Νέο βιβλίο στην Γερμανία

Στις 26.2. κυκλοφορεί επίσημα ένα νέο βιβλίο μου στην Γερμανία. Τίτλος: "Για όλα φταίνε οι Γερμανοί".

Εύρημα του γραφίστα: Όπως φαίνεται και από το εξώφυλλο, ο αρχικός τίτλος ήταν "Για όλα φταίνε οι Έλληνες" και κάποιος έσβησε την λέξη Έλληνες και με το χέρι έγραψε από πάνω: "οι Γερμανοί".

Απεικονίζεται ο Goethe να ατενίζει ένα αρχαίο άγαλμα της Αθηνάς.

Μη με ρωτήσετε πως ονομάζεται το βιβλίο στα Ελληνικά, διότι δεν υπάρχει. Αποτελείται από κείμενα γραμμένα κατ' ευθείαν σε ξένες γλώσσες. Ο πρόλογος και το επίμετρο στα Γερμανικά και οι δώδεκα διάλογοι στα Αγγλικά. Οι τελευταίοι μεταφράστηκαν Γερμανικά από την Μάρω Μαριολέα.

Το βιβλίο δημιουργήθηκε μετά από την επιμονή του εκδότη (Kunstmann) να υπάρξει κάποια συνέχεια στην "Δυστυχία", η οποία στην Γερμανία είχε μεγάλη επιτυχία. Έτσι βρέθηκα κι εγώ στον χώρο των sequel...

Με την ευκαιρία: η 32η έκδοση της Δυστυχίας (στα Ελληνικά) κυκλοφορεί τις επόμενες ημέρες συμπληρωμένη με ένα νέο επίμετρο.

Ένα πολύ αργό Σαββατοκύριακο

Περιμένουμε. Δεν περνάει η ώρα. Με τίποτα. Είναι Κυριακή και από την Παρασκευή μοιάζει να μας χωρίζουν χρόνια.

Οι εξετάσεις θα βγουν την Δευτέρα το βράδυ. Κι άλλα χρόνια θα περάσουν ως τότε.

Εδώ και πολλές μέρες είχε πάψει να τρώει. Κρυβόταν σε γωνιές και δεν εμφανιζόταν – αυτός που πάντα έτρεχε για αγκαλιά. Δοκιμάσαμε να τον πιάσουμε για να τον πάμε στο γιατρό. Ξαφνικά ζωντάνεψε και αμύνθηκε τόσο, που παίρνω τρεις μέρες τώρα αντιβίωση.

Την άλλη μέρα πήραμε από τον γιατρό μία ένεση – κι ενώ τον κρατούσα αγκαλιά (άλλη μία φορά με εμπιστεύθηκε) έγινε η ένεση και τον παρέλυσε.

Ο γιατρός διέγνωσε ίκτερο αλλά και νεφρική ανεπάρκεια. Τελεσίδικα πράγματα. Όμως δεν ήθελε να βασιστεί στην κλινική εικόνα και πήρε αίμα για ανάλυση. Έβαλε ορό (ήταν αφυδατωμένος) και μας είπε να τον αφήσουμε εκεί μέχρι να έχουμε σίγουρες απαντήσεις.

Το παιδί της σκύλας.

Πριν δέκα χρόνια ένα μεγάλο θηλυκό λυκόσκυλο ήρθε στο εξοχικό μας. Πίσω του τρία γατάκια βρέφη – πιθαμές. Ξάπλωσε και τα θήλαζε.

Κάποια μέρα χάθηκε το λυκόσκυλο και τα δύο γατάκια. Έμεινε το πιο όμορφο. Μακρύτριχο, φουντωτό, με μία τεράστια ουρά σαν σκίουρου.

Πολύ μικρό ακόμα, πέρασε άσκημη πνευμονία. Άνοιγε το στόμα και πάλευε να αναπνεύσει. Ο γιατρός τον είχε ξεγράψει. Αλλά με πολλή φροντίδα και αγάπη, τον σώσαμε.

Ήταν ο πιο αξιοπρεπής γάτος που γνώρισα. Όλοι οι άλλοι ζητιάνευαν όταν καθόμασταν στο τραπέζι. Αυτός δεν ήρθε ποτέ. Το μόνο που ζητούσε: αγκαλιά.

Τεράστιος και επιβλητικός, ήταν παράδοξα φοβητσιάρης. Ακόμα και μένα, που με ακολουθούσε σαν σκυλάκι, με φοβόταν. Σε κάθε απότομη κίνηση, έτρεχε να κρυφτεί.

Σκέπτομαι πώς θα τρέμει τώρα στο ιατρείο, παρέα με εγχειρισμένα σκυλιά και στειρωμένα γατιά, άγνωστες μυρωδιές και φωνές.

Αργεί πολύ η Δευτέρα βράδυ – και γι αυτόν και για μας. Λείπει από το σπίτι, ο σύντροφος. Κι εγώ με δυσκολία γράφω χωρίς την ζεστασιά του στην αγκαλιά μου.

Δευτέρα βράδυ:

Οι εξετάσεις έδειξαν ότι εχει βαρύ ίκτερο, μεγάλη αναιμία και πρέπει να ερευνηθεί αν έχει καρκίνο. Αύριο θα κάνει υπέρηχο. Τον φέραμε σπίτι να νιώθει σε οικείο περιβάλλον. Αν δεν έχει καρκίνο, υπάρχει ένα 10% να υποστρέψει ο ίκτερος. 

Πολύ δύσκολα τα πράγματα.

Τρίτη βράδυ:

Κοιμήσαμε το Τάκι. Η κατάστασή του κρίθηκε μη αναστρέψιμη.

Ευχαριστώ.



Η ιστορία ενός δίσκου

Σήμερα η "Καθημερινή της Κυριακής" δίνει ένα πολύτιμο και αξιόλογο δώρο. Τον πρώτο τόμο από τα "Απομνημονεύματα" του Στρατηγού Μακρυγιάννη (πλήρη με τους προλόγους και τα σχόλια του Βλαχογιάννη) μαζί με ένα δίσκο όπου, πάνω σε πρωτότυπη μουσική του Νίκου Μαμαγκάκη, ο Ηλίας Βενέζης και ο Μάνος Κατράκης ζωντανεύουν (ο Κατράκης) και σχολιάζουν (ο Βενέζης) αποσπάσματα του κειμένου.

Ο δίσκος αυτός έχει μία ιστορία 43 χρόνων.

1971 - εκατοστή πεντηκοστή επέτειος της Ελληνικής Επανάστασης. Με χούντα και εσωτερική κατοχή. Ξαφνικά κυκλοφορεί και μοιράζεται δωρεάν σε χιλιάδες ανθρώπους ένας δίσκος με τίτλο "Είτε θάνατος είτε λευτεριά".

Η ιδέα ανήκε στον Δημήτρη Θεμελή, ραδιοφωνικό παραγωγό (και ιδιοκτήτη του ιστορικού δισκοπωλείου "Κύκλος" στην Καραγιώργη Σερβίας). Μου την είπε κι εγώ κατόρθωσα να πείσω την Esso (τότε Esso-Pappas) να την χρηματοδοτήσει και να διανείμει τους δίσκους ως δώρο στα πρατήριά της.

Ο δίσκος είχε διπλό εξώφυλλο - στο εξωτερικό ανάπτυγμα είχαμε βάλει πίνακα του Παναγιώτη Ζωγράφου και στο εσωτερικό ολόκληρο το κείμενο που ακουγόταν.

Όταν η Καθημερινή με πληροφόρησε για την πρόθεσή της  να επανεκδόσει τον δίσκο ζήτησα να αναφερθούν όλοι οι συντελεστές της παραγωγής, πράγμα που δυστυχώς δεν έγινε. Ήταν, όπως αναγράφονται στο εσώφυλλο, οι εξής:

Αργότερα, ο Νίκος Μαμαγκάκης επεξεργάστηκε και μεγάλωσε το μουσικό υλικό του δίσκου και έγραψε ένα σημαντικό ορατόριο, που οι αναγνώστες της Καθημερινής θα απολαύσουν την άλλη Κυριακή.

Ο Δημήτρης Θεμελής, φίλος μία ζωή και κουμπάρος, δεν είναι πια μαζί μας. Ας αφιερώσω αυτή την ανάρτηση στη μνήμη του



Τα 100 καλύτερα ελληνικά βιβλία - συνέχεια και τέλος

Στις 24 Οκτωβρίου είχα δημοσιεύει εδώ την πρόσκληση της Bookpress και του βιβλιοπωλείου "Πολιτεία" να λάβω μέρος στην ψηφοφορία για τα 100 καλύτερα νεοελληνικά βιβλία. Είχα επίσης σχολιάσει την πρόταση και εξηγήσει γιατί δεν ήθελα να ψηφίσω. Όλα αυτά εδώ: http://doncat.blogspot.gr/2013/10/blog-post_24.html

Τελικά η ψηφορία έγινε και αισθάνομαι απόλυτα δικαιωμένος. Ο κατάλογος εδώ:
http://www.politeianet.gr/kata-t-alla/120-sugchronoi-ellines-suggrafeis-epilegoun-ta-100-kalutera-biblia-duo-aionon-neoellinikis-logotechnias-466

Όπως είχα προβλέψει, θριαμβεύει η πεζογραφία και δεν εκπροσωπούνται καθόλου άλλα πιο δύσκολα είδη του λόγου όπως το δοκίμιο, η σάτιρα, τα ταξιδιωτικά (σημαντικότατα στην περίπτωση Καζαντζάκη). Το να μην αναφέρεται καν ενας στυλίστας δοκιμιογράφος σαν τον Λορεντζάτο, ή ένας καυστικός σατιρικός όπως ο Λασκαράτος, είναι σοβαρό.

Καταλαμβάνουν πολλαπλό χώρο ίδια κείμενα. Π. χ. "Διηγήματα" του Βιζυηνού" και μετά ξεχωριστά δύο διηγήματα. Το ίδιο συμβαίνει και με τα "Ποιήματα" όπου οι συνολικές εκδόσεις περιλαμβάνουν όλες τις συλλογές ,που μετά αναφέρονται και ξεχωριστά. Έτσι τα 100 βιβλία είναι στην πραγματικότητα 90.

Απουσιάζουν μεγάλοι δημιουργοί όπως ο Νίκος Καρούζος, ενώ υπάρχουν ήσσονες ποιητές όπως ο Κατσαρός και ο Αναγνωστάκης. Το "Ταξίδι" του Ψυχάρη έχει μόνο ιστορική σημασία, όχι λογοτεχνική. Ο στομφώδης "Δωδεκάλογος του Γύφτου" δεν διαβάζεται πια, ενώ τα μικρά λυρικά του Παλαμά άντεξαν στο χρόνο. Πολλοί διάλεξαν τίτλους κι όχι έργα.

Το μόνο θετικό είναι πως αναγνωρίστηκε περίτρανα η επίδοση του Βαλτινού στην πεζογραφία. Παρήγορο αυτό για ένα ζωντανό συγγραφέα, που συνήθως "θάβεται" από τον φθόνο του συναφιού.

Η γάτα που πίστεψε...

Η γάτα που πίστεψε πως είναι πουλί (ή πως υποδύεται την γάτα του Τσέσιρ ("Αλίκη στην χώρα των θαυμάτων").

Sic transit gloria mundi

«Έτσι περνάει η δόξα του κόσμου». Η φράση με την οποία την ώρα της στέψης, υπενθυμίζουν τρεις φορές στον κάθε Πάπα, την ματαιότητα της εγκόσμιας φήμης. Δεν ξέρω αν την είχαν ποτέ ψιθυρίσει στον Άγιο Βασίλη, που βρήκα πεταμένο στα σκουπίδια. Ούτε δέκα μέρες δεν είχαν περάσει από την ώρα της μεγάλης του λάμψης και της γιορτής του. Σκέφθηκα μόνο πως τα παιδάκια που θα περνούσαν από κει, θα παίρνανε πολύ νωρίς, ένα  πικρό μάθημα…

-

Εντυπώσεις από το Protagon



Είχαμε μείνει (στο περασμένο post) εκεί όπου επρόκειτο να αρχίσω συνεργασία με το Protagon, και  είχα τρακ, σαν πρωτάκι.

 

Εν τω μεταξύ πέρασαν δέκα μέρες, δημοσιεύθηκαν 4 άρθρα μου και πήγαν καλά. Όλα μπήκαν στην λίστα με τα πιο διαβασμένα και μάζεψαν πολλά σχόλια. (Ένα συγκέντρωσε 110 σχόλια σε μία μέρα!).
 

Άρα το "πρωτάκι" (των 79 χρόνων και δεκάδων …τάξεων) πήρε καλούς βαθμούς και δεν ανησυχεί πια. Τώρα το άγχος μεταφέρεται στο να συνεχίσει τις καλές επιδόσεις.

Φαντάζομαι ότι πολλοί αναγνώστες του doncat από περιέργεια θα επισκέφθηκαν (αν δεν το είχαν ήδη επισκεφθεί) ή ξανα-επισκέφθηκαν το protagon και θα έχουν δική τους άποψη. Ας πω τώρα και την δική μου.

Η πρώτη εντύπωση είναι: πληθωρισμός. Δεκάδες άρθρα συνωστίζονται στην πρώτη σελίδα, τα οποία αλλάζουν συνέχεια. Ψηλά υπάρχει μία πεντάδα με μεγάλες φωτογραφίες που εναλλάσσονται, αλλά όσο προχωράει η μέρα αντικαθίστανται από άλλα. Αν κρίνει κανείς από το καθημερινό newsletter, που στέλνεται σε όσους εγγραφούν συνδρομητές, κάθε μέρα δημοσιεύονται γύρω στα 22 (μέσος όρος) καινούργια κείμενα. Εκατόν πενήντα την εβδομάδα ή εξακόσια+ τον μήνα.

Το καλό: μεγάλος πλούτος και ποικιλία. Το κακό: η μέση ζωή ενός άρθρου, αν δεν μπει στα «πιο διαβασμένα», είναι μία με τρεις μέρες. Μετά εξαφανίζεται από την κύρια οθόνη και πρέπει να το αναζητήσεις μέσα από το όνομα του συνεργάτη (η απλούστερη μέθοδος). Αν βέβαια έχεις πάρει χαμπάρι πως ο τάδε έγραψε κάτι καινούργιο.

Για τον λόγο αυτό υπάρχει σκληρός ανταγωνισμός γύρω από τις λίστες των πιο διαβασμένων. Αυτό δεν θα πείραζε, αν δεν ίσχυε κι εδώ το «φαινόμενο best seller». Τα πιο δημοφιλή, εντυπωσιοθηρικά και «πιασάδικα» θέματα, εκτοπίζουν τα πιο σοβαρά και ουσιαστικά. Οι χτυπητοί τίτλοι βοηθάνε. Έτσι πολλά αξιόλογα άρθρα μένουν στα αζήτητα. Και χωρίς να το θέλεις, επηρεάζεσαι από αυτό το παιχνίδι κι αν σκέπτεσαι να γράψεις κάτι «φιλοσοφικό», το αναβάλεις επ’ αόριστον.

Οι συνεργάτες είναι περί τους 60 και συνεχώς αυξάνονται. Ακόμα ανακαλύπτω καινούργιους (εγώ, ο πιο καινούργιος). Πολλά γνωστά και αξιόλογα ονόματα – αλλά και νέοι άνθρωποι που εντυπωσιάζουν με την ποιότητα της δουλειάς τους.

Βέβαια το συνολικό αποτέλεσμα είναι άνισο. Διότι από ότι καταλαβαίνω, δεν υπάρχει εδώ ο αρχισυντάκτης που θα «κόψει» ένα αδύναμο κείμενο ή θα το στείλει πίσω να ξαναγραφτεί. Εν ονόματι και της ελευθεροτυπίας, ό,τι στείλεις δημοσιεύεται. Έτσι αλίευσα μερικά ανόητα γραπτά. Άλλα πάλι υποπτεύομαι ότι δημοσιεύτηκαν για λόγους «πολιτικής ορθότητας» και «ισονομίας».

Πάντως το γενικό αποτέλεσμα είναι θετικό – πλούσιο και δημιουργικό. Και τώρα που μπήκα στον χορό, τι άλλο; Θα χορέψω!

 



Η πρώτη φορά

Το ότι θα υπήρχε μία πρώτη φορά και στα 79 μου, δεν το φανταζόμουνα. Όμως, να: Όπως ξέρουν όσοι διαβάζουν το blog ή το site, μετανάστευσα από την έντυπη και διαδικτυακή LiFO (www.lifo.gr) στο διαδικτυακό μόνο protagon (www.protagon.gr).

Νέος χώρος, νέο κοινό, νέα ατμόσφαιρα. Θα φανώ; Θα διαβαστώ; Και ποιες θα είναι οι αντιδράσεις;

Δύσκολα τα πράγματα. Στην LiFO ήμασταν 3 αρθρογράφοι. Εδώ είναι γύρω στους εξήντα. Χάνεσαι διαβάζοντας. Οι περισσότεροι πολύ καλοί και νέοι και – οπωσδήποτε – όλοι νεότεροί μου.

Θυμάμαι πάντα τις δύσκολες «πρώτες φορές». «Τι θέλει εδώ ένας διανοούμενος;» έγραφαν οι αναγνώστες των 4Τροχών (την ένδοξη εποχή του 80 και του 90 – με τα 100.000 τεύχη). Αντίστοιχες πρώτες αντιδράσεις είχαν και οι αναγνώστες του RAM (1994-2007). Όταν πήγα στην LiFO οι ενστάσεις από το νεανικό της κοινό ήταν: «Τι γυρεύει εδώ ένας γέρος;». Κι όμως έμεινα επτάμισι χρόνια, με την στήλη να διαβάζεται πολύ.

Νέο ξεκίνημα λοιπόν, κι όσο κι αν γέρασα, νιώθω σαν πρωτάκι. Άγχος, τρακ, φόβος. Η αντίρρηση «μα είσαι γνωστός!» δεν με ηρεμεί. Γιατί ο άλλος φόβος είναι: «κι αν πούνε πως γέρασε, ξέφτισε και δεν ‘τα λέει’ τώρα;»

Η ζωή θα δείξει, έλεγαν οι παλιοί. Όσο ζω ελπίζω, έλεγε το παλιό λατινικό ρητό στο σχολείο. Dum spiro, spero.

Νεότερα για τη νέα χρονιά

Λίλη η μικρανεψιά που μας ήρθε φέτος εύχεται χρόνια πολλά!

Οι ομιλίες μου στο Ίδρυμα Θεοχαράκη ανεβαίνουν μία μία στο YouTube - αλλά δυστυχώς, αυτή τη φορά τα τεχνικά μέσα του Ιδρύματος μας πρόδωσαν. Έτσι στις πρώτες 4 ο ήχος είτε είναι πολύ χαμηλός, είτε συνοδεύεται από μία βουή, ενώ η εικόνα είναι άθλια. Μάλλον θα είναι ίδιες και οι υπόλοιπες. Μόνο μαζοχιστές ή φανατικοί θα τις αντέξουν. Αυτοί ας ξεκινήσουν από τη διεύθυνση http://www.youtube.com/watch?v=LSZfYZdoIqo&list=PL-YZizOT44urj9T-zYuHpGYuNuVO6vWjx ή ας γράψουν απλά στην αναζήτηση: "Νίκος Δήμου: επιστροφή στην ποίηση".

Η συνεργασία με το www.protagon.gr ξεκινάει από αύριο.



 
 
 
 
 

 
 
 

Ευχές: αλυπία

 

 

Κάποιος φίλος αναρωτιόταν τι νόημα έχουν όλες αυτές οι ευχές που ανταλλάσσουμε. Με έβαλε σε σκέψεις. Και του έγραψα δύο λέξεις. Τις παραθέτω εδώ αντί ευχών και σαν απάντηση στις δεκάδες κάρτες που έρχονται καθημερινά  γεμάτες παιδάκια, αγγελάκια, ζωάκια και λουλουδάκια.

Λέμε: Καλή Χρονιά - αλλά πώς γίνεται να είναι για όλους καλή; Ακόμα και σε περιόδους ευημερίας κάποιοι θα αρρωστήσουν, κάποιοι θα υποφέρουν, άλλοι θα πεθάνουν. Η δυστυχία (δυστυχώς) είναι εγγενής στον κόσμο αυτό. Όποιος τον έφτιαξε (αν τον έφτιαξε κάποιος) την μοίρασε απλόχερα. Εγώ εύχομαι την αρχαία «αλυπία» - και μακάρι να την ζήσουμε αρκετοί...

Μία παραίτηση και μία αλλαγή

Όπως ήδη γνωρίζουν αρκετοί, πρόσφατα παραιτήθηκα από την LiFO και από την 1.1.14 θα συνεργάζομαι με το protagon.gr

Τελευταία δυστυχώς η LiFO άλλαξε γραμμή, υποβαθμίζοντας τις προσωπικές στήλες και ουσιαστικά εξαφανίζοντάς τις από την δικτυακή έκδοση – την πιο σημαντική. Είχα κουραστεί να παίρνω μηνύματα: «γιατί διακόψατε τη συνεργασία;» ή «τι έγινε η στήλη;». Ταυτόχρονα δόθηκε περισσότερη έμφαση στα life-style θέματα και στον οδηγό πόλης. Μπορεί εμπορικά να απέδωσε – αλλά εμένα με ενοχλούσε.

Το αποκορύφωμα ήταν η ουσιαστική απόκρυψη του ονόματός μου από το διήγημα του χριστουγεννιάτικου τεύχους. Ούτε ένας στους δέκα αναγνώστες που ρώτησα (έτυχε να είμαι σε συγκέντρωση όπου διαβάζεται η LiFO) δεν κατάλαβε ότι ήταν δικό μου. Όλοι ρωτούσαν γιατί δεν έγραψα στο τεύχος.

Επειδή γράφω για να διαβάζομαι, αποφάσισα να μεταναστεύσω στο protagon.gr. Έχει λιγότερους επισκέπτες, αλλά είναι αυτοί που με ενδιαφέρουν.

 

Το ειρωνικό λεξικό επανέρχεται...

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΑΝΑΝΕΩΜΕΝΟ.

  

 

 

ΜΕΡΙΚΑ ΝΕΑ ΛΗΜΜΑΤΑ:

Αγανακτισμένοι (πολίτες): Άνθρωποι που μαζεύονταν ένα χρόνο στην πλατεία Συντάγματος, μουντζώνοντας την Βουλή. Ήταν αγανακτισμένοι με τα πάντα, εκτός από τους εαυτούς τους.

Άγια Ζώνη, Άγιο Φώς: Στη χώρα όπου δύο ιστορικά εξακριβωμένες απάτες γίνονται δεκτές με τιμές αρχηγού κράτους, όλες οι άλλες απάτες μπορούν να ελπίζουν σε κάποια διάκριση.

ΑΟΖ:  (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη): Το Ελντοράντο των Νεοελλήνων. Η λύση όλων μας των προβλημάτων. Περιέχει πετρέλαιο, αέριο, και γενικά υδρογονάνθρακες — που μπορεί όμως να είναι και άνθρακες (ο θησαυρός).

 

Καγιέν: Αγροτικά μηχανήματα πολυτελείας που αφθονούσαν κάποτε στον Θεσσαλικό κάμπο, τη Μύκονο και το Κολωνάκι.

 

Κερατέα: Ηρωική τοποθεσία της Ελληνικής Ιστορίας. Πώς λέμε Μαραθώνας, Θερμοπύλες, Κούγκι, Αρκάδι. Αλλού πολεμούσαν για την Πατρίδα — εδώ για τα σκουπίδια.

 

Λιτότητα: Ήταν κάποτε η πατροπαράδοτη αρετή των Ελλήνων. («Οι πρόγονοί μας ζούσαν με ψωμί και κρεμμύδι»). Έγινε το αποδιοπομπαίο φάσμα και ο τρόμος τους.

 

Μνημόνιο: Συνθήκη δανεισμού που κατά τους μεν έσωσε κατά τους δε χαντάκωσε την Ελλάδα. Η νεκροψία θα δείξει…

Τρόικα: Παραδοσιακή ρωσική άμαξα με τρία άλογα. Υπάρχουν και παραλλαγές με μουλάρια ή γαϊδούρια.

Χαράτσι: Τούρκικος επαχθής φόρος που τον αναβίωσε ο Βαγγέλη Πασάς.

 

 

 

 

 

 

 

 

Το αραπάκι των Χριστουγέννων

«Χριστούγεννα και πράσινα άλογα!» είπε ο Αρπίδης και χλιμίντρισε σαν άλογο. «Παραμύθια για μικρά παιδιά! Αηδίες!».

 

Ο Αρπίδης δεν είχε ποτέ διατελέσει μικρό παιδί. Γεννήθηκε πέντε-έξη χρόνια πριν την Κατοχή σε φτωχογειτονιά. Τα κατοχικά παιδικά του Χριστούγεννα ήταν το ίδιο σκοτεινά και πεινασμένα όπως και κάθε μέρα. Στολισμένο δέντρο είδε πρώτη φορά στα δεκαπέντε του μέσα από ένα φωτισμένο παράθυρο, ενώ κουβάλαγε σιδερόβεργες για το αφεντικό του.

Έζησε δύσκολη ζωή, μεροδούλι-μεροφάι. Παιδιά δικά του δεν απόκτησε, να γιορτάσει Χριστούγεννα μαζί τους. Κι έτσι έφτασε τώρα να είναι ένας μίζερος και γκρινιάρης γέρος, που τον πόναγαν τα γόνατα και η μέση του, και δεν είχε κανένα δικό του στον κόσμο. Ζούσε με μία μικρή σύνταξη και κάτι οικονομίες σε ένα μικρό δυάρι που του είχε κοστίσει δεκαετίες δουλειάς. Γιατί να χαίρεται τα Χριστούγεννα;

Έτσι όταν στη γειτονιά ο περιπτεράς ή ο μπακάλης του ευχόντουσαν, άκουγαν τον εξάψαλμο των Χριστουγέννων. «Εύχεστε στον κόσμο για να του πάρετε τα λεφτά», γκρίνιαζε. «Από μένα πάντως, τον τσιγκούνη, δεν θα πάρετε φράγκο. Ούτε στολίδια θέλω, ούτε γαλοπούλα, ούτε κουραμπιέδες και μελομακάρονα!».

Δυο φορές την εβδομάδα ερχόταν στο σπίτι η Μπελέ, να καθαρίσει και να μαγειρέψει. Η Μπελέ μαύρη, από την Κεντρική Αφρική, γεματούλα, πάντα πρόσχαρη και γελαστή. Την είχε διαλέξει γιατί ήταν φτηνή. Κανείς δεν ήθελε μαύρη καθαρίστρια, λες και θα ξέβαφε επάνω στα πράγματα. Τον γέρο δεν τον ενοχλούσε η μαυρίλα, φτάνει που ήταν τακτική και καθαρή.

Τέσσερα χρόνια η Μπελέ είχε μάθει πια να μην εύχεται καλά Χριστούγεννα. Έκανε σαν να μην υπήρχαν γιορτές. Μια φορά στην αρχή κάτι είχε πει, το αφεντικό την αποπήρε – δεν ξαναμίλησε. Έτσι ο γέροντας δεν ήξερε καν αν ήταν Χριστιανή. «Μπα, τίποτα ξόανα θα λατρεύουν αυτοί», σκεπτότανε.

Την παραμονή, κανένα παιδί δεν πήγαινε στο δυαράκι να πει τα κάλαντα. Το ξέρανε όλοι, πως αντί για νομίσματα θα μοίραζε βρισιές. Ο παπάς της ενορίας τον μάλωνε: «Θα πας στην Κόλαση, ανάποδε άνθρωπε! Γέννηση, ανάσταση δεν έζησες ποτέ!».

Κι όμως αυτή την παραμονή χτύπησε το κουδούνι. Ανοίγει ο Αρπίδης την πόρτα και τι να δει: ένα αραπάκι, δυο πιθαμές, κατάμαυρο και γυαλιστερό, που κρατούσε τρίγωνο. Του φάνηκε τόσο αστείο που άθελά του ο γέρος έβαλε τα γέλια.

«Που βρέθηκες εσύ;» «Είμαι ο γιός της Μπελέ», είπε το αραπάκι σε άπταιστα ελληνικά. «Να τα πω;»

Ο γέρος ακόμα γελούσε: «Τι να πεις παιδί μου – λέτε κάλαντα εσείς στη ζούγκλα;». «Δεν ζω στη ζούγκλα κύριε», είπε ευγενικά το αραπάκι, «ζω στην Αθήνα».

Κάπου τον έκανε να ντραπεί η ευγένεια του παιδιού. «Άντε, να τα πεις» απάντησε, και σκέφθηκε πως είχε να ακούσει κάλαντα χρόνια και χρόνια – και ποτέ στο σπίτι του.

Άψογα και χωρίς λάθη τα είπε ο μικρός. Τα ήξερε όλα. Είχε και ωραία φωνή. Ο γέρος ένιωσε περίεργα. Σαν κάτι σκληρό και κρύο να έλιωσε μέσα του. «Πώς σε λένε;» τον ρώτησε.

«Μπόμα, κύριε» απάντησε το παιδί.

Έβγαλε και του έδωσε πέντε ευρώ. Πέντε ευρώ!

Και όταν έκλεισε η πόρτα πίσω του, άρχισε να κλαίει. Με λυγμούς.



_____________________________________________

Δημοσιεύθηκε,σχεδόν ανωνύμως, στην χριστουγεννιάτικη LiFO



Πού καταλήγουν τα βιβλία μας…

Άνθρωπος που από τα 12 χρόνια του μάζευε βιβλία (τα παλιότερα στην βιβλιοθήκη μου έχουν ημερομηνίες της δεκαετίας του σαράντα) που δεν αγόραζε κουλουροτύρι στο διάλειμμα για να τα αγοράσει, βρέθηκα την τελευταία Κυριακή στο Γιουσουρούμ.

Kαι ήταν σαν να πήγα σε κηδεία.

Κηδεία βιβλίων και βιβλιοθηκών.

Aυτοί που τα μάζευαν ένα-ένα με κόπο, είχαν άραγε φανταστεί μία τέτοια κατάληξη;

Βιβλία με το κιλό…

Και σκέφθηκα τα βιβλία μου, που μάζευα εξήντα πέντε χρόνια. Εκεί άραγε θα καταλήξουν μια μέρα;

Y.  Γ. Για τους φίλους της φωτογραφίας. Η βόλτα αυτή ήταν παράλληλα και δοκιμή μίας νέας φωτογραφικής μηχανής, της Nikon D5300. Της πρώτης Nikon DSLR χωρίς φίλτρο low pass. Η αφαίρεσή του δίνει στις λήψεις μία ιδιαίτερη ευκρίνεια που μπορεί να ανιχνευθεί μόνον στις μεγάλες μεγεθύνσεις (κάντε κλικ). Φακός ήταν ο επίσης νέος Nikon AF-S DX  18-140mm f3,5-5,6G ED VR.

Επιστροφή στην ποίηση (επίλογος)

Οι διαλέξεις μου για την ποίηση τελείωσαν προχθές και ήδη …μου λείπουν.

Τελικά, παρόλο που πάλι δεν έκανα την παραμικρή προβολή (το σύνδρομο του παλιού διαφημιστή που δήθεν πέτυχε σαν συγγραφέας λόγω διαφήμισης…) μαζεύτηκε αρκετός κόσμος στο υπόγειο θέατρο του Ιδρύματος Θεοχαράκη.

Ναι, ούτε στην Εταιρία Συγγραφέων έστειλα ανακοίνωση για τα μέλη της (παίρνω κάθε μέρα 3-4 για παρουσιάσεις και εκδηλώσεις).

Σημαντική δεν ήταν όμως τόσο η ποσότητα όσο η ποιότητα των ακροατών. Δεν είναι απλώς ότι ήρθαν πολλοί, αλλά ότι ήρθαν άνθρωποι σωστοί, με ευαισθησία και κρίση. Έτσι σύντομα δημιουργήθηκε ένας δεσμός μεταξύ μας – μια ζεστασιά.

Πρέπει να ομολογήσω πως για πρώτη φορά ένιωσα να παίρνω περισσότερα από ό,τι έδινα.

Πέρασα πολύ καλά αυτά τα επτά δίωρα – και έχω την εντύπωση πως το ίδιο ισχύει για το ακροατήριο.

Γράφω αυτό το σύντομο κείμενο για να τους ευχαριστήσω. Είναι πολύ σπουδαίο να νιώθεις ότι σε νιώθουν. Λυπάμαι που δεν είχα ξεκινήσει τέτοιες δράσεις νωρίτερα, σε νεότερη ηλικία. (Αν και, για να πω την αλήθεια, πέρυσι μου το πρότεινε – πρώτη φορά – το Ίδρυμα). Τώρα, όταν με ρωτάνε πότε θα συνεχίσω, αναρωτιέμαι για τις δυνάμεις μου.

Πάντως όσο αντέχω (και με αντέχουν) θα προσπαθήσω. Μου κάνει καλό. Είναι δραστική γηριατρική θεραπεία.

Eυχαριστίες, λοιπόν, σε όλους. Και ιδιαίτερα στους ποιητές Μιχάλη Γκανά και Τίτο Πατρίκιο, που μοιράστηκαν μαζί μας δύο βραδιές.

Εις το επανιδείν!
 

Y. Γ. Βλέπω την αναγγελία στο πρόγραμμα του Ιδρύματος (επάνω) και σκέπτομαι πόσο ξέφυγα από αυτά που είχα προτείνει. Ίσως για καλό...

Υ. Γ. 2 Φίλος με ρώτησε γιατί δεν διάβασα δικά μου ποιήματα (αλλά μόνο τις μεταφράσεις). Δεν θα ήταν σωστό. Ας το κάνουν άλλοι. Άλλωστε, όποιος ενδιαφέρεται, μπορεί να τα βρει στις ιστοσελίδες μου.

Υ. Γ. 3. Φυσικά, μόλις το Ίδρυμα μου στείλει τις μαγνητοσκοπήσεις, θα ανέβουν στο YouTube.

Η μουσική των Γάτων

Από όλα μου τα βιβλία μου αγαπώ περισσότερο «Το Βιβλίο των Γάτων». Κυκλοφόρησε το 1977 σαν ποιητική συλλογή – ενώ η τέταρτη έκδοσή του (ΝΕΟ) περιείχε τις φωτογραφίες των πρωταγωνιστών και ένα σύντομο πρόλογο του Οδυσσέα Ελύτη. Η έκδοση αυτή βρίσκεται ολόκληρη στον ιστότοπό μου εδώ:

http://www.ndimou.gr/el/keimena/oloklira_vivlia/%CF%84%CE%BF-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B3%CE%AC%CF%84%CF%89%CE%BD/

Λίγοι ξέρουν ότι ποιήματα από το βιβλίο μελοποιήθηκαν από την Μαριέλλη Σφακιανάκη και κυκλοφόρησαν σε δίσκο. Η πρεμιέρα του έργου έγινε στην Κρήτη, τον Αύγουστο του 1987 στις εκδηλώσεις που οργάνωνε ο Μάνος Χατζιδάκης με τον τίτλο «Μουσικός Αύγουστος».

Μια και ο δίσκος δεν κυκλοφορεί πια, είπαμε να ανεβάσουμε την μουσική του έργου στο Youtube. Θα βρείτε την μία όψη του δίσκου σε αυτή την διεύθυνση:

http://www.youtube.com/watch?v=xSonGQ4-xDc&feature=youtu.be

Και την άλλη εδώ:

http://www.youtube.com/watch?v=nyj84Je2Gps&feature=youtu.be

 

 Ένα (διπλό) 
κλικ στην εικόνα του οπισθόφυλλου θα σας επιτρέψει να δείτε τους συντελεστές της εκτέλεσης. Η δισκογράφηση έγινε το 1988.

 

 

Μην πατάτε τη μουσική

Πάσχοντας από σοβαρό σύνδρομο στέρησης, μετά το κλείσιμο του Τρίτου Προγράμματος της ΕΡΤ, χάρηκα όταν άκουσα πως ο 9.84, σκοπεύει να μεταδίδει περισσότερη κλασική μουσική. «Ο 9.84 αγαπάει την κλασική μουσική» ήταν το σλόγκαν της αναγγελίας, με υπόκρουση κάποιο πολύ γνωστό κλασικό κομμάτι.

Υπόκρουση. Εκεί βγήκε το πρόβλημα.

Στο ραδιόφωνο, που μισεί το κενό όπως και η φύση (horror vacui) υπάρχει η έννοια του «χαλιού». Μην φανταστείτε κανένα τάπητα. Το «μουσικό χαλί» είναι μία συνεχής χαμηλή ροή μουσικής επάνω στην οποία «πατάνε» τα λόγια του παρουσιαστή. (Εξ ου και το όνομα). Στις παύσεις του κειμένου ανεβαίνει η στάθμη του ήχου για να κατέβει όταν ξαναρχίζει ο λόγος.

Για την χρήση αυτή ενδείκνυται κάποια μουσική χαμηλόφωνη, επίπεδη και ουδέτερη. Κάτι σαν τις μελωδίες που ακούγονται από τα ηχεία των σούπερ μάρκετ, των ανελκυστήρων ή των αεροδρομίων. Ώστε να γεμίζει το κενό χωρίς να επισύρει την προσοχή. Βασικός κανόνας: η μουσική δεν πρέπει να ανταγωνίζεται το κείμενο – αλλά ούτε το κείμενο την μουσική.

Η κλασική μουσική λοιπόν δεν κάνει για «χαλί». Όπως δεν κάνει κάθε είδος μουσικής με έντονη προσωπικότητα, με τονικές εναλλαγές και έντονους ρυθμούς. Η κλασική μουσική θέλει ρόλο πρωταγωνιστού και μάλιστα σολίστ. Οτιδήποτε παρεμβάλλεται, την σκοτώνει.

Αντίστροφα ένα ισχυρό κείμενο (π. χ. ένα ποίημα) δεν χρειάζεται μουσική υπόκρουση. Θέλει την σιωπή του, για να αναδειχθεί η αρμονία και ο ρυθμός του λόγου.

Δυστυχώς οι παραγωγοί του 9.84 αγνόησαν αυτόν τον κανόνα. Έτσι συχνά ακούγεται λόγος επάνω σε κλασικά έργα – ή και σε έντεχνα τραγούδια, που κι αυτά απαιτούν συγκέντρωση.

Π. χ. την 23^η Οκτωβρίου, που ήταν η επέτειος γέννησης του Μάνου Χατζιδάκι, ο διευθυντής του σταθμού Τάκης Καμπύλης στην πρωινή εκπομπή του, περπάτησε πάνω στην 2^η Συμφωνία του Μάλερ (επειδή άρεσε στον Χατζιδάκι. Όχι το περπάτημα – η συμφωνία). Το δε μεσημέρι, η Τζίνα Μοσχολιού, τσαλαπάτησε τα ωραιότερα τραγούδια του Μάνου, που τα χρησιμοποίησε ούτε καν για χαλί – αλλά για κουρελού. Γενικά ο Χατζιδάκις ταλαιπωρήθηκε αρκετά εκείνη τη μέρα.

Βέβαια ο πιο έμπειρος (και παλαιός) Νίκος Κανελλόπουλος αποφεύγει τα στραβοπατήματα. Αλλά αυτός έχει τόσο κολλήσει στα βαλς και στους Στράους που η κλασική του όσο πάει και ελαφραίνει…

Πολλά παραδείγματα θα μπορούσα να φέρω κι από άλλες εκπομπές αλλά κι από άλλους σταθμούς. Σπουδαία είναι η κλασική μουσική. Πρόκειται όμως για μία πολύ ευαίσθητη κυρία. Αν είναι να την καταπατάμε, καλύτερα τα γνωστά μας χαλιά.

 

(Η φωτογραφία από το σκεπαστό παζάρι της Κωνσταντινούπολης).

Τα εκατό καλύτερα ελληνικά βιβλία

 

Από την Book Press ελαβα το ακόλουθο email:

 

Ο ιστότοπος της Book Press και το Βιβλιοπωλείο Πολιτεία ξεκινούν μια μεγάλη έρευνα αναζητώντας τα 100 καλύτερα βιβλία της νεοελληνικής λογοτεχνίας που γράφτηκαν τους δύο τελευταίους αιώνες (1813-2013), σύμφωνα με την άποψη των ανθρώπων που διαμορφώνουν σήμερα με το έργο τους τη νεοελληνική λογοτεχνία.

 

 

Για το λόγο αυτό ζητάμε από έναν σημαντικό αριθμό συγγραφέων (πλέον των 100) να επιλέξουν, χωρίς αξιολογική σειρά, τα 20 βιβλία που αξιολογούν ως τα καλύτερα της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας (ποίηση, συλλογές διηγημάτων, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα), σύμφωνα πάντα με τις αναγνωστικές προτιμήσεις τους, την κρίση τους για την επιρροή που άσκησαν ή άλλα κριτήρια που καθορίζουν τις επιλογές τους.

 

Θα ήταν τιμή μας να συμμετέχετε κι εσείς στην έρευνά μας.

 

________________________

Απάντησα:

 

Αγαπητοί φίλοι

 

Θα μου επιτρέψετε να παρατηρήσω ότι η μεθοδολογία της έρευνας είναι λανθασμένη.

 

1ον. Τα είκοσι βιβλία είναι πολλά. Θα το δείτε στην τελική επιλογή. Πέντε τίτλοι θα οδηγούσαν σε πολύ πιο "σφιχτά" κριτήρια και δεν θα κινδυνεύατε να βρεθούν σε υψηλές θέσεις βιβλία που μπαίνουν μόνο και μόνο για να συμπληρωθεί η εικοσάδα. (Αλλά και τα 100 βιβλία είναι φιλόδοξος αριθμός. Υπάρχουν; Όχι "καλύτερα". Καλά!).

 

2ον. Το γεγονός ότι δεν θεσπίσατε χωριστές κατηγορίες (ποίηση, δοκίμιο, θέατρο, σάτιρα, μικρά πεζά, κλπ) θα οδηγήσει στην επικράτηση του μυθιστορήματος που είναι η πιο δημοφιλής και προβεβλημένη κατηγορία. Έτσι, ενώ στην Ελλάδα έχουμε πολύ καλύτερη ποίηση, και κατά τη γνώμη μου το σημαντικότερο βιβλίο των 200 χρόνων είναι π. χ."Τα ελεγεία της Οξώπετρας" του Ελύτη, θα επανεκλεγεί (όπως πάντα) το υπερτιμημένο "Κιβώτιο" του Αλεξάνδρου, ή οι "Ακυβέρνητες Πολιτείες" του Τσίρκα. 

 

Φυσικά καταλαβαίνω πως έχουν ήδη αποφασιστεί οι κανόνες της εκλογής. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να διατυπώσω δημόσια τις ενστάσεις μου και να μην ψηφίσω.


Υ. Γ. Από το Book Press μου διευκρίνησαν πως τα εκατό βιβλία δεν θα εμφανιστούνε κατά σειρά αξιολόγησης (ή ψήφων) αλλά κατά αλφαβητική σειρά.

Ένας κεντροαριστερός Τσίπρας;

Διάβασα το μανιφέστο των 58 – και δεν διαφώνησα. Πουθενά. (Ανησυχητικό: μήπως περιέχει πολλούς κοινούς τόπους;).

Διάβασα και την παρατήρηση του Πάσχου Μανδραβέλη ότι ο μέσος όρος ηλικίας όσων το υπογράψανε είναι 57,5. (Ο ένας από τους λόγους που δεν το υπέγραψα, ήταν για να μην ανεβάσω κι άλλο τον μέσον όρο. Ο άλλος ήταν ότι δεν μου το πρότεινε κανείς).

Τι λένε αυτοί οι εξηντάρηδες στον μέσο έλληνα που από τα 18 μέχρι το 50 είναι πνιγμένος στο άγχος; Τρέμει για την δουλειά του (αν την έχει ακόμα), για το μέλλον του και το μέλλον των παιδιών του. Έχει ποτιστεί με τεράστιες δόσεις από θεωρίες συνωμοσίας που του «εξηγούν» τα αίτια της κρίσης. Περιμένει βίαιες ανατροπές και επαναστάσεις που θα αλλάξουν τα πράγματα από την μία μέρα στην άλλη (όσο κι αν ξέρει ότι είναι δύσκολο). Και έρχονται εκεί 58 αξιοπρεπείς αλλά επαναλαμβανόμενοι διανοούμενοι και τον ταΐζουν βαρετό μπλα-μπλα.

Ούτε ένας στους εκατό από εκείνους που θα έπρεπε, δεν διάβασε ολόκληρη την διακήρυξη. Αυτοί που την διάβασαν δεν την είχαν ανάγκη – λίγο πολύ ήξεραν τα θέματα και συμφωνούσαν.

Μόνο η παρουσία ενός δυναμικού νέου πολιτικού θα μπορούσε να μεταφράσει αυτές τις αρχές σε δραστικό λόγο. Μόνο ένας χαρισματικός άνθρωπος στην ηλικία των πολλών φοβισμένων (από τα 35 μέχρι τα 45) θα μπορούσε να ενσαρκώσει μία αλλαγή. Εν πολλαίς αμαρτίαις γηράσαντες πολιτικοί όπως ο Βενιζέλος, ή αναμάρτητοι και ανύπαρκτοι όπως ο Κουβέλης θα έπρεπε να αποκλεισθούν a priori. Η δημοφιλία τους είναι μηδαμινή και η πειθώ τους ακόμα μικρότερη.

Ναι, μας χρειάζεται ένας κεντροαριστερός Τσίπρας. Πιο καλλιεργημένος, πιο έξυπνος αλλά εξίσου γοητευτικός και ελκυστικός. (Ας μην γελιόμαστε: ο Τσίπρας είναι το 75% από το 20% του ΣΥΡΙΖΑ). Αν δεν βρεθεί κάποιος ουσιαστικός ηγέτης, δέκα διακηρύξεις να γράψουν 200 σοφοί, δεν θα γίνει τίποτα.