγοντας άλλες «αλήθειες» που ενόχλησαν. Καλός ιστορικός αλλά πολύ κακός διπλωμάτης…


Κυριακή, Ιανουαρίου 31, 2021

Ο ακατανόητος βιασμός

Πώς είναι δυνατόν να βιάσει κανείς μία γυναίκα; Αυτό το ερώτημα με βασανίζει πολλές δεκαετίες – από τότε που ήμουν έφηβος. Μπορώ να καταλάβω, να φανταστώ, πώς είναι δυνατόν να σκοτώσει κανείς έναν άνθρωπο. Πατάς μία σκανδάλη, χώνεις ένα μαχαίρι, σφίγγεις ένα βρόγχο. Αλλά για να βιάσεις πρέπει να ακολουθήσεις μία διαδικασία που δεν μπορώ να την φανταστώ. Πρέπει να εξουδετερώσεις την αντίσταση του θύματος. Αυτό σημαίνει ότι ο πραγματικός βιασμός γίνεται πριν από την σεξουαλική πράξη.

Αλλά κι η ίδια η σεξουαλική πράξη προϋποθέτει μία – έστω και εκβιαστική –συναίνεση. Που επίσης προϋποθέτει μία παράδοση. Αν την πετύχεις με σωματική βία – όπως οι βιαστές στον πόλεμο – μετά κάνεις έρωτα με ένα αναίσθητο πλάσμα, δηλαδή με πτώμα, πράγμα που αναιρεί την έννοια της συνεύρεσης. Το «συν» δεν υπάρχει πια, και είναι σαν μία μοναχική πράξη αυνανισμού με ένα ξένο σώμα. Δεν καταλαβαίνω τι ικανοποίηση σου προσφέρει μία τέτοια διαδικασία.

Μπορεί να είμαι αδιόρθωτος ρομαντικός – να πιστεύω ακόμα στην γνωστή φράση «έρωτας είναι ο ασπασμός των αγγέλων προς τα άστρα» αλλά ακόμα και εκεί υπάρχουν δύο πράγματα: οι άγγελοι και τα άστρα. Στο βιασμό υπάρχει ένα μόνο πράγμα: ο βιαστής.

Φυσικά μπορώ να φανταστώ τι σκέπτεται ένας βιαστής. Ότι, όσο κι αν αμύνεται και αποκρούει μία γυναίκα, όταν πετύχει έστω και με τον ζόρι την διείσδυση, θα την ξυπνήσει ο φοβερός ανδρισμός του. Άλλωστε, οι περισσότεροι βιαστές πιστεύουν ακράδαντα ότι «τελικά όλες οι γυναίκες το θέλουν, απλώς ντρέπονται να το ομολογήσουν». Είναι μία πρόσθετη ύβρις αυτή, που υποβιβάζει την γυναίκα σε αντικείμενο χωρίς βούληση που έχει τόση ελευθερία συνείδησης, όσο ένας Παβλοβιανός σκύλος.

Αντίθετα πιστεύω πως η μεγαλύτερη ικανοποίηση για έναν άντρα είναι να νιώθει την επιθυμία της γυναίκας, να καταλαβαίνει τον πόθο της και να ενδίδει σε αυτόν.  Το να γίνει ποθητός είναι η μεγαλύτερη ερωτική του καταξίωση. Είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που νιώθει ο βιαστής.

Γι αυτό και δεν μπορώ να παρακολουθήσω την σκέψη και την πορεία του βιαστή. Προφανώς έχει τόση λίγη αυτοπεποίθηση που δεν μπορεί ούτε να φανταστεί ότι θα τον ποθήσει μία γυναίκα – έστω και αν ενδόμυχα προσπαθεί να πείσει τον εαυτό του ότι, κρυφά και μυστικά, τον ποθούν όλες.

Και τι γίνεται θα μου πείτε με τους άντρες που από αντικειμενικούς λόγους – φυλακή, στρατόπεδο, καράβι, κλπ.- στερούνται την γυναικεία παρουσία. Σίγουρα αυτοί μπορούν να προτάξουν μία δικαιολογία. Αλλά δεν πείθει. Πρώτα γιατί δεν επαρκεί για να δικαιολογήσει ένα τόσο απεχθές έγκλημα όπως ο βιασμός. Και δεύτερον έχει αποδειχθεί πως η μόνιμη απουσία της γυναίκας μπορεί στην αρχή να οξύνει την επιθυμία – όμως με τον χρόνο την αμβλύνει.

Άλλωστε ελάχιστοι βιαστές ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Οι περισσότεροι ένοχοι των περιπτώσεων «me too», είναι στην αντίθετη όχθη. Πάσχουν όχι από στέρηση αλλά από υπεραφθονία γυναικών.

Ξαναγυρίζω στην αρχική μου πρόταση: μου είναι αδύνατο να καταλάβω τον βιασμό. Η ερωτική πράξη έχει την ομορφιά του αμοιβαίου πόθου, την τρυφερότητα της επιθυμίας, την κορύφωση της αμοιβαίας έκστασης. Είναι ίσως το ωραιότερο πράγμα που ένας άνθρωπος μπορεί να απολαύσει στη ζωή του.

Όλα αυτά τα καταστρέφει ο βιασμός, αφήνοντας πίσω του τραύματα και πληγές. Επιμένω να μην τον καταλαβαίνω…

Κυριακή, Ιανουαρίου 24, 2021

Προσοχή – μη γίνουμε Γερμανοί!

Μετά από δέκα χρόνια ευτυχισμένης συμβίωσης με ένα ιαπωνικό αυτοκίνητο (και μάλιστα ιαπωνικής κατασκευής – πράγμα σπάνιο σήμερα) είπα να εκσυγχρονισθώ. Επέλεξα το νέο μικρότερο SUV της κραταιάς VW ονόματι t-cross στην αυτόματη έκδοση καθότι θεωρώ ανόητη και ξεπερασμένη την αρχαία πια σύμπλεξη-αποσύμπλεξη

Πράγματι αυτά τα δέκα χρόνια η οδήγηση έχει αλλάξει ριζικά. Οθόνες απεικονίζουν τα πάντα, χάρτες σε καθοδηγούν, αισθητήρες σε ειδοποιούν. Όσο για την κατανάλωση έχει πέσει στο μισό, χωρίς απώλεια επιδόσεων. Βέβαια η ποιότητα κατασκευής δεν είναι ιαπωνική: τριξίματα ακούγονται, μέχρι και δονήσεις. Αλλά δεν μπορείς να τα έχεις όλα…

Προ ημερών, σταθμευμένος σε φαρδύ πεζοδρόμιο, μπροστά σε βιτρίνα, είδα ξαφνικά στο κρύσταλλό της ότι ένα από τα φώτα ημέρας δεν άναβε. Μια και βρισκόμουνα στην γειτονιά της αντιπροσωπείας, που διαθέτει και συνεργείο, πήγα κατ’ ευθείαν εκεί.

Η υποδοχή που μου έγινε ήταν πάνψυχρη:  «Θα πρέπει να περιμένετε μία ώρα». «Μα δεν μπορεί ένας ηλεκτρολόγος να το δει – μπορεί να μην κάνει επαφή». «Θα πρέπει να περιμένετε μία ώρα». «Ε τότε να κλείσω ραντεβού». «Και πάλι θα πρέπει να περιμένετε μία ώρα».

Και οι δύο υπάλληλοι είχαν ύφος αυτόματου μηχανήματος με ηχογραφημένο μήνυμα.

Θυμήθηκα ότι σε μία λογική απόσταση υπήρχε άλλο (ιδιωτικό, αλλά συμβεβλημένο) συνεργείο της εταιρείας. Έφυγα και πήγα εκεί. Όπου ένας συμπαθέστατος νέος μου εξήγησε αμέσως ότι δεν είχα καν πρόβλημα. «Αυτούς τους κάτω προβολείς» μου εξήγησε «τους λέμε φώτα στροφής. Είχατε στριμμένο το τιμόνι προς τα δεξιά και άναβε μόνο το δεξί».

«Θα έπρεπε να είχα διαβάσει το βιβλίο οδηγιών. Αλλά έχει 400 σελίδες!» απάντησα. «Και δεν διαβάζεται!» πρόσθεσε ο νεαρός.

Φεύγοντας θυμήθηκα ένα από τα πρώτα χρονογραφήματα που είχα γράψει στο «Βήμα» το 1982

Τίτλος: «Τα ονόματα».

Καλοκαίρι, μεσημέρι, λιοπύρι. Ο μικρός επαρχιακός δρόμος όλο στροφές, τρίκυκλα και μαγαζιά. Οι επιγραφές τους προεξέχουν κάθετα, σαν χέρια πού σου γνέφουν να σταματήσεις: «Φρένα ο Κώστας»,  «Ταβέρνα ο Γιάννης», Σελφ-σέρβις ο Νίκος»,  «Τηλεοράσεις ο Σταμάτης» .

Θεέ μου τι λαός είναι αυτός - με το μικρό όνομά του, με το εγώ του στην πρόσοψη. Τίποτα δεν τον πτοεί. Δόξα και όνειδος της φυλής αυτής, η μανία του εγώ. Όλα κινούνται σε  προσωπικό επίπεδο. Περιεργάζονται τ' αυτοκίνητό σου και ρωτάνε: «Πόσο το δίνει, τώρα;». Προσοχή : Όχι πόσο κάνει. Όχι πόσο κοστίζει – αλλά πόσο το δίνει. Ποιος; Αυτός πού το πουλάει. Πρόσωπο - κι ας είναι ανώνυμη εταιρία.

Αχ μωρέ Έλληνες, παμπόνηροι και χαζοί - δύσπιστοι και όρθάνοιχτοι. Το εγώ έξω - στον ήλιο. Ωραίοι άνθρωποι! «Βουλκανιζατέρ Ο Γιώργος» και ουδέν πρόβλημα.  Η τεχνική Γιώργος εγγυάται.

Έτσι δεν θα κάνουμε ποτέ βαριά βιομηχανία. Έ, ας μην κάνουμε! Ας έχουν οι άλλοι τα πολύπλοκα συστήματα - εμείς έχουμε τη ζεστασιά της προσωπικής σχέσης και την εφευρετικότητα της άγνοιας και της απελπισίας μας. «'Όταν είδαν το αυτοκίνητο έξω», μου έλεγε Γερμανός φίλος, «δεν μπορούσαν να καταλάβουν πώς κινείται». Του το είχε φτιάξει κάποιος «Γιώργος» στην Ελλάδα. Ένα πανάκριβο, πολύπλοκο σπορ αυτοκίνητο. Ούτε το’χε ξαναδεί ποτέ του ο Γιώργος. Κι οι Γερμανοί μηχανικοί, ακόμα αναρωτιούνται πώς το έφτιαξε.

Βέβαια, ή τεχνική Γιώργος δεν είναι πάντα αλάνθαστη. Μένεις καμιά φορά. Αλλά, βρε αδερφέ, αν όλα λειτουργούσαν γερμανικά, ή ζωή δεν θα είχε ενδιαφέρον. Εδώ μένεις από Γιώργο και γι' αυτό γνωρίζεις τον Γιάννη. Πίνεις κι ένα ούζο με μεζέ. Κι αν δεν φτάσεις την μέρα που πρέπει – τι είμαστε; Μηχανές;

Απομεσήμερο στην επαρχιακή πόλη. Περπατάω σιγά, συλλαβίζοντας τις επιγραφές. Αναλογίζομαι τους επώνυμους και ανώνυμους προγόνους, τους Γιάννηδες τους Κωστήδες και τους Γιώργηδες που χρειάστηκαν για να οικοδομηθεί όλη αυτή η εξέλιξη και να φτάσουμε κάποτε τόσο μακριά, τόσο απόμακρα, εδώ, σε αυτή τη σκοτεινή επιγραφή που λέει: «Γραφείο Τελετών, ο Αποστόλης».

Και λες που θα σε πάρει από το χέρι ο Αποστόλης, να σε περάσει τον Αχέροντα, πως προσωπικά θα σε κατευοδώσει στην τελευταία αποστολή σου.

Έτσι ζούμε κι έτσι τελειώνουμε σε αυτόν τον τόπο – με τα μικρά μας ονόματα.

Κυριακή, Ιανουαρίου 17, 2021

Το ψηφιακό θαύμα

Μέσα σε είκοσι τέσσερεις ώρες 60.000 υπερήλικες, άνω των 85 ετών, βρέθηκαν με κλεισμένο ραντεβού για το εμβόλιο του κορωνοϊού.

Παρακαλώ αναγνώστη ξαναδιάβασε αυτή τη φράση.

Και δεν το έκλεισαν ούτε περιμένοντας ουρά σε κάποιο γκισέ, ούτε τηλεφωνώντας δεκαπέντε φορές, μήπως σηκώσει κανείς το τηλέφωνο.

Οι περισσότεροι δεν βγήκαν καν από το σπίτι τους. Το ραντεβού ήρθε από μόνο του στο κινητό τους τηλέφωνο. Χωρίς να το έχουν ζητήσει, χωρίς να δηλώσουν την ηλικία τους, χωρίς να κάνουν αίτηση.

Αν παρακολουθούσε κάποιος αμύητος – θα φώναζε: «Θαύμα!»

Διότι μερικές ώρες πριν πάω για ύπνο, το κινητό μου τηλέφωνο έκανε ένα μικρό ήχο (που δηλώνει την άφιξη SMS) και όταν κοίταξα την οθόνη έγραφε «Το ραντεβού με κωδικό ΧΧΧ επιβεβαιώθηκε. Εμβολιασμός στις 21/1/21 ώρα 13.30 στο εμβολιαστικό κέντρο ΓΝΑ ΤΑΔΕ».

Αυτό το μήνυμα, ήρθε χωρίς να το ζητήσω, τρεις ώρες μετά το άνοιγμα της πλατφόρμας EMVOLIO GOV.

Και λίγο μετά η ίδια οθόνη κατέγραψε και την επαναληπτική δεύτερη δόση στις 11 Φεβρουαρίου. Μαζί έστειλε και ένα γράφημα QR σαν αυτό που παρουσιάζουμε στα αεροδρόμια για να σκαναριστεί αμέσως, χωρίς να χρειάζεται καταγραφή.

Και θα μου πει κάποιος: εσύ είσαι γνωστός, μένεις στην Αθήνα, θα έχεις και κάποιο μέσον.

Δεν έχω κανένα.

Άλλωστε και η μητέρα μιας φίλης μας, 92 ετών, που μένει στην Νεάπολη Λασιθίου, στην άλλη άκρη της Ελλάδας, πήρε το ίδιο μήνυμα την ίδια ώρα.

Τώρα θα εμφανιστεί σίγουρα κάποιος αντιπολιτευόμενος και θα ισχυριστεί ότι κάνω προπαγάνδα για την κυβέρνηση.

Μακάρι η κυβέρνηση να έκανε πάντα τέτοια επιτεύγματα – που να επιτρέπουν την προπαγάνδα!

Απλώς η κυβέρνηση αθόρυβα αλλά σταθερά εισάγει την ψηφιακή τεχνολογία στον δημόσιο τομέα. Το θαύμα των 60.000 μηνυμάτων βασίζεται στο γεγονός ότι οι περισσότεροι παραλήπτες ήταν γραμμένοι στην «άυλη» συνταγογράφηση. (Άλλο θαύμα και τούτο: ο γιατρός στο ιατρείο του γράφει μία συνταγή και ο ασθενής πάει στο φαρμακείο και απλώς επιδεικνύει το κινητό του για να παραλάβει το φάρμακο).

Όχι δεν έχουμε γίνει ακόμα Εσθονία. Αλλά λίγη προσπάθεια ακόμα, κύριε Πιερρακάκη, και θα γίνουμε. Και σε κείνη την πολύπαθη χώρα που χρόνια στέναζε κάτω από την Ρώσικη κατοχή, το θαύμα έγινε σε λίγα χρόνια και τώρα προσπαθούν να την μιμηθούν χώρες όπως η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Αν ο εμβολιασμός συνεχίσει με τον τρόπο που άρχισε, θα είναι ένα επίτευγμα χωρίς προηγούμενο.

Διότι πρόκειται για μία πολύπλοκη και πολυσύνθετη διαδικασία που γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη από την φύση του φαρμάκου.

Και μόνο το γεγονός ότι πρέπει να φυλάσσεται σε ειδικά ψυγεία, σε κατάψυξη μείον εβδομήντα βαθμών Κελσίου και να αποψύχεται βαθμιαία λίγη ώρα πριν χρησιμοποιηθεί, δυσκολεύει πολύ την διαδικασία.

Άλλωστε από ότι διαβάζω στον ξένο Τύπο σε αρκετές χώρες έχουν δημιουργηθεί προβλήματα – ενώ για την δική μας (χτυπάω ξύλο) δεν έχω ακόμα ακούσει κάτι αρνητικό.

Και να πει κανείς πως δεν υπάρχουν δημοσιογράφοι και εφημερίδες της αντιπολίτευσης που περιμένουν με το δάχτυλο στην σκανδάλη…

Εγώ, που τριάντα χρόνια τώρα αγωνίζομαι για την ψηφιοποίηση των πάντων, βλέπω σε αυτή την υπόθεση όχι μόνο μία βασική ελπίδα για την σωτηρία μας από την πανδημία (που σημαίνει και την αναβίωση της οικονομίας και της κοινωνικής μας ζωής) αλλά σαν ξεκίνημα για μία αναγέννηση της Ελλάδας. Για σκεφθείτε την προέκταση αυτών των επιτευγμάτων σε χώρους όπως η δημόσια διοίκηση, η τοπική αυτοδιοίκηση, και η δικαιοσύνη!

Μια άλλη χώρα θα αναδυθεί!

Βάστα γερά Πιερρακάκη!

 

 

Κυριακή, Ιανουαρίου 10, 2021

Σήμερον τα Φώτα και ο Φωτισμός

(Και ο Διαφωτισμός;)

Κρίμα που τα παιδιά φέτος δεν τραγούδησαν τα κάλαντα. Ίσως τα πιο μελωδικά των γιορτών. Και τα πιο πολύτιμα.

Γιατί ο Φωτισμός δεν θα έπρεπε να είναι μακριά από τον Διαφωτισμό. Και οι μήνες της πανδημίας, με τις αντιδράσεις της Εκκλησίας, έδειξαν πόσο μακριά είμαστε – ακόμα – από αυτόν. 

Τον «επικατάρατο Διαφωτισμό» όπως τον αποκαλούσε ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος.

«Επικατάρατο» το κίνημα που απελευθέρωσε τον άνθρωπο από τις δουλείες στις οποίες τον κρατούσαν  δέσμιο οι βασιλιάδες και το αρχοντολόι τους, οι επίσκοποι και ο κλήρος τους, οι δεισιδαιμονίες και οι παραδόσεις; Το κίνημα που θέσπισε τα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτος δικαίου, τον διαχωρισμό των εξουσιών, την επιστήμη, την ελεύθερη σκέψη; Η πνευματική επανάσταση που έγινε η μήτρα τόσων άλλων επαναστάσεων – της Αμερικανικής, της Γαλλικής και κατόπιν της Ελληνικής, της οποίας τα διακόσια χρόνια γιορτάζουμε φέτος;

Αν βέβαια είχαμε ακολουθήσει τα κηρύγματα της εκκλησίας δεν θα είχαμε ποτέ επαναστατήσει. Μια και σύμφωνα με την «Οδηγία πατερική» που τύπωσε και κυκλοφορούσε το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως «ο Σουλτάνος ήταν ο στοργικός πατέρας μας που μας φρόντιζε σαν τα παιδιά του» και η Τούρκικη κατοχή ήταν ο πιο σύντομος και σίγουρος δρόμος για τον Παράδεισο.

“Sapere aude!“ φώναζε με τα λόγια του Οράτιου ο μέγας Kant: «Τόλμησε να έχεις την δική σου σκέψη!» Και τι έλεγε το Πατριαρχείο, το 1821; «Ζήτω ο Γαληνότατος και κραταιότατος ημών ΑΝΑΞ, η κορωνίς των προκατόχων αυτού μεγάλων Βασιλέων, ο ακριβής φύλαξ της Δικαιοσύνης και της Επιεικείας, ο ευσπλαχνικότατος και ηρωικότατος ΣΟΥΛΤΑΝ ΜΑΧΜΟΥΤ Β’».

Το κύριο πρόβλημα της Ελλάδας, κατά τη γνώμη μου, είναι ο ατελής διαφωτισμός. Η φιλελεύθερη ορθολογική σκέψη, που αναλύει και φωτίζει, δεν επικράτησε εδώ. Υπάρχουν ακόμα σε αυτό το κράτος εστίες υστέρησης και σκοταδισμού που επηρεάζουν μεγάλες ομάδες του πληθυσμού. Η παιδεία μας ανήκει στο παρελθόν και οι σημαντικότερες και πιο έγκυρες επιστημονικές θεωρίες – όπως η εξελικτική του Δαρβίνου – σχεδόν ποτέ δεν διδάσκονται.  (Όλως τυχαίως βρίσκεται πάντα στο τέλος του σχετικού σχολικού βιβλίου). Το μάθημα των θρησκευτικών είναι σκάνδαλο – ταιριάζει μόνο σε θεοκρατικό κράτος.  Η ιστορία και άλλα μαθήματα βασίζονται ολοκληρωτικά στην «παπαγαλία» και δεν ενθαρρύνεται η έρευνα και η ανάλυση των θεμάτων. Η κριτική σκέψη και ο ορθός λόγος σχεδόν διώκονται – ακόμα και σε πανεπιστημιακό επίπεδο.

Όπως είδαμε, κατά την διάρκεια της πανδημίας, η Εκκλησία αντιστάθηκε σθεναρά στις απόψεις των ειδικών. Ακόμα και η ασθένεια ιερωμένων και μητροπολιτών, ακόμα και η αποδημία μερικών, δεν επηρέασαν τους διαφωνούντες. Σε άλλα Ευρωπαϊκά κράτη οι ίδιοι οι ιερείς έκλεισαν τους ναούς – εδώ όμως αντισταθήκαμε ηρωικά,. Πού; Στην επιστήμη!

Η Ελληνορθόδοξη εκκλησία ευθύνεται ουσιαστικά για την καθυστέρηση της Ελλάδας.  Αιώνες ολόκληρους με τον φανατικό αντιδυτικισμό της, πολέμησε την νεοτερικότητα, τον ορθολογισμό, την ανοιχτή κοινωνία.

Όσο δεν διαχωρίζεται η εκκλησία από το Κράτος, (η πρώτη μεγάλη μου απογοήτευση από τον ΣΥΡΙΖΑ – ήταν στο πρόγραμμά του!) όσο δεν γίνεται οικονομικά ανεξάρτητη (πουθενά, από ότι ξέρω, δεν είναι οι ιερείς δημόσιοι υπάλληλοι) δεν θα γίνουμε μία σύγχρονη πολιτεία. 

Σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη, στην φορολογική τους δήλωση, οι πολίτες δηλώνουν αν ανήκουν σε κάποια δόγμα και, αν ναι,  πληρώνουν εκκλησιαστικό φόρο. Έτσι χρηματοδοτούνται οι Εκκλησίες – από τους πιστούς τους. Γιατί πρέπει στην Ελλάδα οι άθεοι και οι αλλόθρησκοι, να πληρώνουν τον ορθόδοξο κλήρο;

Αλλά σε αυτή τη χώρα ο διαφωτισμός – τρομάρα μας – ονομάστηκε «επικατάρατος» από τον ίδιο τον προκαθήμενο της εκκλησίας μας. Τι χρείαν έχομεν άλλων μαρτύρων;


Κυριακή, Ιανουαρίου 03, 2021

Έλα, εμβόλιον!

Επιτέλους! Το πώς το περιμένω αυτό το εμβόλιο, δεν λέγεται. Ο κορωνοϊός για ένα χρόνο άλλαξε τη ζωή μου προς το χειρότερο και με έκανε να περιμένω την άφιξη και την παρουσία του εμβολίου όχι μόνο σαν φάρμακο αλλά και σαν αποζημίωση.

Αποζημίωση για τι; Για όλα τα πράγματα που δεν έκανα λόγω φόβου του  κορωνοϊού. Διακοπές, ταξίδια, παρέες, γλέντια, ακόμα και... φλερτ.

Μα καλά, θα μου πείτε. Γέρος άνθρωπος, πόσα τέτοια πράγματα θα έκανες; Ας πούμε: πόσα έκανες πρόπερσι, που δεν υπήρχε ο ιός;

Εδώ όμως κάνετε λάθος, αγαπητοί αναγνώστες. Ο ιός λειτουργεί ως φόβητρο, αλλά και ως ερέθισμα. Ενώ κάνεις την ήσυχη ζωή σου, με τις δυνατότητες ενός υγιούς ογδοντάρη, έρχεται ο μπαμπούλας και λέει: Στοπ οι διακοπές! Στοπ τα ταξίδια! Στοπ τα κοντσέρτα και το θέατρο. Ακόμα και οι οικογενειακές γιορτές και συγκεντρώσεις. Ακόμα και το καρέ του πόκερ ή του μπριτζ, απαγορευμένο!

Εδώ που τα λέμε, τα τελευταία χρόνια ελάχιστα από τα σήμερα απαγορευμένα πράγματα έκανα. Διάβαζα πολύ, έγραφα, έβλεπα τηλεόραση (κυρίως Netflix), έπαιζα με την γάτα μου και περπατούσα «εις τους κήπους», για να μην σκουριάσω τελείως. 

Ξαφνικά, από την στιγμή του πρώτου lockdown, όλα τα απαγορευμένα έγιναν επιθυμητά. «Τι; Δεν θα πάμε φέτος διακοπές;». (Ως τότε τις βαριόμουνα τις διακοπές). «Τι; Δεν θα πάμε στο συνέδριο φιλοσοφίας στη Βαρσοβία που με έχουν βάλει στο πρόγραμμα ως ομιλητή;» (Το τι βλαστήμια είχε εισπράξει αυτός που με έβαλε, δεν λέγεται).

Ναι, όσο κι αν φαίνεται περίεργο, είναι εντελώς λογικό. Όλοι ξέρουμε πως εκτιμούμε πολλαπλάσια τα πράγματα, όταν τα χάνουμε ή όταν μας τα απαγορεύουν. Ο ιός μας έδωσε την δυνατότητα να εκτιμήσουμε εξ αρχής όλη μας την ζωή.

Ας αφήσουμε βέβαια πως η μόνιμη απειλή του, μας έκανε τον βίο αβίωτο. Δεν είναι μόνο που μας λείπανε όσα δεν μπορούσαμε να κάνομε. Είναι ότι και τα λίγα που κάναμε, τα απολύτως αναγκαία, τα κάναμε με την ψυχή στο στόμα. Με μάσκες και απολυμαντικά. Με τον φόβο μήπως εκείνος ο περίεργος τύπος που ήρθε στην ουρά «της προσκολλήσεως», ήταν φορέας. Αμ ο άλλος, που φτερνιζόταν με την μάσκα κάτω από την μύτη;

Έλα λοιπόν εμβόλιο – βιάσου! Να γλυτώσουμε από τον εφιάλτη και να αρχίσουμε πάλι να ονειρευόμαστε. Κι ας μην κάνουμε ούτε τα μισά από όσα γυρίζουν τώρα μέσα στο μυαλό μας…

Το πόσο στεναχωρήθηκα όταν έμαθα ξαφνικά πως θα πάρουμε λιγότερα, από όσα περιμέναμε. Αφού έχουμε μέσον, τον συμπατριώτη μας, τον Σαλονικιό CEO της Pfizer– δεν μπορεί να μας στείλει μερικές παρτίδες έξτρα; Ας τσοντάρουμε και για την μεταφορά. 

Λέτε να μας σαμποτάρησαν οι Τούρκοι της Γερμανίας, αυτοί της BionΝTech που έφτιαξαν πρώτοι το εμβόλιο και το πούλησαν στην Pfizer; Τουρκικός δάκτυλος και εδώ;  

Δεν ξέρω τι θα γίνει - μπλέκεται πολύς κόσμος. Η επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η κυρία Κυπρία επίτροπος… γραφειοκρατία πανευρωπαϊκή. Πρέπει να βρούμε κάποιο μέσο, να μιλήσει στον κατάλληλο άνθρωπο, να γίνει η σχετική υπέρβαση, κανένα κόλπο… ξέρετε εσείς τώρα πως γίνονται αυτά τα πράγματα… Μήπως ο Άγιος Βασίλης με το έλκηθρο – αλλά δεν έχει ψυγείο των μείον εβδομήντα βαθμών…

Και όταν αρχίσει ο εμβολιασμός, για πρώτη φορά θα μοστράρω υπερηφάνως τα 86 μου χρόνια για να πάρω καλή σειρά. Ε – πόσοι είναι πιο γέροι από μένα;

Τα δύσκολα: Φτάνει να πάνε όλα καλά με την διανομή. Δεν έχουμε αντιμετωπίσει στη χώρα μας τέτοιο περίπλοκο πρόβλημα. Που γίνεται ακόμα πιο δύσκολο με τις απαιτήσεις συσκευασίας, θερμοκρασίας, μεταφορών… Ίσαμε να εμβολιαστεί το 70% των Ελλήνων για να φτάσουμε στην ανοσία, θα έχει έρθει η επόμενη πρωτοχρονιά!

Δύσκολα καταπίνεται αυτό – αλλά δεν έχουμε άλλη επιλογή. Πολλοί ακόμα θα πεθάνουν περιμένοντας (οι πιο άτυχοι). Αλλά κάποτε, για κάποιους, θα ξημερώσει!

Και τότε, αν έχω επιβιώσει, και για διακοπές θα φύγω, και για ταξίδια… Μου είναι απολύτως απαραίτητο. Μέχρι και στο συνέδριο της Πολωνίας θα πάω – ιδού οι προσκλήσεις! Ομιλητής!

Άντε πια! Έλα εμβόλιον!


Παρασκευή, Δεκεμβρίου 25, 2020

Φάλτσα Χριστούγεννα

Τώρα οι μέρες αρχίζουν να μεγαλώνουν. Εμείς επίσης.

Γράφω στις 21 Δεκεμβρίου – χειμερινό ηλιοστάσιο. Στο πλανητικό μας σύστημα γίνονται παράξενα πράγματα – μόνο που αυτά είναι προβλέψιμα.

Εξηγεί ο σύγχρονος παντογνώστης, η Google: «Την επίσημη έναρξη του χειμώνα και το σπάνιο «πάντρεμα» των Δία και Κρόνου στον ουρανό της Γης τιμά η Google με το σημερινό της doodle.

Η εβδομάδα ξεκινάει με δύο αστρονομικά φαινόμενα, το Χειμερινό Ηλιοστάσιο και τη Μεγάλη Σύζευξη του Δία και του Κρόνου που θα φαίνονται σαν ένα μεγάλο αστέρι στο νυχτερινό ουρανό».

Αυτό που δεν ήταν προβλέψιμο είναι πως ο κορωνοϊός μεταλλάχθηκε και τώρα μεταδίδεται πιο εύκολα. Δεν ξέρουμε αν είναι και πιο επικίνδυνος – οι ειδικοί στην Μεγάλη Βρετανία, όπου πρωτοεμφανίστηκε, το ψάχνουν.

Εμείς, lockdown στην Αγγλία.

Από τα πολλά lockdown έχει γεμίσει απαγορευτικές πινακίδες το κεφάλι μας. Μόνο στο πλανητικό μας σύστημα ισχύουν πάντα, χωρίς πινακίδες, οι νόμοι του Νεύτωνα. Αλλά και αυτοί μία απάτη είναι, γιατί πίσω τους, στο αχανές σύμπαν, ισχύουν οι νόμοι του Αϊνστάιν.

Λοιπόν οι μέρες θα αρχίσουν να μεγαλώνουν, όπως κάθε χρόνο. Γι αυτό και τα Χριστούγεννα μεταφέρθηκαν στο χειμερινό ηλιοστάσιο, ακριβώς επάνω στην γιορτή του «Ανίκητου Θεού Ήλιου» (Sol Invictus) ή του Μίθρα, που ήταν θεότητα ηλιακή. Γιατί αλλιώς μας τα λένε οι Ευαγγελιστές για την Γέννηση. «Ποιμένες αγραυλούντες… κλπ.» Άλλωστε και την Παναγία την θυμήθηκαν τριακόσια χρόνια μετά – όταν ο «ανταγωνισμός» παρουσίασε μία μητρική θεότητα.

Νέα θρησκεία τότε ο Χριστιανισμός, έπρεπε να εξουδετερώσει τα αντίπαλα δόγματα. Πάντως φέτος, με την «Μεγάλη Σύζευξη», έχει ένα περίλαμπρο «Αστέρι των Μάγων». 

Μπορεί κάτι να σημαίνει αυτό – για όσους πιστεύουν. Εγώ πιστεύω περισσότερο στο εμβόλιο και ελπίζω να έρθει σύντομα – και κυρίως να μοιραστεί σωστά.

Όσο για το Τραπέζι των Χριστουγέννων τελικά αποφασίσαμε, παρόλο που θα είμαστε μόνο τρεις, να γεμίσουμε μία μικρή γαλοπούλα. Δεδομένου ότι το ενδιαφέρον στο έδεσμα, είναι η γέμιση. 

Αχ, το Τραπέζι των Χριστουγέννων… Κάποτε, θυμάμαι, φτάσαμε τους δέκα οκτώ – κι έπρεπε να ανοίξουμε τις πρόσθετες συρόμενες τάβλες και να φέρουμε καρέκλες από την κουζίνα για να καθίσουμε όλοι.

Με τα χρόνια λιγοστεύαμε. Άλλοι έφυγαν, ή πέθαναν, άλλοι χώρισαν, άλλοι μετανάστευσαν…

Χθες είδα, στην «Καθημερινή» μία υπέροχη «γελοιογραφία» του Χαντζόπουλου. Μία ηλικιωμένη γυναίκα στο παράθυρο μιλάει στο τηλέφωνο και ρωτάει: «Για πόσα άτομα λένε;» «Εννέα». «Ωχ Παναγία μου. Και πού θα βρω άλλους οκτώ;».

Κάποτε πλημμυρίζαμε από ευχετήριες κάρτες. Τόσο που για χρόνια τις χρησιμοποιούσαμε σαν διακόσμηση για το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο, που το ονομάζαμε «Καρτόδεντρο». Φέτος ευχετήρια κάρτα ήρθε μόνο μία. Από μακρινούς συγγενείς στην Αγγλία, που τηρούνε πάντα το έθιμο.

Να δούμε, θα έρθουν παιδιά για τα κάλαντα; Lockdown και εκεί… Πέρυσι, θυμάμαι, ήρθε μόνον ένα ζευγάρι. Και ήταν απίθανα φάλτσοι. 

Φάλτσα Χριστούγεννα, φέτος… Να είμαστε του χρόνου ζωντανοί και να τα γιορτάσουμε όπως πρέπει.

Χρόνια πολλά, αναγνώστες!


Κυριακή, Δεκεμβρίου 20, 2020

85 + 1 Χριστούγεννα

Από τα Χριστούγεννα της ζωής μου, τρία έχουν αποτυπωθεί στην μνήμη μου. Αυτά τα τρία είναι σχεδόν ίδια και συμπυκνώνουν όλη την ουσία της γιορτής, όπως την είχα φανταστεί κι όπως ήθελα να τη ζήσω. Τα υπόλοιπα ήταν από συμπαθητικά ως αδιάφορα.

Φυσικά τα πρώτα δέκα δεν τα συζητάμε. Βρέφος ήμουν όταν πέρασε η  πρώτη πενταετία και το μόνο που θυμάμαι, στο τέλος της, ήταν ένα δώρο του νονού μου (που ποτέ δεν γνώρισα): ένα τεράστιο φρούριο (που το έλεγα «φλούριο») με πύργους και πυργίσκους, τείχη και κανόνια, τάφρο και γέφυρα που σηκωνόταν με τροχαλίες. Όλη η γειτονιά στην Κατοχή έπαιζε με αυτό το οχυρό. Τα γειτονόπουλα έφερναν τα στρατιωτάκια τους και οι μάχες ήταν σφοδρές. Περίεργο, μέσα στον πόλεμο να παίζουμε πόλεμο… Ακόμα και στα Δεκεμβριανά, όταν σφύριζαν οι όλμοι πάνω από τα κεφάλια μας.

Η Κατοχή πέρασε, αλλά τα Χριστούγεννα δεν ήρθαν. Μια οικογένεια τριών ατόμων  όπου η μητέρα ήταν διαρκώς άρρωστη και ο πατέρας απών, πώς και τι να γιορτάσει;

Δεκαοκτώ χρόνων έφυγα για την Γερμανία. Ούτε κι εκεί βέβαια στην αρχή έκανα Χριστούγεννα. Αντίθετα με τους Γάλλους, που συνηθίζουν να γλεντάνε στα «ρεβεγιόν» οι Γερμανοί κλείνονται οικογενειακά στα σπίτια τους. (Το γλέντι τους – τρικούβερτο – το κάνουν την Πρωτοχρονιά). Μάλιστα τον πρώτο χρόνο έμεινα και νηστικός. Δεν ήξερα πως την παραμονή το βράδυ κλείνουν τα πάντα.

Για να γιορτάσω στην Γερμανία Χριστούγεννα, έπρεπε να αποκτήσω οικογένεια, έστω και …δανεική. Την απέκτησα αργότερα. Και τα τρία Χριστούγεννα που πέρασα μαζί της, έμοιαζαν υπερβατικά. Όσα έζησα μετά, μου φαίνονταν απλώς …γήινα.

Δεν ήταν μεγάλη η οικογένεια: η φίλη μου, με την οποία συζούσαμε τρία χρόνια, η μητέρα της (ο πατέρας είχε χαθεί στον πόλεμο) και ένας εξάδελφος.

Το τελετουργικό περιλάμβανε συγκέντρωση γύρω από το ωραίο δέντρο (κάθε χρόνο διαφορετικό – η μητέρα ήταν καλλιτέχνης) άνοιγμα των δώρων (σε πακέτα κάτω από το δέντρο), ρεσιτάλ παλιών Χριστουγεννιάτικων τραγουδιών (όλοι καλλίφωνοι) ένα ελαφρό δείπνο με κρασί και μετά – το καλύτερο: περπάτημα μέσα στο χιόνι προς κάποιο ναό, για να ακούσουμε την μεσονύκτια λειτουργία των Χριστουγέννων.

Το χιόνι ήταν πάντα βαθύ (το Μόναχο έχει υψόμετρο 730 μέτρα και οι Άλπεις του κλείνουν τον Νοτιά και τους Μεσογειακούς ανέμους) και το περπάτημα επίπονο. Χρατς – χρουτς τα βήματα και οι γαλότσες να βυθίζονται ως το γόνατο.

Αλλά στο τέλος του μας περίμενε ένα ορατόριο του Μπαχ, μία λειτουργία του Σούμπερτ ή του Μότσαρτ… Οι εκκλησίες έβαζαν τα δυνατά τους, οι χορωδίες τους προβάρανε πολλούς μήνες και ως σολίστες είχανε τους καλύτερους λυρικούς καλλιτέχνες από τις τρεις όπερες της πόλης.

Ναι εκεί, στις μπαρόκ εκκλησίες με τα αγγελάκια-συννεφάκια στην οροφή και την Παρθένο να κρατάει το Θείο Βρέφος αγκαλιά στον θόλο, ένιωσα πιστός, ανοιχτός στα θαύματα. Ήταν το χιόνι, το κρασί, η μουσική;

Μετά από αυτά τα Χριστούγεννα, δεν κατάφερα ποτέ πια να ανέβω στα επουράνια. Γιόρτασα Χριστούγεννα και στο Λονδίνο, με σημαιοστολισμένη την Regent Street και στο Παρίσι με φωταγωγημένα τα Ηλύσια Πεδία.  Αλλά όλες οι υπόλοιπες Χριστουγεννιάτικες γιορτές τις ζωής μου, με γεμιστές γαλοπούλες και ωραία κρασιά, απλώς με γεμίζανε με οδυνηρή νοσταλγία. Για χιόνι και Μπαχ…

Έστω: αν περάσουν χωρίς μεγάλες αβαρίες οι φετινές γιορτές, μπούμε σε ένα νέο έτος πιο φωτεινό, η επιστήμη κάνει το καθήκον της, τα εμβόλια λειτουργήσουν με προοπτική ένα εκτυφλωτικά λαμπρό καλοκαίρι – τότε ίσως τα φτωχικά εφετινά Χριστούγεννα (τέσσερεις άνθρωποι με ένα κοτόπουλο) να κλέψουν την δόξα των παλιών, με ένα τίτλο: Πώς γλυτώσαμε την πανδημία…

Υ.Γ. Κατά λάθος δημοσιεύτηκε εδώ το κείμενο που είχα γράψει για την άλλη Κυριακή με θέμα το εμβόλιο. Όσοι πρόλαβαν να το διαβάσουν θα το συναντήσουν την άλλη Κυριακή - ίσως χάσουν αυτό.

Κυριακή, Δεκεμβρίου 13, 2020

Το γρουσούζικο 2020

Τι να το γράψω εγώ – με πρόλαβαν πολλοί άλλοι: Το 2020 ήταν η χειρότερη χρονιά των τελευταίων αιώνων. Ίσως η χειρότερη χρονιά της ανθρώπινης ιστορίας, αν μετρήσουμε ανθρώπινες και οικονομικές απώλειες.

Μήπως προτρέχω; Έχει ακόμα ημέρες αυτός ο χρόνος. Μπορεί να γίνει και χειρότερος. Καλύτερος, δεν φαντάζομαι... Το εμβόλιο θα ανήκει στο 2021.

Άντε μετά να γιορτάσεις εθνική επέτειο. Το έθνος, σαν πληγωμένο ζώο, θα γλύφει τις πληγές του.

Δεν χάσαμε μόνο ανθρώπους και αγαθά. Χάσαμε κάτι πιο ουσιαστικό. Την εμπιστοσύνη στη ζωή. Την προοπτική του μέλλοντος. Η ανθρωπότητα προόδευε, προόδευε, πλούτιζε, βελτίωνε το προσδόκιμο επιβίωσης, νικούσε επιδημίες και αρρώστιες, πήγαινε βόλτες στο διάστημα – και ξαφνικά χάνει τα πάντα. Ο καθένας μας δεν ξέρει αν θα έχει αύριο.

Θα μου πείτε: η επιστήμη και η τεχνολογία δεν μας πρόδωσαν. Κατάφεραν, σε χρόνο ρεκόρ, να νικήσουν τον κορωνοϊό.

Ναι – αυτό είναι το μόνο φωτεινό σημάδι. Αλλά δεν βιάζομαι. Το ματς τώρα αρχίζει. Σε δύο ημίχρονα απεριόριστου χρόνου. Θα περάσουν μήνες για να χαλαρώσει ο φόβος μέσα μας. Και χρόνια για να ξεπεράσουμε το σοκ.

Λέγανε για τον Κώστα Μητσοτάκη πως ήταν άτυχος. Και πραγματικά, δεν μπόρεσε να αξιοποιήσει τις αναμφισβήτητες ικανότητές του. Όμως η μεγάλη ατυχία – κοτζάμ πανδημία – έπληξε τον γιό του.

Ωστόσο για μας είναι ευτύχημα που βρέθηκε στο τιμόνι, μέσα την θύελλα, ένας λογικός και συνεπής άνθρωπος. Που έχει τις προϋποθέσεις να πολεμήσει, ακόμα και να αντιστρέψει την κακοτυχία. Σκέπτομαι με φρίκη τι θα είχε συμβεί αν μας είχε χτυπήσει δύο χρόνια νωρίτερα κι έπρεπε να την αντιμετωπίσει το ποικιλόχρωμο «ρεμπέτ ασκέρι» του ΣΥΡΙΖΑ.

Λάθη έκανε κι ο Κυριάκος – ποιος δεν θα έκανε – αλλά πολύ λιγότερα από άλλους καπετάνιους. 

Όμως, χάρη σε αυτόν,  έχουμε – πραγματική Συνείδηση του Έθνους – την εκπληκτική μας νέα πρόεδρο, η οποία έχει ανεβάσει το επίπεδο και την ποιότητα της ελληνικής φωνής, σε υψίπεδα ως τώρα άγνωστα.

Για την Ελλάδα η πανδημία, εκτός από τραγωδία είναι και μία ευκαιρία. Ένα έθνος φοβικό μπροστά σε κάθε αλλαγή και μεταρρύθμιση, συντηρητικό και οπισθοδρομικό, αναγκάζεται να ανοιχτεί, να τολμήσει, να καινοτομήσει.

Τριάντα χρόνια αγωνίζομαι για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό του ελληνικού κράτους. Το έτος 2000 είχα κυκλοφορήσει ένα βιβλίο με τίτλο: «Ψηφιακή Ζωή». Ήταν μία εισαγωγή στο μέλλον, μία περιήγηση στα θαύματα της νέας τεχνολογίας. Η αποτυχία του υπήρξε παταγώδης. Οι βιβλιοπώλες μου έλεγαν ότι κανένας πελάτης δεν έδειχνε ενδιαφέρον. «Τι μας νοιάζει εμάς η ψηφιακή τεχνολογία;» έλεγαν.

Τώρα, την εφαρμόζουν. Ακόμα και για να βγουν από το σπίτι τους. Και, αναγκαστικά, θα την εφαρμόσουν πολύ περισσότερο στους μήνες που έρχονται. «Ουδέν κακόν αμιγές…».

Αν φερθούμε έξυπνα (και ευτυχώς υπάρχουν ευφυείς και γνώστες άνθρωποι στην κυβέρνηση) θα χρησιμοποιήσουμε την θύελλα της πανδημίας σαν προωθητική δύναμη. Για να ταράξουμε τον νήδυμον ύπνον της αυταρέσκειας του έθνους.

Η πανδημία μας έμαθε πολλά θετικά: Την σημασία της πειθαρχίας. Την σημασία της κρατικής περίθαλψης (η ώρα του ΕΣΥ). Την ποιότητα των επιστημόνων μας. Την αξία και τις δυνατότητες της τεχνολογίας. Και ένα αρνητικό: Την υστέρηση, την μούχλα και τον συντηρητισμό της Ελληνορθόδοξης εκκλησίας. 

Ας ευχηθούμε πως θα έρθει σύντομα το τέλος της επώδυνης αυτής περιπέτειας, για να δώσει τη θέση της σε ένα καινούργιο και λαμπερό ξεκίνημα. Έτσι που να γιορτάσουμε τα 200 χρόνια από το 1821, με μία νέα επανάσταση. 


Κυριακή, Δεκεμβρίου 06, 2020

Η ιστορία μιας γάτας

Μπήκαμε στον Δεκέμβριο. Καιρός να ξεχάσουμε κρίσεις και πανδημίες και να αφηγηθούμε ιστορίες. Ο τελευταίος μήνας του χρόνου, που ταυτίζεται με το μεγάλο αφήγημα του Χριστιανισμού, είναι εποχή για παραμύθια και διηγήσεις. Πάντα  φαντάζομαι τον Δεκέμβριο σαν ένα μεγάλο αναμμένο τζάκι, με ένα παππού που ξετυλίγει την  «κόκκινη κλωστή δεμένη, στην ανέμη τυλιγμένη, δώσε της μπάτσο να γυρίσει, παραμύθι να αρχινίσει».

Παππούς δεν έγινα, παρά μόνο στην ηλικία και το παραμύθι που θα πω είναι μία εντελώς αληθινή ιστορία. Δανείστηκα τον τίτλο από τον μακρινό μου πρόγονο τον Ροΐδη (το μεγάλο πορτραίτο στο πατρικό μου λένε πως απεικονίζει την μητέρα του: «Νόνα Κορηώ» μας την έλεγαν παιδιά – Κοραλία ήταν το πραγματικό της όνομα).

Αντίθετα με την γάτα του Ροΐδη, που είχε ωραία ζωή και κακό τέλος, η γάτα της δικής μου ιστορίας ήταν άτυχη και πολύ δυστυχισμένη.

Εμφανίστηκε μία μέρα, ξαφνικά, ανάμεσα στις αδέσποτες που τάιζα στο εξοχικό μας. Δεν την είχα ξαναδεί ως τότε. Ήταν κάτασπρη, με λίγο καφέ στα πίσω πόδια και την ουρά και ανοιχτά γαλάζια μάτια. Αυτά τα μάτια της χάρισαν και το όνομά της. Μία φίλη μας, Ιταλίδα,  όταν τα είδε έμεινε έκπληκτη από το χρώμα τους και το προσδιόρισε στην δική της γλώσσα: «Azzurro!» που πάει να πει Ιταλικά «γαλάζιο». Έτσι η γατούλα βαφτίστηκε «Ατσούρο». 

Το Ατσούρο είχε τελείως άλλη συμπεριφορά από τις αδέσποτες που τριγύριζαν στον κήπο περιμένοντας το συσσίτιο. Ενώ οι άλλες, αν τύχαινε κατά λάθος να βρεθούν μέσα στο σπίτι, πάθαιναν πανικό και άρχιζαν να σκαρφαλώνουν στους τοίχους ή να πηδάνε στα κλειστά παράθυρα, το Ατσούρο, από την πρώτη μέρα μπήκε μέσα στο σπίτι, πήδηξε επάνω στο πάσο της κουζίνας και περίμενε να το σερβίρουν. Και μάλιστα όχι με ότι και ότι. Δεν γύρισε ούτε να μυρίσει τις φτηνές κονσέρβες των αδέσποτων και τελικά, με αρκετή συγκατάβαση δέχθηκε να φάει ένα ακριβό πατέ.

Στην αρχή νόμισα πως το είχε σκάσει από κάποιο κοντινό σπίτι όπου ήταν επίσημη γάτα του σπιτιού και σύντομα θα ξαναγύριζε. Όμως ούτε τυπική σπιτόγατα ήταν. Ένιωθε άνετα μέσα στο σπίτι αλλά ποτέ, σε όλη της τη ζωή, δεν πήδηξε στα γόνατά μου. Αν την χάιδευες δεχόταν με συγκατάβαση το χάδι, γουργούριζε πολύ διακριτικά, αλλά φαινόταν ότι δεν έβλεπε την ώρα να τελειώνουν οι πολλές οικειότητες. 

Ξαφνικά μια μέρα το Ατσούρο χάθηκε. Δεν ήρθε ούτε για φαί. Ούτε την επόμενη   . Τελικά το ανακάλυψε η γυναίκα μου, μισοπεθαμένο, έξω από το σπίτι. Είχε πιαστεί το δεξί μπροστινό της πόδι σε δόκανο (είναι δρυμός η περιοχή και κυκλοφορούν αλεπούδες, κουνάβια, νυφίτσες). Στην προσπάθειά της να το ελευθερώσει διέλυσε όλους τους μυς και είχε μείνει το κόκκαλο. Από την αιμορραγία είχε πια χάσει τις αισθήσεις της και ήταν ετοιμοθάνατη.

Την κουβαλήσαμε στον κτηνίατρο, περισσότερο για ευθανασία. Όμως εκείνος δεν ήθελε να καταθέσει τα όπλα. «Το πόδι δεν σώζεται με τίποτα» μας είπε, «αλλά αν το ακρωτηριάσω από την άρθρωση θα μάθει να κινείται μια χαρά».

Κατά την διάρκεια της επέμβασης, η γάτα πέθανε δύο φορές και χρειάστηκε να γίνει ανάνηψη. Τελικά επέζησε και ως ΑΜΕΑ κέρδισε μία θέση στο σπίτι της πόλης όπου δεν υπάρχουν δόκανα και άγρια ζώα.

Έζησε έτσι τρίποδη δώδεκα χρόνια ακόμα. (Δεν ξέρουμε πόσων ετών ήταν όταν πρωτοεμφανίστηκε – πάντως ήταν πλήρως ανεπτυγμένη – έστω και μικρόσωμη). Εξακολουθούσε να είναι μία ιδιότυπη προσωπικότητα. Ήξερε πάντα τι ώρα τρώμε και έπαιρνε εγκαίρως θέση δίπλα στην καρέκλα μου. Αν της άρεσε το φαΐ έτρωγε περισσότερο από μένα. Όλα τα χρόνια που έζησε κοντά μας ήταν άρρωστη: υπέφερε από χρόνια βρογχίτιδα (φοβερές κρίσεις που κάθε φορά νόμιζα πως ήρθε το τέλος) πεπτικά, έντερικά. Το πόδι που της έλειπε δεν την ενοχλούσε καθόλου και μπορούσε να γίνει πολύ επιθετική, παρά την αναπηρία της. Χάδια πολλά δεν δεχόταν – αλλά βλέπαμε μαζί τηλεόραση (έπρεπε να της κάνω οπωσδήποτε δίπλα μου θέση). Στο τέλος είχε πάθει άνοια και ακράτεια. Όταν την πήγαμε στον κτηνίατρο να την κοιμίσουμε, πέθανε σχεδόν πριν από την ένεση.

Ήταν μία γενναία γάτα.


Κυριακή, Νοεμβρίου 29, 2020

Γιατί ζηλεύω τους «Ψεκασμένους»…

Επειδή είναι τόσο σίγουροι για τα πάντα. Είναι βαθύτατα πεπεισμένοι πως δεν υπάρχει καν ο κορωνοϊός – άρα δεν ανησυχούν, ούτε παθαίνουν τρόμο, αν κατά λάθος αγγίξουν κάποιον που δεν έπρεπε. Εμείς φοράμε συνεχώς άβολες μάσκες, απολυμαίνουμε τα χέρια μας μέχρι να χρειαστούμε δερματολόγο, κρατάμε αποστάσεις με αποτέλεσμα να χάνουμε την σειρά μας στην ουρά… Ξυπνάμε τη νύχτα από εφιάλτες – βλέπουμε στο όνειρό μας ΜΕΘ και πνιγόμαστε.

Μακάριοι οι «ψεκασμένοι». Αυτοί ξέρουν τα πάντα. Μπορεί βέβαια κάποια στιγμή να αρρωστήσουν και να αλλαξοπιστήσουν. Σπάνιο να συμβεί αυτό. Αλλά μέχρι τότε, βρε αδερφέ, θα έχουν ζήσει καλύτερα από μας. Και αν περάσουν την αρρώστια στο πόδι, (πιθανότητες μεγάλες) θα μας κοροϊδεύουνε: Τι έγινε; Μία γριπούλα πάθαμε.

Σε πλησιάζουν περίεργα και πονηρά: «Εσύ θα κάνεις το εμβόλιο;» Τους διαβεβαιώνεις πως ναι, θα το κάνεις. «Και δεν φοβάσαι;»

«Τι να φοβηθώ, βρε παιδιά; Το τσιπ του Μπιλ Γκαίητς; Τον παρακολουθώ από χρόνια αυτόν, καλός άνθρωπος είναι, φιλάνθρωπος, δισεκατομμύρια ξοδεύει για τους φτωχούς και τους άρρωστους στην Αφρική – γιατί να μας βάλει τσιπ. Άσε που δεν περνάει το τσιπ μέσα από την βελόνα…»

Κουνάει το κεφάλι ο άλλος, ο ψεκασμένος, οικτίροντας την αφέλειά σου. Κακομοίρη άνθρωπε, πιστεύεις όλα τα παραμύθια για τους δήθεν φιλάνθρωπους: τον Γκαίητς, τον Σόρος, τον Μπάφετ. Το αίμα θα σου πιούνε αυτοί. Εκείνος να κάνει εμβόλιο; Απα πα πα!

Όπως έγραψε και μία «έγκριτη εφημερίς»: «Εμβόλιο; Ο Εβραίος κτηνίατρος θα σου χώσει την βελόνα…». (Ναι, ο Μπουρλά, ο Διευθύνων της Pfizer, είναι εβραίος και αρχικά είχε σπουδάσει κτηνιατρική στην Θεσσαλονίκη… Τι διαβολικές συμπτώσεις! Τα συμπεράσματα βγαίνουν εύκολα. Άρα…).

Να λοιπόν γιατί τους ζηλεύω τους «ψεκασμένους». Έχουνε βεβαιότητες. Την σήμερον ημέρα η σιγουριά είναι το πιο πολύτιμο αγαθό. Ξέρουν τι είναι σωστό και τι ολέθριο. Στον δικό τους κόσμο δεν έχει «μήπως». Όλα είναι ξεκάθαρα. Η μεγάλη συνομωσία των κακών είναι εκεί και βυσσοδομεί εναντίον μας. Ποιοι είναι οι κακοί; Εδώ μπορείτε να βάλετε όποιον σας φαίνεται ύποπτος. Αλλά και αυτόν που δεν φαίνεται – διότι και αυτό είναι ύποπτο. Εβραίοι, Μασόνοι, QAnon, (νέο φρούτο αυτό: δίκτυο πλουσίων που κάνουν απαγωγές παιδιών και άλλες εγκληματικές πράξεις) όλοι αυτοί κρυφά και σιωπηλά ελέγχουν τα πάντα.

Μόλις άκουσα και νέες φήμες. Πως και όταν ανέβει στην προεδρία ο Μπάιντεν δεν θα κάνει αυτός κουμάντο. Πίσω του θα υπάρχει δίκτυο μυστικό με επικεφαλής την (συμπαθέστατη σε μένα ) αντιπρόεδρο Καμάλα Χάρις η οποία είναι (λέει) πράκτωρ των «Αδελφών Μουσουλμάνων»! Πού βρέθηκαν αυτοί στην Καλιφόρνια;

Ανάμεσα σε μας, τους τρομαλέους μασκοφόρους που απολυμαίνουμε τα πάντα και κρατάμε τις αποστάσεις, οι «ψεκασμένοι» ξεχωρίσουν σαν την μύγα μες το γάλα. Είναι λεβέντες, ατρόμητοι και δυναμικοί. Ότι πρέπει για παρέα. Έμβλημά τους ο Πολάκης – που με το ένα χέρι χειρουργεί και με το άλλο πίνει τσικουδιά.

Φυσικά δεν είναι εύκολο να γίνεις «ψεκασμένος». Χρειάζεται ειδικό (πολύ χαμηλό) IQ, δείκτης ευπιστίας υψηλός (που να πιστεύει ακόμα και τις προεκλογικές υποσχέσεις του Τσίπρα: πως ξηλώνουμε τα μνημόνια με ένα και μόνο άρθρο και πως μοιράζουμε εκατομμύρια από ένα μπαλκόνι τη Θεσσαλονίκης).

Όχι, για να καταπιείς όλες τις συνομωσίες που κυκλοφορούν και να τις χωνέψεις πρέπει να έχεις γερό στομάχι και την ζωτικότητα του Ντόναλντ Τράμπ. Ο αρχιψεκασμένος! Που όσο ήταν στα πάνω του όλα τα κατάφερνε και νεκρούς ανάσταινε. Τώρα βέβαια σκοτείνιασαν λίγο τα πράγματα αλλά δεν έχει λήξει ακόμα το έργο. 

Παρόλο που, στραβομουτσουνιάζοντας, αποδέχθηκε την ήττα του, στα τρίτα υπόγεια του Λευκού Οίκου μέχρι και πραξικόπημα λένε πως σχεδιάζουν μερικοί πιστοί.

Οπότε να δείτε πως θα πάρουν πίσω το αίμα τους οι ψεκασμένοι…